Back To Top
94 ve 2001 krizlerinden daha ağır

94 ve 2001 krizlerinden daha ağır

 - Son Güncelleme: 22.04.2019 Pazartesi 09:08
- A +

Ekonomi nedir?

Ya da kriz nedir?

Bu iki soruya verilecek cevap bizi sorunların tespit ve çözümüne götürebilir.

İktisat bilimi ve iktisatçılar açısından ekonomi dendiğinde orta dönemde ilk verilecek cevap “İstihdam” olacaktır.

Kriz kelimesinin karşılığı ekonomik küçülme olarak ifade edilse de aslında istihdam azalışı ya da işsizlik artışıdır.

Kur seviyesi, faiz düzeyi, enflasyon, üretim-tüketim aslında hep istihdamı işaret eden tamamlayıcı unsurlardır. İstikrarlı bir büyüme, teknolojik artış vs ise istihdam ve kazanç düzeyini ifade eder.

Kısaca iktisadi bilim önce istihdama, ardından da istihdamın kazancına bakar. Nitekim ABD merkez bankası FED parasal kararlarında istihdama baktığı kadar kazanç oranına da bakıyordu. Kazanca yansımamış bir istihdam artışını baz almamıştı.

***

Bizim nesil açısından yakın dönemde 3 büyük kriz yaşanmıştı. İlki Nisan 94 krizi, ikincisi Şubat 2001 krizi ve sonuncusu da 2008-09 küresel kriz.

Şimdi ise 4. büyük krizi yaşamaktayız.

Şimdi ağır krizlere bakalım. İlk olarak 94 krizi (1987 GSYH hesapları ile):

1994-II. çeyrek küçülmesi yüzde -10,7’ye ulaşıyor ve yılı yüzde -5,5 küçülme ile kapatıyoruz. 1993 Nisan döneminde 1 milyon 740 bin (%8,7) olan işsizlik durumu en yüksek 1 milyon 936 bin işsiz ve yüzde 9,2 işsizlik oranı olarak zirve yapmış görülüyor.

Kurumsal nüfusa oranla ise her bir 100 kişinin 4,9’u işsiz kalıyor. Ama bir yıl geçmeden işsizlik oranı %7,3’e düşerken, her 100 yetişkinin (15+ yaş üstü) sadece 4,0’ü işsiz kalıyor. Bu sayıda 1997’de 3,4 kişiye kadar geriliyor.

***

Şimdi 2001 krizine gelelim (Yine 1987 bazı yılı hesapları ile):

En büyük ekonomik daralma 2001-IV. çeyrekte yüzde -10,3 oranında gerçekleşiyor. Ve yıllık ekonomik daralma da yüzde -7,5 oranı ile 94 krizinin daha üzerinde yaşanıyor.

Krize girmeden önce 2000-IV. çeyrekte 1 milyon 409 bin işsiz ve yüzde 6,5 olan işsizlik oranı 2001-IV. çeyrekte 2 milyon 404 bin işsiz ve yüzde 10,4 işsizlik oranına ulaşıyor.

Aslında 2001 krizinin işsizlik oranlarında en yüksek değerler yine AK Parti iktidarının ilk dönemi sayılacak 2003-I. döneminde oluşuyor. İşsiz sayısı 2 milyon 844 bin kişiye, işsizlik oranı da %12,3’e çıkıyor. O dönemde her 100 yetişkinin 5,9’u artık işsizler ordusunda yer almıştır. Tabii ki burada mevsimsel etkilerde oldukça fazladır. Çünkü o dönemde mevsimsel etkileri arındıran bir veri yoktur ve çiftçilerin bir kısmı ile turizmcilerin bir kısmı bu işsizler hanesinde yer almıştır.

***

Gelelim 2008-09 küresel krizine;

2008 ocak ayında 2 milyon 250 bin olan işsiz sayısı 2009 ocak ayında 3 milyon 188 bin kişiye çıkmıştır. İşsizlik oranı da yüzde 10,4’den yüzde 14,1’e yükselmiştir.

