Back To Top
Ziya Gökalp

Ziya Gökalp

 - Son Güncelleme: 04.03.2018 Pazar 01:49
- A +

Elimde tüfenk, gönlümde iman,

Dileğim iki: Din ile vatan…

Ocağım ordu, büyüğüm Sultan,

Sultan’a imdad eyle Yarabbi!

Ömrünü müzdad eyle Yarabbi!

Ziya Gökalp

Bu yazıyı kaleme alırken ‘gündem mi bizi takip ediyor, biz mi gündemin bir adım önündeyiz’ diye düşünmeden edemedim. Geçen hafta bu köşede yayımladığım “Yeni okumalar ışığında Ziya Gökalp” yazımın hemen ardından bir “Renan milliyetçiliği” tartışması baş göstermesi bu septik tespitimin bir tezahürü olsa gerek.

Şaka bir yana, o yazıda ölümünün üzerinden geçen bunca yıla rağmen Gökalp’in düşüncelerinin güncelliğini koruduğunu ifade etmiş, ‘Gökalp düşüncesi’nin yeniden ele alınma gereğine vurgu yaparak yazımı bitirmiştim.

***

Halihazırda yaptığımız tartışmalar yirminci yüzyıl başlarında yaşadığımız problemlerin günümüzde de devam ettiğini gösteriyor.

O tartışmaların başında ‘kimlik’ geliyor. Bugün kimlik tartışmaları ise hâlâ Gökalp’in düşünceleri ve tezleri üzerinden yapılıyor. Bu durum mevcut toplumsal referanslarda onun düşüncelerinin hâlâ çok önemli bir karşılığı olduğu anlamına geliyor; Türk düşünce tarihi açısından değil sadece, aynı zamanda günün problemlerini anlayabilmek ve doğru bir şekilde yorumlayabilmek için  Gökalp’in fikirlerine yeniden göz atma mecburiyeti doğuyor. 

18-03/04/04krr13ziyagokalp.jpg

***

Osmanlının son döneminden itibaren pek çok fikir akımı ‘devleti nasıl kurtarırız’ üzerine düşünceler serdederken gelişti. Bir beka sorunuyla karşı karşıya kalındığı için o düşünceler art arda filizlendi, neşet buldu. Bunları biliyoruz; Batıcılık, Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük...

Devletimizin zor zamanlarında çöküşün acılarını yaşayan ve ‘çıkış yolu’ öneren pek çok düşünür çıktı.

Devlete ve millete ‘yeni hayat’ teklif edenlerin başında gelen bir isim Ziya Gökalp. 

Hem değişen çağa hem de yıkılışa şahit bir düşünür olarak Gökalp, çözüm arayışına girişir; sadece bir düşünür olarak yaşamaz, aynı zamanda  yukarıdaki andığımız  fikirler arası çatışmanın önünü alma misyonunu üstlenir. Devlete ve millete -bir çıkış yolu olarak- önerisini “Türk milletindenim, İslam ümmetindenim Garp medeniyetindenim” diyerek formüle eder. Türklük cereyanının Osmanlılığın karşıtı olmadığını, aksine onu teyid eden bir cereyan olduğunu söyler. “Türklük, kozmopolitliğe karşı İslamiyet ve Osmanlılığın hakiki istinatgahıdır.” diyerek yeni kurulacak düzenin ve sistemin de şifrelerini verir. Yeni oluşturulacak düzen Türk milliyetçiliği üzerinde yükselecek,  ‘yeni hayat’ bir milletin adı üzerinde neşet bulacaktır.

Altını çizmekte yarar var: ‘Yeni Türkiye’de atılacak her adımın, yapılacak her reformun milletin ruhundan beslenmesi gerektiğini ifade eden Gökalp’in dil meselesinden yeni hukuki düzenlemelere kadar pek çok meselede radikal kopuşlara karşı duruşu vardır. 

Diğer yandan Gökalp’in 1924 yılında -Cumhuriyet’in ilanından bir yıl sonra- vefat etmesi Cumhuriyet Türkiyesi’ne ‘Gökalp düşüncesi’nin  etkisini sınırlı kıldı. Eserlerinin basımı Cumhuriyet’in ilanından senelerce sonra gerçekleşti. En çok okunan ve  üzerinde en çok fikir yürütülen kitabı ”Türkçülüğün Esasları”nın yeni alfabeyle basılma tarihi 1939. Harf inkılabından on bir yıl sonra. Yazılarının derlenmesi ve kitaplarının yayımlanması  doğumunun 100. yıl (1976) dönümünde mümkün oldu. 

***

Gökalp, Cumhuriyet’i yönetenlerin fikirlerine çok büyük etki edemese de yakın tarihimizin en önemli düşünürlerinden ve şahitlerinden biri. Türk milliyetçiliğinin fikir babası.

Milli düşüncenin hangi kapısını aralarsak aralayalım onun düşüncesinin izlerine rastlarız. O sadece bir düşünür değil, ahlakı ve duruşuyla da düşünce dünyamızın sönmeyen Ziya’sı. 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
döne zehra 13 Haziran 2018 13:51
ziya gökalp ben döne musta hocam sizi çok seviyoruz müdürüm sizide seviyorum erdal bey sizide seviyorum tüm ögretmenlerimi çok sevi yorum iyiki varsınız sizin yanınızda çok zaman geçir dik iyiki varsınıa görüşürüz ögretmen lerimiz
KARAR OKURU 05 Mart 2018 04:10
7 ekim 2014 de ayn el arab (kobani) bahanesiyle sözde siyasetçilerin kışkırtmasıyla sokaklara çıkan vandalların ilk işi diyarbakır daki ziya gökalp müzesini yakip yıkmak olmuştu. Acaba o müze eski haline getirildi mi merak ediyorum. Nasıl ki kerkük ü işgal ettiklerinde de yaptıkları ilk iş nüfus kütük kayıtlarını yakıp yıkmak olmuştu aynı vandallarin
Muzaffer 04 Mart 2018 19:45
Ziya Gökalp’i yaşadığı devri göz önünde bulundurarak yorumlamak gerekir diye düşünüyorum. Fransız ihtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik akımlarından en son etkilenen Türkler olmuştur. Kozmopolit bir yapısı olan Osmanlı, birçok azınlığın ve milletin ihanetlerine seyirci olduktan sonra millet devlet anlayışı ile Türk kimliği gerçek değerine tekrar kavuşmuştur.
Kitaplarının basım tarihi,cumhuriyeti kuranların aklı hocasının Gökalp olduğu gerçeğini değiştirmez.Kurucu şef“ ‘Bedenimin babası Ali Rıza Efendi, hislerimin babası Namık Kemal, fikirlerimin babası ise Ziya Gökalp’tır’ der.Türklerin egemenliğine dayalı üniter ulus devlet Gökalp öğretisidir. Kürt diye bir milletin olmadığı da o kavmi belirsizin görüşlerindendir. Konuştuğu günden beri, dünyamıza “karanlık” getirmiş olan Gökalp'ın temel tezleri, bugün de, MHP tarafından ele geçirilmiş AKP aracılığı ile, iktidarda.
KARAR OKURU 04 Mart 2018 19:44
3
Ziya Gokalp'in kavmi belirsiz degildir. Ebeveynleri Zaza'dir ama aslini inkar etmis ve Turk oldugunu iddia etmistir. Aslini inkar edip Turk milliyetcisi gecinen cok insan vardir bu ulkede.
HACI MURAT 04 Mart 2018 10:22
Yazıda iki kez "neşet bulmak"geçiyor. Ben bunu "neş'et etmek" şeklinde anladım.Cümlede "buldu"kelimesinin geçmesini istiyorsak hayat buldu diyebiliriz.
İMAM ŞAMİL 04 Mart 2018 12:52
5
Bu şovenist yazıda , eleştirmek için, bula bula bunu mu buldun HACI MURAT ?
cevat karakalem 04 Mart 2018 08:31
Ziya Gokalp'in fikirleri toplumu harekete gecirmek icin etkili olabilecek nitelikte ama entellektuel anlamda pek tutarli degil. Kisacasi daha cok "populist bir sosyoloji". Entellektuel anlamda derin analizlere girmeden, daha cok sloganlara ve simgelere dayali bir sekilde birbiri ile uyumlu olamayacak kimi ana fikirleri birbirine eklemlemeye calismistir. Dedigim gibi bu bir "toplumsal akim" olarak kabul edilebilir ama "bilimsel tutarliliga" sahip degil.
KARAR OKURU 04 Mart 2018 01:58
Gokalp gibi siz de homojen bir millet mi yaratmak istiyorsunuz? 80 milyon insan yasiyor bu ulkede. Herkes ayni ideolojiye inansin. Bunun mumkun olamayacagi bir yana, fasistlik oldugunun farkinda degil misiniz?
KARAR OKURU 04 Mart 2018 12:05
0
Farkında, farkında. Ebubekir zaten öyle.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN