Küresel piyasalar Hürmüz Boğazı'ndaki savaşın ve artan enerji krizinin faturasını öderken, krizin merkezindeki İran'ın en büyük müttefiki Çin'e yönelik devasa bir "gizli petrol tedariki" yürüttüğü ortaya çıktı. Amerikan finans kanalı CNBC, uydu görüntüsü ve denizcilik istihbaratı şirketlerinin verilerine dayanarak, savaşın gölgesinde işleyen bu milyarlarca dolarlık kaçak hattı detaylarıyla gözler önüne serdi.
"KARANLIK" GEMİLERLE 11.7 MİLYON VARİL
Deniz trafiğini uydu görüntüleriyle izleyen TankerTrackers firmasının kurucu ortağı Samir Madani'nin CNBC'ye verdiği bilgilere göre, savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana İran, Hürmüz Boğazı üzerinden en az 11.7 milyon varil ham petrol gönderdi ve bu sevkiyatların tamamı doğrudan Çin'e yöneldi.
Denizcilik istihbarat sağlayıcısı Kpler ise bu rakamın 12 milyon varili bulduğunu tahmin ediyor. Habere göre Tahran yönetiminin sivil gemileri vurma tehdidi (ve 7 denizcinin ölümüyle sonuçlanan 10 saldırı) nedeniyle birçok gemi boğazdan geçerken "karanlığa bürünüyor"; yani otomatik takip ve sinyal sistemlerini kapatarak hayalet gemi modunda seyrediyor.
TRUMP'TAN TANKERLERE: "BİRAZ CESARET GÖSTERİN"
Hürmüz Boğazı'nda duran ticari trafik, petrol fiyatlarını 120 dolara kadar fırlatmış (şu an 84-88 dolar bandında), IEA ve G7 gibi kurumları tarihin en büyük acil durum rezerv satışı planına itmişti.
Krizin bu boyutunda ABD Başkanı Donald Trump'tan ilginç bir çıkış geldi. Fox News'ten Brian Kilmeade'e konuşan Trump, geçitten korkan ve bekleyen gemilere seslenerek "Biraz cesaret göstermeleri ve kanaldan geçmeleri gerekiyor" dedi. Trump, durumun abartıldığını savunarak, "Korkacak hiçbir şey yok, onların donanması yok, tüm gemilerini batırdık" ifadelerini kullandı.
İRAN HÜRMÜZ'Ü BY-PASS EDİYOR: "JASK" TERMİNALİ DEVREDE
Savaş, İran'ın petrol ihracat altyapısında da zorunlu bir değişikliğe yol açtı. Normalde petrol ihracatının yüzde 90'ını Hürmüz'ün içindeki Kharg Adası'ndan yapan İran yönetimi, rotayı Umman Denizi'ne çevirdi.
Uydu verileri, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen by-pass eden ve doğrudan Umman Denizi'ne açılan Jask petrol terminalini yeniden aktif hale getirdiğini gösteriyor. Yakın zamanda bir İran gemisinin Jask'ta 2 milyon varil petrol yüklediği tespit edildi. Ancak Kharg Adası'nda dev bir tankerin yüklenmesi 1-2 gün sürerken, Jask terminalinde bu işlemin 10 günü bulabildiği, bu yüzden stratejik bir propagandadan öte lojistik bir zorluk yarattığı belirtiliyor.
ÇİN SAVAŞI ÖNCEDEN GÖRDÜ: 1.2 MİLYAR VARİLLİK STOK!
Analizin en çarpıcı kısmı ise, Pekin yönetiminin bu savaşa nasıl hazırlandığını gösteren veriler. ABD Başkanı Trump'ın, Çin'in en büyük iki petrol tedarikçisini doğrudan vurması (yılın başında Venezuela lideri Nicolas Maduro'nun askeri bir operasyonla yakalanması ve geçen ay İran Dini Lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi) Pekin'de büyük bir enerji paniğine yol açmıştı.
Bu siyasi ve askeri depremleri öngören Çin yönetimi, savaştan hemen önce (Şubat ayında) İran'dan günlük 2.16 milyon varil ile son 6 yılın en büyük alımını gerçekleştirdi. Çin'in şu an elinde, 3 ila 4 aylık ihtiyacını karşılamaya yetecek devasa bir 1.2 milyar varillik acil durum stoku bulunuyor. Savaşın uzaması halinde Çin'in bu stoklarla ne kadar dayanabileceği ise küresel ekonominin en büyük soru işareti.