Ortalama 15+ yaş üstü yetişkin nüfus ile yaklaşık hesaplandığında ocak 2009’da her 100 yetişkinin 6,2 kişisi artık işsizdir.

Zaten işsizlik oranı şubat 2009’da 14,8’e ulaştıktan sonra mevsimsel etkilerinde sonucu olarak hızla düşmüştür. Mevsimsel etkiler hesaba katıldığında ise zirve Nisan 2009’da 3 milyon 254 bin işsiz ve %13,9 işsizlik oranında yakalanıyor.

Mevsimsel etkiler düzeltildiğinde de 2008-09 küresel krizde her 100 yetişkinin maksimum 6,3 kişisi işsiz kalmıştır.

***

Gelelim şimdiki krizimize;

2009 ocak ayında arındırılmamış işsiz sayısı 3.188 bin kişi iken, bugün bu sayı 4.668 bin kişiye çıkmıştır. İşsizlik oranı ise %14,1’den %14,7’e yükselmiş görülüyor. Ama burada bir fark daha var:

Ocak 2009’da 51.4 milyon olan 15+ yaş üstü yetişkin nüfus bugün 61.0 milyon kişi olmuştur. Yani işsizlerin yetişkin nüfusa oranı ocak 2009’da 6,2 kişi iken, ocak 2019’da 7,7 kişiye çıkmıştır.

Mevsimsel etkiler arındırıldığında bile bugün her 100 yetişkinin ocak 2019 itibari ile 7,0 kişisi işsizdir.

Son 4 aylık ortalamaya baktığımızda ise 2008-09 krizinde yüzde 12,2 işsizlik oranı varken, bugün bu oran yüzde 13,0’e ulaşmıştır bile.

Ama burada asıl sorun işsizlikteki bu rekor düzeyler bile değildir.

Asıl sorun krizin devam edeceğidir.

Asıl sorun henüz sorunun başında bile rekor işsizliğin oluşmasıdır.

Asıl sorun önümüzdeki daha ağır sorunlarla işsizlik bunalımı ile nasıl baş edeceğimizdir. 

Asıl sorun toplumun sosyal sorunlarını ideoloji ile bastırıp-görmezden gelmemizdir.

Ve en temel sorun da iktidar ve ittifak ortağının milyonlarca işsizin kendilerini iktidardan uzaklaştırmak için tuzak kurduklarını, algı oluşturduklarını düşünmeleridir.

Dava ve devrimin karın doyurmadığını bilerek gerçek sorunlara eğilmemiz gerekiyor. Ama gerçek sorunları doğru tespit ederek.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 20:30
Butun bunlar kisa vadeli sorunlar. Daha da fenasi biz bu 10 yildir izlenen politikalar ve bugun de doruga cikan istihdam yaratamama sorunuyla demografik pencereyi kaciriyoruz. 15-60 yas grubunun nufus icindeki payinin en yuksek olacagi 15-20 yillik sureci buyuyerek ve daha fazla is ureterek ve bu sayede zenginleserek geciremiyoruz ve bunun 2030larda, 40larda telafisi olmayacak. Bugun kaybettigimiz firsatin gelecekte cozumu cok zor. Son 10 yilin politikasi bugunku krizle guncel fakirlesme getirdigi kadar uzun vadede de bizi fakirlige mahkum edecek.
Süleyman d. 22 Nisan 2019 20:14
Bunların kucaklamasından bir şüphe duymamak elde değil. Olsa olsa: "Tabana yayacağız" dedikleri vergi tahakkuklarını yıllardır terörist dediği 41 milyonun cebine koymak için sarılır bu zihniyet...
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 19:15
Mahir Kaynak'ın adını hatırlamadığım kitabına göre, dünyadaki ekonomik krizler tarihçesi ile dünyadaki devletlerin muhasebe sistemleri tarihçesi arasında bağıntı varmış.Asya, Arjantin, Afrika , Yunanistan vb. " ...... sistemi değildir. mevcut muhasebe sistemiyle herhangi bir ülkenin gerçek hesabını bil mesine imkân yoktur.. borcunun ve ..." kitaptan alinti.
aslında ne oluyor, 22 Nisan 2019 20:07
1
mahir kaynak/ ömer lütfü mete. ..küresel imparatorluğun gizli kurmayları..
Süleyman d. 22 Nisan 2019 18:01
Ülkenin yarısını diğer yarısının üzerinden geç indirme üzerine kurulan sistemin ülkeyi getirip tosladığı duvarın dibindekilerin hiç birinde ne takat ne iştiyak kalmıştır. Dizlerinin üstüne çöken kesim de eşekten düşmüşe dönen kesim de umutsuz, mecalsiz halde şoku atlatmaya çalışıyor. Oysa ne gerek vardı sonu başından belli çılgınlıklara. Allah yardım etsin diyeceğim de, peygamberimizin "önce deveni sağlam kazığa bağla sonra dua et " ikazı aklıma geliyor ve önce tedbir deyip uyarılara öncelik vermeyi Öne alıyorum.
.....bakış..... 22 Nisan 2019 14:33
dava ve devrim karın doyurur, fakat nasıl.. uygulanan adalet, eşitlik, demokrasi ve paylaşımcı, üreten ekonomik sistemle olur, araziler ekilir, makineler çalışır ve eğitim önceliğimizdir.. hoşgörüyü ve tahammül edebini buna ekleme ile olur. bunlarla birlikte esas problemleri halı altına süpürürsek olmaz. İbrahim arkadaş, doğaldır ki, son iki satırına yanıt niteliğindedir bu ve taha beyin dünkü yazısının naçizane onayıdır, her nekadar dünya görüşüm sn. akyol ile paralellik göstermemesine rağmen. herkese saygılar...
karar okuru 22 Nisan 2019 14:19
1970 yıllarını bu 4 ekonomi krizinı yaşadım bu kadar işsizlik görmedim iş yeri yok iş yok mühendisler inşaatlarda ayda birgün tatille çalışıyorlardı bu gün işsiz inşaat yok patron iş alamadı işten çıkardı iş yok aş yok gerçek bu sayın ibrahim bey kalemine sağlık iyiki varsın
Kimsenin tuzak kurmasına gerek yok akp kendi kendine tuzak kuruyor zaten..demekki bu kadar sağır ve kör olunabiliyormus.Onlar kasap et derdinde..halk koyun can derdinde.. Allah sonumuzu hayr etsin inşallah...
Tarsus 22 Nisan 2019 11:40
İşsizlik arttı, benzin motorin aldı başını gidiyor ama insanlar su içmeye bile araba ile gidiyor yani bizlerde biraz tasarruf etmeliyiz. Manav ve pazarların önünden gidilmez oldu.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 11:30
YIL SONU İŞSİZLİK 17 - 18 BANDINDA. ENFLASYON ÜFE 40 . TÜFE 27
Özkan 22 Nisan 2019 11:01
Alkışlanacak bir yazı ideolojinin deli gömleğini çıkarma zamanımız gelmiş de geçiyor bakalım merhum Cemil Meriç’in bu tespitini hayata geçirmek kime nasip olacak
Menderes YILDIRIM 22 Nisan 2019 09:42
İbrahim Bey; Adana Fikir Platformunda, bazen kişisel düşüncelerimi paylaşıyorum. Yazar değilim ve sokakta gördüğünüz her hangi biriyim. Engelli kardeşlerimiz için yazdığım kişisel düşüncemi zamanınız olursa, okuyabilirseniz ÇOK MUTLU OLURUM. "AMAÇ: Ülkemizdeki insanlarımız arasında ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve insan kaynaklarının en üst noktada değerlendirilmesidir." Tırnak içerisindeki yazıyı arama motoruna eklerseniz sizi yazıma götürecektir. Amacım Ülkem İnsanlarına Katkı Sunmaktır. Teşekkür Ederim. Saygılarımla
Menderes YILDIRIM 22 Nisan 2019 09:30
İbrahim Bey; Siz işsizliği anlatmış, işsizlik sayıların önemi, ve büyüklüğünün, aslında korkunç olduğunu HAYKIRIYORSUNUZ. Ama Anlayana. Ülkemizin sadece İşsiz Sayısını ve Çalışabilecek Engelli sayısı kadar dünyada birçok ülkenin nüfusu mevcut. Bizler İnsan Kaynağımızı da BOŞA GİTMESİNİ SEYREDİYORUZ. DEĞERLENDİREMİYORUZ. İbrahim Bey 2019 Şubat ve Mart aylarında İşsizlik % 17 ve üzerine çıkarsa yaz aylarındaki Turizm + Tarım + İnşaat da kurtarmaz hatta daha da artacağını düşünüyorum.
Menderes YILDIRIM 22 Nisan 2019 09:26
İbrahim Bey; Ekonomi Nedir? - Kriz Nedir? demişsiniz ve gerekçeleri açıklamışsınız. Bence Kriz + Ekonomi; HÜKÜMETLERİN yaptığı Yapılandırma + Reform + Paket + Yeni Ekonomi Paketi + Vergi ve Borç Afları, gibi açıklamalar varsa, ekonomi BOZUK ve BERBAT demektir. Ekonominin Kriz de olduğunun RESMİ AĞIZDAN İLANIDIR. Eğer her şey yolundaysa, neden Paket + Yeni Ekonomik Paket + Reform + Vb. açıklamalarda bulunsunlar. AKP Hükümetleri geldiğinden beri kaç adet Paket + Reform + Vergi Borç Afları Hazırladı SAYABİLİRMİSİNİZ? Saygılarımla
musto 22 Nisan 2019 08:15
Her iki krizde iş hayatında aktif olarak bulundum borsa iner çıkar dolar yükselir tarım ve hayvancılık üretiminde sıkıntı olmadı en azından tütün yem saman kağıt ithalatı yoktu sanayi tesisleri aktif çalışır arsaları için kağıt şeker sümer banklar kapatılmamıştı kriz bankacılık sektörünü vumuştu.
evin 22 Nisan 2019 07:05
94 ve 2001 yıllarında herşeye rağmen ulus bilincinde olan bir halk vardı...akp yönetiminde geçen yıllardan sonra hala türkiyede bir ulus olduğundan söz edebilir miyiz? bence hayır.
Bekri Mustafa 29 Nisan 2019 01:41
0
Biz maalesef millet bilincine sahip olamamış, aslında hala kabileler halinde yaşayan bir toplumuz.Eger millet olabilseydik siyasetçiler bizleri kamplara ayiramazlardi..
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 05:54
İbrahim bey Dün şu konuşuluyordu; inanamadım; bazı şirketler, firmalar asgari ücret ödedikleri çalışanlarını işten çıkartmamak için; kağıt üzerinde ödeyip verdikleri maaşın 300-500 lirasını elden geri alıyorlarmış... bu nedir? Nasıl bir durumla karşı karşıyayız...
Abdullah hasan 22 Nisan 2019 09:09
9
bu söylenti doğrumu diye araştırıp tedbir almalı devlet , yoksa mazlumun ahı kimseye yaramaz.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 11:03
15
O dediğiniz yıllardır var kardeş. Özellik le sanayisi ile övünen antep de
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 18:13
2
Bu uygulamayı çok gördüm ve duydum, bu yöntemi uygulayan birçok işyeri var
de hadi 22 Nisan 2019 04:52
ilac ne ?
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 06:44
16
Daha cok Imam lazim. Dava adami lazim, deve yetistiricisi degil!
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 03:16
Bunlara rağmen iktidar ve ortağı çoğunluğun oyunu aldı. Artık bize laf düşmez, başımıza gelen ellerimizle yaptıklarımız yüzündendir.
Mensur Bin Ubeyde 22 Nisan 2019 01:19
İşsizlik yok iş beğenmeme var. Bizim firmada bile vatandaşlara iş beğendiremiyoruz. Maaş az, çalışma saati çok geliyor beylere. Yıllık izin, promosyon ücreti falan derken memuriyet gibi saltanatı bol iş bekliyor beyler. Çalışmadan bol maaşlı ve bol tatilli iş arıyorlar. Onların beğenmediği işte Afganlar, Pakistanlılar ve Suriyeliler makine gibi çalışıyorlar. Bir de ekstraya kalıp ekonomiye ve ülkeye ekstra katkıda bulunuyorlar. Rabbim(c.c) bu müslüman kardeşlerimizden razı olsun. Onların duaları ile süper güç olacağız inşAllah.
N.Öztürk 22 Nisan 2019 07:24
55
Beyfendi, adınıza bakılırsa; Arabistanlı petrol kralı falan olmalısınız, dedikleriniz de bunu gösteriyor. Dindarsınız ama işçi haklarından da habersizsiniz. Yasal olarak bir işçinin günlük çalışma süresi 8 saattir. Afganlılar, Pakistanlılar saate bakmıyorsa çaresizlik sonucudur, bu çaresizliği herkes anlayamaz. Hele gözü paradan başka birşey görmeyenler hiç anlamaz. Arabistanlı dindar bey, siz veya bir yakınınız bu şartlarda çalışmak ister misiniz ? Allahınıza doğru deyin.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 07:57
44
Böylece yarı fiyatına sigortasız kaçak göçmen işçi çalıştırdığını kabul etmiş oluyorsun. Senin süper güç zekanı seveyim. İş saatleri işçinin temel insan hakkıdır. Onun ötesine geçersen ona işçilik değil kölelik diyoruz. Göçmenler köle (senin deyiminle makine) gibi çalışıyorlar çünkü hiç bir hakları yok. Ne tazminat, ne sendika. Sen onları sömürüp ölümüne çalıştırırken gıklarını çıkaramazlar. Başına saray kadar akıl düşsün emi!
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 08:03
34
Sizin firmada boş pozisyon mu var, hayret? Devlete köprü falan mı yapıyorsunuz? Bu arada kısa çalışma ödeneği ile maaşları devlete ödeten bir çok firma var. Sizinki de onların içinde mi?
Abdullah hasan 22 Nisan 2019 09:06
14
n.öztürk mensur için hangi dayanakla dindar diyorsunuz, İnsan haklarına (İşçi hakkı = insan hakkı) saygısı olmayana dindar dersek dindar olmayan kim olacak peki. İş beğenmeyen olduğu olabilir peki bunun alt yapısında işçiye yüklenen aşırı sorumluluk olabilirmi onu da bakmak gerekiyor Mensur.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 09:33
27
Yani siz vergisiz, masrafsız, üçte bir fiyata çalışan, iki misli fazla mesai yapan köleler arıyorsunuz. Mağdur olan mültecilerin bu durumundan da yararlaniyorsunuz. Üstüne üstlük bir de muslumansiziniz. Öyle mi. Gençler sizin gibiler yüzünden dinden uzaklaşıyor. Dine ihanet ediyorsunuz beyim, ihanet.
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 12:04
15
Yalanını sevsinler.calisma şartları ni ve ücreti de Yaz da köle aradığını tescilleyelim.sonra rahatça saydiralim.her sacmaliginizada allahı karıştırıp milleti dinden sogutmayin
KARAR OKURU 22 Nisan 2019 14:04
19
Böyle şartlar milleti köle gibi çalıştırmak isteyen şarlatanlar için çok iyi bir fırsattır tabiki siz ve sizin gibi fırsatçılar bu günden memnun olacak ucuz işçiliğe fırsat Allah sizin gibilere fırsat vermesin ülkemizi yöneten yada mitinglerde fırsat bulup yönetmeyen liderlere Allah akıl fikir vicdan versin inşallah herkes bir an önce kendini değilde halkın tamamını yükseltecek şuur versin
KARAR OKURU 29 Nisan 2019 08:39
0
Çaresiz mültecileri sömür,sonra Rabbim de,müslüman kardeşlerimiz de utanmadan ,sonra da millete akıl ver,yediğin kul hakkından dolayı Allah seni bildiği gibi yapsın,seni de o mülteciler gibi çaresiz bıraksın birgün :
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN