Back To Top
Bir kur bir de kuraklık fiyatları yüzde 15.4 artırdı

Bir kur bir de kuraklık fiyatları yüzde 15.4 artırdı

- A +

Son bir yılda ve son bir ayda fiyatı en çok artan ürünler hava şartlarına bağlı olan gıda ve kurlara bağlı olan ulaştırma sektörü oldu. Gerçi gıda sektöründe temel sorun tarlada olmamasına rağmen toplam fiyat artışları yüzde 15.4’e ulaşarak 2003 sonrasının rekorunu kırdı. Ürünlerdeki fiyat artışı da yüzde 17.2’ye ulaşarak TÜİK hesabında bilinmeyen noktaların etkisini gösterdi.

eçen yılın Eylül ayında açıklanan Orta Vadeli Programda (OVP) 2017 sonu için enflasyon oranı yüzde 9,5 öngörüldü. Ama OVP açıklandıktan 3 ay sonra, 2017 sonu enflasyonu yüzde 11,92 olarak gerçekleşti.

Yine aynı programa göre enflasyon hedefi 2018 yılı için yüzde 7,0 ve 2019 yılı için de yüzde 5,0 belirlendi. TÜİK’in dün açıkladığı Haziran ayı enflasyonu ile yıllık fiyat artışları yüzde 15,4’e çıktı.

Fiyatların aylık bazda yüzde 2,61 arttığı, böylece 2003 sonrası en yüksek Haziran ayı ve yıllık fiyat artışının gerçekleştiği görüldü. Zaten 2003 yılında yeni seride yayınlanan hem aylık, hem yıllık, hem de 12 aylık ortalamada en yüksek enflasyon seviyesine ulaşılmış oldu.

Sektörler itibari ile bakıldığında ise yıllık ve aylık fiyat artışları şu şekilde gerçekleşti:

Gıda sektörü: (%23,03 ağırlık)-Yıllık %18,89; Aylık %5,98

Ulaştırma sektörü: (%17,47 ağırlık)-Yıllık %24,26; Aylık %2,66

Konut: (%14,85 ağırlık)- Yıllık %12,04; Aylık %1,03

Ev eşyası: (%7,66 ağırlık)- Yıllık %18,91; Aylık %2,24

Giyim-Ayakkabı: (%7,21 ağırlık)-Yıllık %11,34; Aylık %-1,15

Hem harcama ağırlığı, hem de zaruri ürün olması nedeniyle gıda sektöründe yaşanan fiyat artışı daha çok dikkat çekiyor. Ama gelin şöyle bir çalışma yapalım:

2014 yılı ilk 6 aylık ortalama fiyat seviyeleri ile 2018 yılı ilk altı aylık ortalama fiyat seviyelerini sektörel olarak  karşılaştıralım.

Anılan bu 4 yıllık süre zarfında ülkemizde genel fiyat düzeyi %43,4 artıyor. Gıda fiyatları %49,4 artıyor. Hatta aynı hesabı 2010-2018 arası için yaptığımızda da genel fiyat artışının %92,9, gıda fiyat artışının ise %109,7 olduğunu görmekteyiz.

Hem son 4 yıla, hem de son 8 yıla baktığımızda gıda fiyatlarının genel fiyat düzeyinden belirgin bir şekilde daha çok yükseldiğini görmekteyiz.

Son 4 yılda;

Ülkede fiyatlar %43,4

Gıda %49,4

Giyim %35,5

Konut %36,9

Sağlık %46,2

Ulaştırma %45,0

Lokanta-oteller %54,7

artıyor.

Son 8 yılda da durum benzer şekilde; gıda sektörünü sadece lokanta ve otellerdeki %123,0 artış geçiyor.

Bu tablo bize neyi gösteriyor? Gıda sektöründe kısa vadeli mevsimsel etkilerden çok daha ziyade, uzun vadeli yapısal bir sorun olduğunu anlıyoruz. Ülke genelinde gıda fiyatları 4 ve 8 yıllık aralıklarla baktığımızda bile fiyatı belirgin şekilde artmış durumdadır.

SORUN TARLADA DEĞİL

Şimdi gıda fiyatlarında yaşanan bu artışın tarla boyutuna bakalım. Yılın ilk 5 aylık ortalamalarından giderek 4 yıllık ve 8 yıllık fiyat artışlarını inceleyelim.

2014-2018 arasındaki 4 yıllık süre zarfında tarım ürünleri üretici fiyatları yüzde 42,7 artıyor. Yani tüketici fiyat artışı olan %43,4’ün az da olsa altında kalıyor. Ama daha uzun vadeye baktığımızda; mesela 2010-2018 arası 8 yıllık süre zarfında tarla fiyatları %75,7 artıyor. Oysa aynı dönemde ülke genelinde genel fiyat düzeyi %92,9 artış göstermiştir.

Veya şu şekilde izah edelim; son sekiz yılda:

Ülke enflasyonu %92,9

Gıda fiyatları %109,7

Tarla fiyatları ise %75,7

artmıştır.

İşin özeti şudur: Raflarda yaşanan fiyat artışı çiftçinin gelirini artırmıyor. Bir tarafta gıda fiyatları aşırı artıyor, ama diğer tarafta çiftçi giderek fakirleşiyor.

Ortada tam bir paradoks durum var.

Sanırım gıda sektöründe fiyat dengesi açısından asıl önemli çözüm burada aranmalıdır. Raflarda yaşanan fiyat artışının çiftçiye aktarımı bir şekilde sağlanarak denge kurulabilir. İthalat yoluna başvurulması, olsa olsa çiftçinin bir kez daha cezalandırılmasından başka bir şey olmayabilir.

HANGİ ÜRÜNLER PAHALANDI

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) yayınladığı fiyat seviyelerine göre tüketim ağırlığı yüksek olan şu ürünler vatandaşın cebini etkiledi.

Aylık 2,61 enflasyonu artıran ürünler: (Parantez içi enflasyona etkisi)

1-Patates %63,3 (0,30)

2-İnternet %32,3 (0,19)

3-Domates %23,6 (0,19)

4-Kuru soğan %82,5 (0,19)

5-Dizel otomobil %4,5 (0,18)

6-Sivri biber %57,3 (0,10)

7-Tavuk eti %8,9 (0,08)

8-Benzinli otomotiv %2,6 (0,07)

9-Ş.Arası otobüs %8,3 (0,05)

10-Havuç %57,7 (0,04)

Dikkat ederseniz fiyatı aylık bazda daha düşük artan otomobiller gibi ürünler, harcama ağırlığı nedeniyle enflasyona etkileri daha yüksek oluyor.   

Geçen yıl Haziran ayından bu yılın aynı ayına fiyatı çok artan ve harcama ağırlığı nedeniyle %15,4 enflasyonu oluşturan başlıca ürünler ise şunlar:

1-Dizel otomobil %35,0 (1,41)

2-Benzinli otomobil %35,2 (0,90)

3-Mazot %30,1 (0,61)

4-Kira ödemesi %10,4 (0,54)

5-Uçak bileti %120,5 (0,54)

6-Patates %109,1 (0,52)

7-Domates %62,7 (0,51)

8-Benzin %24,4 (0,44)

9-Kuru soğan %185,0 (0,42)

10- Mücevher %33,0 (0,38)

Bakınız, yıllık yüzde 15,4 olan enflasyonun 6,26’sı bu ilk 10 üründen kaynaklanıyor. Aylık 2,61 enflasyonun da 1,39’luk kısmı yine yukarıda saydığımız ilk 10 ürünün fiyat artışından geliyor.

Veya şu şekilde izah edelim: Fiyatı bir ayda hızla artan patates, domates ve kuru soğan aylık 2,61 enflasyonun 0,68’lik kısmını oluşturdu. Bu 3 ürünün fiyatı aynı kalsaydı, aylık enflasyon 2,61-0,68=1,93 olacaktı.

FİYATLAR 17.22 ARTTI

Son bir yılda ürünlerin harcama ağırlığına göre fiyat artışları TÜİK’in yayınladığı fiyatlar baz alındığında yüzde 15,4 değil, yüzde 17,2 artmış görülüyor. Her ne kadar bu işin nasıl olduğunu TÜİK daha iyi biliyorsa da kamuya açıklanmış bilgilerden ürünlerin fiyat artışının 15,4 değil, 17,2 olduğunu görüyoruz.

TÜİK’in enflasyon hesabına aldığı 406 ürünün tek tek fiyat artışı ile harcama ağırlığını çarptığımızda karşımıza yüzde 17,2 oranında bir oran çıkmaktadır. Bu hesaba göre de elbette yıllık enflasyonun 15,4 yerine 17,2 olması gerekirdi.

Ama burada şu noktalara değinmek gerekiyor: Öncelikle harcama ağırlığı olarak son bu ayı alabiliyoruz. Yani geçen yıla göre hesaplama yönteminde bir harcama ağırlığı değişimi olup-olmadığını bizler bilemiyoruz.

İkinci nokta ise şu; bazı ürünlerin fiyat artışı gerçekten yaşandı mı; yoksa hesap değişimi yönteminden mi geliyor? Mesela uçak bileti fiyatı geçen yıl 392 lira gözüküyorken, bu yıl 811 liraya yükselmiş oldu. Bu artış 0,4492 ağırlıkla hesaplandığında yıllık enflasyonu 0,54 puan artırmış oluyor. Ama gerçekte uçak bileti fiyatı mı bu kadar arttı, yoksa hesap yöntemi değişimi mi fiyatı artırmış gösteriyor...Bilemiyoruz.

Sadece açıklanan fiyatlara baktığımızda yıllık fiyat artışının 15,4 yerine 17,2 olduğunu söyleyebiliyoruz.

ÜRETİCİ ZAMLARI DAHA YÜKSEK

Aylık ve yıllık bazda tüketici enflasyonu 2,61 ve 15,4 olmasına rağmen bu oranlar üreticide çok daha yukarıları gösteriyor. Üretici fiyatları Haziran ayında %3,03 artış gösterirken, yıllık artış oranı da %23,7’ye ulaşmış oldu. Geçen ay ilk kez yüzde 20,0 badını aşan üretici fiyatları, bir ayda 3,55 puan daha artarak 23,71’e çıkmış oldu.

Üretici fiyatlarında ise aylık ve yıllık artışlarda dikkat çeken ürünler şunlar:

Üretici fiyatları 3,03-23,71

Doğalgaz 15,1-100,4

Ham petrol 18,2-110,2

Gıda ürünler 2,6-11,5

Kağıt hamuru 5,5-40,5

Suni ve sentetik elyaflar 5,4-52,0

Ana metaller 5,0-48,3

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Izmitli Almanci 04 Temmuz 2018 23:33
Türkiyeye inanan dogru yolda. Türklere inanan degil. Türkiye dogru bir KARAR. Türkiyeyi yönetenler degil. Insan döveni döver. Biz döveni ödülleriz. Nokta. Tür
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 21:52
En cok okuyan millet japonlar bosuna mi okuyorlar .
İbrahim Avaroğlu 04 Temmuz 2018 19:12
Artık yazmayacaksınız diye çok korktum. İyi ki varsınız.
Hükümetin bu yaptığını doğru buluyorum , çünkü bu halk acı çekmekten hoşlanıyor.Ezilmek biat etmek istiyorlar.Tek sıkıntı bunun ne kadar sürdürelebileceği ,herşey bittiğinde olacaklar gayet açık. Sonuçta 16 senedir birinci parti her seçimin galibi demek ki herkes memnun , oy verdiyseniz AĞLAMAYIN, ya oy vermeyin yada oy verip SIZlLANMAYIN.Yöneticilerimizden daha sert daha ezici daha çok sömürücü uygulamaları bekliyorum, hatta bütçeye gerek yok direk vergileri cebe atın , yatırım denen şeylerede boşuna vakit harcamayın ,onları yapmasınızda seçim kaz
Balak Gazi 04 Temmuz 2018 14:21
Ibrahim kardes ,hicbirimiz aynaya bakamiyor,haber gaste gormek istemiyoruz,toplumun yasama sevinci yok oldu..Dindar ve Kindar nesil hedefinin ancak %50 si basarildi..Dindar olmadi ama mebzul miktarda Kindar yetistirdik..Kopecigin ayagini kesecek ,gozlerini oyacak kadar sapkin vahsi bi nesil yetisti...IDAM hemen simdi,yani biz Avrupalimi olduk ,ABD ucuncu dunya ulkesimi Idam var diye..Ustadlari ne diyordu Gecenler gecti seni CATLA SODOM ,PATLA GOMORE birde bu gunleri gorse...Muslumanliginizdan gectim ,biraz Insanliginiz kaldiysa LEYLAnin ,EYLULun o kopecigin gozlerine bakin...IDAM hemen...
Serkan 04 Temmuz 2018 14:16
Enflasyon %30 40 arasında tüik in verilerine inanmıyorum hükümetin amacı asgari Ücreti düşük tutabilmek ama hükümet kaybeder çünkü halk tüik'e bakmaz etiketler'e bakar. Gerçi çok önemli değil dış güçler yaptı deriz.
Göktuğ Noyan 04 Temmuz 2018 13:54
valla bence fiyatlar süper şahane her şey çok ucuz artmasını dört gözle bekliyorum. Mesela akaryakıt litre fiyatı 20 tl, doğalgazın metre küpü 10 tl, ekmek 10 tl olsun, domates salatalık, biber, patlıcan 20 tl den aşağı düşmesin, en ucuz meyve 40 tl olsun. Peynirin en ucuzu 50 tl, zeytin'in en ucuzu 40 tl, tereyağını göremez olun zaten göremiyorsunuz en kıytırık ayçiçek yağına devam o da inşallah litresi 30 tl olur. Makarna mı o 1 liraya düşsün sabah öğlen akşam makarnaya devam yeter ki reise bir şey olmasın... Biz osmanlıyız iman gücüyle yeneriz
Halit Bülbül 04 Temmuz 2018 18:55
0
Amin amin inşallah
Osmanlı Devleti 04 Temmuz 2018 12:30
Dış güçler düğmeye bastı gene. İsrail aleyhine davranmak ve dünya 5'ten büyüktür deyip Amerika'ya posta koymak kolay iş değil. Ekonomik operasyonu başlattılar. Ekonomiyi çökertip Reis'in kellesini alacaklar akılları sıra. Ama unuttukları şey bu milletin şanlı tarihidir. Bu millet gerekirse tezek yer gene Reis'i yedirtmez. Ekonomi yerlerde de sürünse 1 dolar 5000 ytl de olsa bayrak inmez, ezan dinmez ve Reis dizginlenemez. Göreceksiniz gün sonunda kazanan müslümanlar olacak. Zafer yakındır!
GÖKTÜRK DEVLETİ 04 Temmuz 2018 13:40
2
İyi birşey yapınca biz yaptık. Kötü birşey olunca dış mihraklar yaptı.
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 13:55
0
Durumu İroniye vurmak doğru bir yöntem değil. Millet bunu hakikat sanıp gaza geliyor
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 11:05
Yazmaktan alıkonulduğunuzu düşünmüştüm.İyiki burdasınız..yoksa kararı artık tıklamayacaktım..
H.m 04 Temmuz 2018 10:47
Istikrarli fiyat güncellemelerinde yola devam.
Tosunyurekli 04 Temmuz 2018 10:28
Anlatmaya gerek yok görüyorsunuz muhteşem Ahşap Merdiven işi yapıyorum, kullanmış olduğum malzemelere ortalama %70 zaman geldi, Bittimi bitmedi devamını bekliyoruz 2016 dan uzmanlarımız uyarmıştı böyle bir durumla karşılaşacağımızı GÖZ OLANI AKIL OLACAĞI GÖRÜR
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 10:17
Ne kuraklığı kardeşim bu seneki bereket hiçbir zaman olmadı. Ama bizede yaramadı patates banel oldu ama artık kimse asgari ücretle geçinemez oldu
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 06:35
Ben bu TÜİK'i çok seviyem.Eğerçi Enflasyon Canavarıni küçültmiyeydi ne yapardık! Büyüme rakamlarını şişirmeyeydi fakirlikten ölürdük! Baba talip bizi çok seviyea .Rakamlar düşecek diyea,TÜİK düşüriyea Şu rakam çıkacak diyea, çıkıyea!Neden!Üzülmiyelim diye! Sahi Ibrahim bey!Size o rakamları kim veriyea! Mesela Seçimi kazananı AA ilan ediyor! Bu rakamları nerden ve kimden almış,sandık başlarında Anadolu Ajansı müşahidi görmemiştik.Bu ayak. Herşey gerçeğe aykırı.Bizler de öyle yaşıyoruz.Sonuç !
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 10:20
11
Degerli arkadaşım, türkçeyi katletmeye sarf ettiğiniz zaman ve enerjiyi keşke yazınıza biraz fikir katmaya sarf etseydiniz.
Takipci 04 Temmuz 2018 11:16
2
Yorumcu guzel bir ironi yapmis, bunu yerel bir sive ile suslemis. Bu yorumda 'fikir'in alasi var...
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 12:28
11
Sonuç senin gibi vatan düşmanı milliyetine düşmanlar zil takıp oynuyor enflasyon 2003 ten beri en yüksek seviyesine çıktı tüik bunu açıklıyor sen enflasyonu düşük gösterdiğinden bahsediyorsun bozuk türkçenle yorum yapıp kendi çapında dalga geçtiğini sanıyorsun Muharrem İnce adam 10 milyon oy fark attı aradaki fark iki bin değilki oyları çalmış desek dedi adam kazandı dedi sen hala oylar çalındı diyorsun sana söylenecek çok güzel sözler var ama burası yeri değil
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 05:48
Son bir yılda orman ürünleri nin artışı nin yüzde yüz civarında olduğunu sunta ve MDF üreticiler inin kur ve hammadde fiyatları ile kıyaslanamayacak olan zamları nın enflasyon endeksi nde olmaması ne ile ifade edilir
KARAR OKURU n 04 Temmuz 2018 03:05
Abd şirketi siirtte petrol arayacak.Yuzde 98 şirkete bize işe yüzde iki milli olmak buna denir.Abd başını suriyeden askerlerini çekecekti abd ama turkiye ısrarla kalın dedi
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 03:03
Sayın yazar anlayamadım sizi
Vahşi kapitalizm in ağa babası, Türkiye de yaşanıyor. Bir kesim saray da, malikane de, kuş sütü ile beslenirken,ense yapıp yattığı yerden serveti şişerken, kalan milyonlarca insan için kuru soğan bile lüks.Emek ucuz değil BEDAVA nın altında, ürettiği malı tüketme şansı yok. Masrafları ağır, ihracat, ithalat ın kusuratina bağlı. Kaderin e terk edilmiş yığınların sesi soluğu çıkmıyor, son 8 yıl da,104 bin çocuk kayıp. Manzara nın küçük bir kısmı bu.
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 02:08
Bir süredir yazmıyordunuz, endişelendik.
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 01:38
asıl sorgulanması gereken bu tabloya rağmen iktidarın nasıl olup da seçim kazanabildiğidir. demek ki muhalefet bu sıkıntıları iyi işleyememiş ya da halka güven verememiş.
KARAR OKURU 2 04 Temmuz 2018 12:38
0
Bu saatten sonra muhalefet kesinlikle seçim kazanamaz. Bitti artık. Tarihte, demokrasisi bu seviyede olup da hiç seçimle iktidarı bırakan biri var mı? Benim bildiğim yok. (Dünya Demokrasi Endeksi'nde Kenya, Gana gibi ülkeler bile Türkiye'den daha iyi bir sıralamaya sahip.)
Cem 04 Temmuz 2018 14:01
1
Sadece onlar olsa neyse. AKP seçmeninin büyük bir bölümü belediyeden ve devletten aldığı sosyal yardımlarla ayakta durabiliyor. AKP'den başkasına verse onlar elimden alınacak diye korktuğundan son seçimde de AKP'ye verdi. Yine de AKP eninde sonunda IMF'nin kapısına dayanacak. IMF'in AKP'ye vereceği acı reçetede sosyal yardımların kesilmesinin yer alması büyük olasılık. O gerçekleşirse, on ''Elim kıırlsaydı da oy vermeseydim'' diyecekler. Ama iş işten geçmiş olacak.
musto 04 Temmuz 2018 14:25
1
Muhalefetin başına halk demegojiden anlıyor diye demagog getirirsen zaten ülkede onlardan fazlasıyla var ekmeleddin kadar oy alamazsın ülkenin sorunlarını bilen çözecek İLHAN KESİCİ konu mankeni gibi dolaştırılıyor aday bile yapılmıyor ..
KARAR OKURU 04 Temmuz 2018 00:56
Yorum yok, görüyoruz :)
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN