Halk arasında “atom” ya da “sarı serum” olarak bilinen ve özellikle soğuk algınlığı şikâyetleriyle talep edilen damar içi serumlara karşı uzmanlardan kritik uyarılar geldi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu, bu tür serumların kontrolsüz ortamlarda uygulanmasının hayati risk taşıdığını belirterek, anafilaksi gelişmesi durumunda ölümün saniyeler içinde gerçekleşebileceğine dikkat çekti.
ACİL SERVİSLERDE SARI SERUM TALEBİ ARTIYOR
Mevsimsel etkilerle birlikte acil servislere soğuk algınlığı şikâyetiyle yapılan başvuruların arttığını belirten Doç. Dr. Biberoğlu, hastaların büyük bölümünün serum talebiyle geldiğini ifade etti. Burun tıkanıklığı, öksürük, geniz akıntısı ve halsizlik gibi benzer belirtilerle başvuran hastalarda H1N1, Covid-19 ve H3N2 gibi viral enfeksiyonların sık görüldüğünü aktaran Biberoğlu, muayene sonrası gerekli tedavilerin planlandığını ancak birçok hastanın özellikle “sarı serum” istediğini söyledi.
“BİR ŞEY OLMAZ” DÜŞÜNCESİ ÖLÜMCÜL OLABİLİR
“Sarı serum” olarak adlandırılan uygulamanın; B vitamini kompleksleri, C vitamini, bazı ilaçlar ve zaman zaman antibiyotikleri içeren damar içi bir karışım olduğunu belirten Biberoğlu, bu maddelerin birbiriyle etkileşime girerek ciddi yan etkilere yol açabileceğini vurguladı. Damar yoluyla verilen ilaçların mutlaka acil müdahale imkânı bulunan sağlık kuruluşlarında uygulanması gerektiğini ifade eden Biberoğlu, anafilaksinin en tehlikeli acil durumlardan biri olduğuna dikkat çekti.
EV VE HASTANE DIŞI UYGULAMALAR HAYATİ TEHLİKE OLUŞTURUYOR
Uzmanlar, sarı serumun ev, iş yeri veya hastane dışı ortamlarda uygulanmasının büyük risk taşıdığını belirtti. Daha önce sorun yaşanmamış olmasının, ileride yaşanmayacağı anlamına gelmediğini vurgulayan Biberoğlu, anafilaktik reaksiyonların aniden gelişebileceğini ve hızlı müdahale edilmediğinde ölümle sonuçlanabileceğini kaydetti. Acil servislerde dahi zaman zaman bu tür vakalarla karşılaşıldığını belirten Biberoğlu, anafilaksi durumunda adrenalin, oksijen ve damar içi sıvı tedavisinin derhal uygulanması gerektiğini söyledi.
“BİLİMSEL OLARAK KANITLANMIŞ BİR FAYDASI YOK”
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut da sarı serumun hastalığı önleyici ya da iyileştirici etkisine dair bilimsel bir kanıt bulunmadığını ifade etti. Vitamin, mineral, ağrı kesici ve bazen antibiyotik içeren bu karışımların özellikle çocuklarda ciddi alerjik reaksiyonlara yol açabildiğini belirten Yakut, böbrek, karaciğer ve kalp üzerinde de ek yük oluşturabileceğini söyledi.
ÇOCUKLARDA RİSK DAHA YÜKSEK
Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümünün viral kaynaklı olduğunu belirten Yakut, bu tür durumlarda serumun gerekli olmadığını vurguladı. Ağızdan ilaç alınmasının mümkün olmadığı özel durumlarda damar içi uygulamalara doktor kararıyla başvurulabileceğini belirten Yakut, gereksiz serum uygulamalarının fayda yerine ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
UZMANLARDAN UYARI
Uzmanlar, sarı serumun geçici bir iyilik hissi oluşturabileceğini ancak ani ve ölümcül alerjik reaksiyonlara neden olabileceğini vurgulayarak, hastane dışı ortamlarda damar yoluyla ilaç ve serum uygulanmaması gerektiğinin altını çizdi. Dinlenme, bol sıvı tüketimi, dengeli beslenme ve ağızdan tedavilerin viral enfeksiyonlarda yeterli olduğu hatırlatıldı.
