Back To Top
Asıl sorun ne?

Asıl sorun ne?

- A +

Eylül sonu itibariyle yıllık enflasyon yüzde 11,20...

Geçen yıl Ekim ayında aylık fiyat artışı yüzde 1,44 olarak gerçekleşmişti. Önceki gün açıklanan Ekim ayı İstanbul perakende fiyat artışları yüzde 1,94 oldu.

Anlayacağınız Ekim ayında da Türkiye’de enflasyon düşmeyecek. Hatta İstanbul’u baz alırsak yıllık enflasyon yüzde 11,7’lere çıkacak.

***

Merkez Bankasının piyasa fonlama faizi Ocak 2017’de yüzde 8,28’di. Şimdi ise yüzde 11,96...

Bu yılın başlarında işsizlik oranı yüzde 13,0’lere çıkmıştı.  Ekonomide durağanlık kıskacına giriyorduk. Ve acil çağrı olarak tabiri caiz ise biz de parasal genişlemeye gittik. Şirketleri adeta paraya boğduk...

Ortaya hormonlu bir büyüme çıktı.

Tabanı reel olmayan, üretimsel karşılığı sağlanamayan, krediye-borca dayalı bir büyüme hamlesi gerçekleştirdik.

Şimdi bunun yan etkilerini yaşıyoruz.

Herkes krediye alıştı ve krediyi çevirmek durumunda. Sistem sadece faize-bankalara çalışır oldu.

Bir tarafta yüksek kredi ihtiyacı,

diğer tarafta yükselen enflasyon.

Şu anda TL faizin reel getirisi sıfırlanmak üzere. Sadece nominal değer korunuyor. TL üzerinden tasarruf ederek, bir getiri elde etmenin imkanı giderek azalıyor. Tasarruf etmenin cazibesi azaldığından para ya dövize, ya da tüketime gidiyor.

***

Eylül 2017 itibariyle BDDK verilerine baktığımızda bankalarımız 1 trilyon 993 milyar lira kredi vermiş. En büyük kredi kalemi 634 milyar lira ile işletme kredisi. İkinci sırada ise 385 milyar lira ile tüketici kredileri geliyor.

Bankalar ayrıca devleti de fonluyor. Devletin 248 milyar liralık tahvili bankalarda. Hatta 86 milyar liralık Hazinenin yurtdışı tahvili de bizim bankaların elinde.

Bütün bunlara karşılık bankaların toplayabildiği mevduat 1 trilyon 635 milyar lira. Bu paranın da 594 milyar lirası döviz hesaplarından oluşuyor.

Bankalarımızın bir diğer kaynağı da dış borçlanma. Merkez Bankası verilerine göre Ağustos 2017 itibariyle bankaların dış borçları 103 milyar 890 milyon dolar. Bu paranın 73 milyar dolarını krediler olarak vermişler. Kalan 30,5 milyar doları da devletin kağıtlarına yatırmışlar.

***

Kaynak sınırlı.

TL tasarrufunun cazibesi azaldı.

2017 başında 173 milyar dolar olan yabancı para mevduatları, dün itibariyle 194,6 milyar dolar olmuş. Son haftalarda döviz yükselişi ile satılan 8 milyar dolar da işin bir başka yönü.

Bu yıl 3,80 seviyelerinde gezinen dolar+euro ortalama kuru, son yükselişle 4,15’e geldi. Ortalama kur geçen yıl ise 3,10 seviyesindeydi. TL üzerinden tasarruf yapanlar çok ciddi alternatif kayıp yaşamış durumda. TL faizi, tasarruf sahibini dövize yönelmekten caydırmıyor.

Ama faizler yükseldiğinde de ekonominin motoru duruyor.

Bu yılın başında ‘yolda kalan arabanın motorunu iterek çalıştırma’ benzeri hamle yaptık. Ve araba çalıştı...

Ama çalışan arabaya yeniden ve hemen yine ağır yükleri yüklemeye başladık. Biri bitmeden diğeri açıklanırcasına yeni vergi ve vergi artışları peş peşe geldi. Araba yine bu yüke dayanamadı ve arıza vermeye başladı.

Tabiri caiz ise motor yine tekliyor.

3 aydır güven endeksleri geriliyor. Öncü veriler “dikkat” diyor..Ama dinleyen yok gibi.

Kimsenin aklına temel ve büyük çözümler gelmiyor. Nereden para buluruz, nerden yine kredi veririz hesapları yapılıyor.

Üretim diyoruz, vergiyi artırıyoruz. Teşvik diyoruz-vergi alıyoruz.

Ankara bir türlü tasarruf ederek zayıflama işareti vermiyor.

***

Uzun vadeli tahvil faizleri yüzde 13,0... İki yıllıklar ise 11,90...

Bu veriler bize çok acil büyük hamleler yapılması gerektiğini gösteriyor. Sözle bu iş olmuyor. Ya dışarıdan çok farklı şekilde yeni paralar bulacağız; ya da içerde yapısal değişimler gerçekleştireceğiz.

Hatırlatmak isterim: AK Parti kurulduğu yıllarda gerçek reformlar yapardı. Şimdi ise çok konuşuyor ama günü kurtarma adımlarına reform diyor. Bence asıl sorun burada.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar
KARAR OKURU 05 Kasım 2017 15:01
Rahmetli Aliya İzzetbegoviç; 1997 yılında Tahran’da yapılan İslam Konferansı Örgütü toplantısında yaptığı konuşmadan: “Çok açık konuştuğum için beni bağışlayın. Güzel yalanların yardımı olmaz ama acı gerçekler bir ilaç olabilir. Batı çöküntü içinde ya da dejenere olmuş değil. Kendi kendini kandıran komünizmin “çürümüş Batı” propagandası, bunu acı bir şekilde ödedi. Batı çürümüş değil. Güçlü, örgütlü ve eğitimli. Okulları bizimkilerden iyi, kentleri bizimkilerden temiz. Batı’da insan haklarının düzeyi yüksek ve fakirler ile sakatlara toplumsal yardım iyi örgütlenmiş durumda. Batılılar çoğunlukla sorumlu ve dakik kişiler. Onların ilerlemelerinin karanlık yönünü de biliyorum ve bunun gözümden kaçmasına izin vermiyorum. İslam en iyisi ama biz en iyisi değiliz. Bunlar iki farklı şey ve her zaman onları karıştırıyoruz. Batı’dan nefret etmek yerine onunla rekabet etmeliyiz. Kuran bize bunu emretmiyor mu; “Hayırlı işlerde yarışınız.”
Gadııır 04 Kasım 2017 14:23
Dünyanın en pahalı milletvekilleri bizde. İki sene çalışıp emekli olan, bir ilden bir ile devletin 11 tane uçağından birini kullanarak giden ayrıca aylık geliri maaş olarak 6000 € olan, dünyada ve Avrupa’da birinciler. ikinci İsveç 5900 € İsveç yıllık milli geliri 80.000 € türkiye’ye yıllık milli geliri 4000 € kimse kimseyi kandırmasın bu milletvekilleri kendinden tasarruf yapmadan hiçbir halt olmaz
Gadııır 04 Kasım 2017 16:33
0
Bir kanun tasarısı bile vermeyen birçok milletvekili var. Yine de sayı azaltılacağı yerde artırılıyor.
Kadir 03 Kasım 2017 19:31
kedi olalı bir fare tutmuşsun
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 18:09
Bugunlerde dolar faiz enflasyon hepsi yukseldi simdi lobi demeye baslarlar.
galip demir 03 Kasım 2017 17:12
zeybekci bakanım dolar düşecek dedi bak sakın dolar almayın elinizde patlar oyuna gelme ey millet bunlar üst akılın işleri satın dolarları bak nasıl 1 liraya düşer paniğe gerek yok inşaata devam
Doğrucu Davut 04 Kasım 2017 02:58
0
Ekonomi danışmanı Yiğit Bulu ta " dolar 1 tl.olacak diyeli 3 yıl oldu".
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 15:38
Sebep seçim kazanmaya endeksli getirisi maliyetinden az olan yatırımlar.. Maalesef iktidar partisi şimdiye kadar Katma değeri yüksek yatırımları bulup geliştiremedi. Dünkü, tamamen 2019 seçimine yönelik babayiğitler gösterisi de öyle. Eski bir bakanın elektrikli otomobil projesi şu an nerede? Nasılsa hesap soran yok, aynen devam.
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 14:29
ibrahim bey sorunu siz bizden daha biliyorsunuz. aylık 5.000 geliri olan bir aile her ay 6.000 gideri varsa, birde namımız yürüsün diye mahallenin fakirine aldığı borçla yardım ederse batmaması mümkün mü. batmazsa zaten bir gariplik var demektir. bu yorumu okuyanlar şimdi diyecekler ki fakire yardım yapmayalım mı tabi ki yapalım ama o zaman ne yapalım diye soracaklara ise diyorum ki 4.800 harcayalım 200 lira iına le de fakir fukaraya yardım edelim diyorum. kendi adıma ben öyle yapıyorum.
H.Baran 03 Kasım 2017 14:12
Sn.yazarı eleştirenlerde bile,eğer şu veya bu şekilde bir yerde başarı varsa hükümet bunu sahipleniyor ve ilgili-ilgisiz her platformda böbürlenerek anlatıyor,sahipleniyor.Ancak dış politikadan tutun eğitimden ekonomiye hemen her konuda ve her tür başarısızlıkta ya dış güçler veya eğer olmuyorsa ana muhalefete yükleme ve fatura etme çabasına giriyor.Vallahi benim gibi ortalama bir vatandaşa bile komik geliyor artık...
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 18:07
0
Haklisin dis gucler basumiza silah dayayip ne var Yok sat sonra benden borc almi dedi.
Tatar 03 Kasım 2017 12:47
Ayşe teyze vardı eskiden, Ayşe teyze pazara çıktı mı oradan anlaşılırdı enflasyon filan. Eskiden bir enflasyon canavarı vardı, enflasyon canavarını bile dinozorcuk olarak çizmişti çizerlerimiz. Şahsen ben çocukken, o sevimli yaratığı televizyonda görünce sevinirdim, oynamak isterdim onunla, keşke oyuncağını yapsalar da alsam derdim. Ama yok, yapan olmadı. O gündür bu gündür enflasyon canavarını arar dururum. Sonra baktım ki, işler hiç de öyle değilmiş, çalışmak gerekiyor, iş, aş, eş, çoluk, çocuk gerekiyormuş, pazara gittiğimde, hatta bugün BİM'e gittiğimde 200 lira verip elimde 3 poşetin dolmadığını gördüğümde anladım ki, o enflasyon canavarı gerçekten masallarda, hikayelerde görülen canavarlardanmış, neyse, bugün gelinen nokta şudur ki, herkes 3 maymunu oynuyor, durum hiç de öyle zannedildiği gibi iyiye gitmiyor, önümüzde seçimler var, Türkiye gerçekten nereye gidiyor belli değil, öngörülebilir bir geleceği olmayan devlet olamaz. Bakalım ne olacak, herkes görecek ama olan her zaman olduğu gibi küçük insanlara olcak, mahalle kenarlarında, kıyıda köşede kalmış garibana olacak, yine herkes cebini dolduracak, pasaportlar çıkarılıp vizeler alınıp yerler ayarlanacak kaçmak için. Ulan bu ülkenin kaçanlarıyla satanları hiç eksik olmadı be, yanlış mı söylüyorum Bahattin Ağbi, Ayşe teyze, bu arada, o ekonomi programlarındaki Ayşe teyze ne oldu, Ayşe teyze işini bilir, derlerdi bir de, gerçekten öyle mi acaba?
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 15:16
0
Ühü, ühü, ühüüüüü. Can damarından vurdun beni "Tatar" cığım. Halbuki iktidar kanadı ve taraftarları ne güzel hikayeler anlatıyordu 'bize'. Şu üst akıl, ceaşpe, iç-dış düşman muhabbetleri, ona-buna-şuna kodumu oturtan ayar vermeler, vs, vs...Bu arada ekonomi mi çökmüş? Tüh be ya! Yine garibulgureba iş başına! (Çözümü bu kadar basit.).
bekir bey 03 Kasım 2017 12:33
domates ihracı çözüldü yerli oto tamam imzalar atıldı ekonomimiz yolunda kafayı yormayın ciğerim tüketmeye devam konut satışları patlayacak
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 20:56
2
kafa aynen devam ediyor devrim otoyada bunu yaptınız duse kalka birgun olacak ama siz hep elin eline bakacaksin iz
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 12:32
Dışarıdan çok farklı para bulmalıyız derken IMF den borç alalım mı demek istediniz
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 10:58
İbrahim bey olanları olağan başarısız ekonomi politik sonuçlar olarak mı görüyorsunuz?? Neden şu an ki yöneticilerin eliyle oluşmuş olumsuz, siyasi, ekonomik, eğitim, askeri,diplomatik,tarım, madencilik,istihdam konusunda ki icraatların toplamı bu sonuçların ; bilinçli, planlı, kompleks akıl ürünü olduğu ihtimalini akla getirmiyoruz..?. "Bir Ekonomik teteikçini İtitrafları "yazarı Perkins bu politik ekonomik,kültürel savaşı devleti yöneten siyasi,askeri,bürokratik işbirlikçileri ile birlikte yaparız demekte. .Ekonomik güç ve potansiyeli, hangi sahalarda hedef ülke ve toplumun aleyhine olarak ziyan ederiz diye tek tek izah etmiş.. Şimdi bu adamın kitabın da belirtiği ile şu anki iktidarın yaptıklarını aynılığı orta iken ,neden daha ümit var oluyorsunuz..
külyutmaz 03 Kasım 2017 10:55
Her yeniden borçlanmada daha fazla faiz ödenen kısır döngüden kurtulmak için siyasi sonuçları olacak kararlar almak gerekiyor.Siyasi hedefleri olmayan Kemal derviş ve dibe vurmuş Ecevit hükümeti bu kararları alabilmişti.Görünen o ki ayılabilmek için yine kıç üstü dipe vurmayı bekliyoruz.
Abdullah hasan 03 Kasım 2017 09:18
''Ya dışarıdan çok farklı şekilde yeni paralar bulacağız;'' bu ne demek ibrahim beyyy, cevaplarmızsınızzz, yoksa bunu ölüm fetvamızın verilmesi olarak algılamak istemiyorum.
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 08:56
Biz üretim yapıyoruz bizde maliyetler % 30 gibi arttı ama biz % 10 bile alamadık nasıl izah edelim bunu veya derdimizi kime yanalım
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 08:33
Sn. Kahveci çok çok değerli ve kıymetli bir insansınız..Memleketin sizin gibi insanlara çok ihtiyacı var. Saygılarımızla...
evin 03 Kasım 2017 08:07
daha kısa süre önce 13 liraya aldığım peynir neredeyse 20 lira olmuş. markette gıda ürünlerinde inanılmaz bir fiyat artışı var. benim enflasyonum %11 falan değil, en az %25.
KARAR OKURU 03 Kasım 2017 17:12
0
TÜİK'in açıkladığı rakamlara göre inşaat yapım maliyetleri geçen seneye göre %23 artmış. Siz bunu %30 olarak kabul edin.
KARAR OKURU 04 Kasım 2017 00:30
0
Peynir yemek te neymiş, Sn "evin"? Siz de biraz taş yiyin, karbonatlı olsun, n'olmuş yani. Hem Kalsiyum'unuzu almış hem de 'ekönomi' yapmış olursunuz. 'Ekönomi' ci de ferahlasın, ama illaki iktidarlı iktidarın destekleyicileri da birazcık ferahlasın... Fena mı?
İrfan 03 Kasım 2017 07:03
Dost acı söyler demiş atalarımız, söylediklerinize sonuna kadar katılmamak mümkün değil. Lakin sizi duyan yok ki; insanlar övülmekten hoşlanır ya, şimdi birileri şakşakçıları dinliyorlar padişahım çok yaşa diyeni krediyle ödüllendiriyorlar hatta bunu kalıcı hale getiriyorlar. Ülkesini gerçekten seven halkıda vergiyle eziyorlar. Bir zamanlar akaryakıt istasyonları zamdan dolayı fiyat panolarını değiştirmezlerdi. Çünkü neredeyse günlük zam gelirdi şimdi de o günlere doğru gidiş başladı galiba. Sonunda ne olduğuna o günleri yaşayanlar iyi bilir...........
Deniz 03 Kasım 2017 02:45
Erdoganin varolus sebebi faiz erdogandan nefret eden chp li mhp li oy veriyor. Faizler yukselmesin diye. Lakin hukumet durumu kurtaracagim derken kgf ile cok buyuk bir para dagitti. Adam batmis cikma sansi yok. Bu kredi ona cep harcligi gibi oldu. O paranin geri donusu kolay olmayacak birileri bunun ceremesini cekecek. Bunlardan once Doviz borcunu cevirmeliyiz almanya eline gecen firsati kullanir. Abd de eli kulaginda papazi salcaz ozur dileriz. Bide abd artik birileri icin hayal oldu.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN