Türkiye, "Sıfır Atık" vizyonu kapsamında plastik kirliliğine karşı en kapsamlı operasyonunu başlatıyor. AB’nin 2019 yılında yürürlüğe koyduğu "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile uyumlu olarak hazırlanan yönetmelik taslağı, önümüzdeki günlerde ilgili kurum ve STK’ların görüşüne açılacak. Bu yıl içinde yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme, gündelik yaşam alışkanlıklarımızı kökten değiştirecek.
YASAK KAPSAMINA GİREN ÜRÜNLER: İLK ETAPTA NELER VAR?
Yönetmelik, doğada çözünmesi yüzyıllar süren ve deniz çöplerinin %80’ini oluşturan plastik ürünleri hedef alıyor. İlk etapta şu ürünlerin satışı ve kullanımı sonlandırılacak:
Servis Ekipmanları: Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubukları ve tabaklar.
Gıda Kapları: EPS (köpük) malzemeden üretilen her türlü yiyecek ve içecek kabı ile bardaklar.
Kişisel Bakım ve Aksesuar: Plastik çubuklu kulak pamukları, balon çubukları ve pipetler.
İçecek Karıştırıcıları: Tamamen plastikten üretilen karıştırma çubukları.
Bakanlık, bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanımını teşvik edecek.
EKONOMİK VE ÇEVRESEL KAZANIM: 1,5 MİLYAR TL TASARRUF
Yeni düzenlemenin sadece çevresel değil, ekonomik sonuçları da oldukça çarpıcı. Bakanlık verilerine göre yasakların hayata geçmesiyle:
Emisyon Kontrolü: Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek.
Maliyet Yönetimi: Atık yönetimi süreçlerinde yıllık yaklaşık 1,5 milyar TL tasarruf sağlanacak.
Hammadde İthali: Plastik hammadde ithalatına olan bağımlılık azalacak.
VATANDAŞ YASAKLARI DESTEKLİYOR
TÜİK iş birliğiyle yapılan araştırma, Türk toplumunun bu radikal değişime hazır olduğunu kanıtlıyor. Araştırmaya göre;
Vatandaşların %77,6’sı günlük hayatta tek kullanımlık plastikleri azaltmayı destekliyor.
Katılımcıların %76,4’ü pipet, tabak ve çatal gibi ürünlerin kısıtlanmasını "faydalı" buluyor.
"Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulamasıyla 2019'dan bu yana 3 milyon ton atık engellendi ve 42 milyar TL tasarruf sağlandı. Şimdi sıra daha geniş kapsamlı bir dönüşümde."
İKİNCİ ETAP: ISLAK MENDİLLER VE KARGO POŞETLERİ
Süreç sadece mutfak gereçleriyle sınırlı kalmayacak. İlerleyen aşamalarda;
Kısmen plastik içeren içecek bardakları ve gıda kapları,
Ebat farkı gözetmeksizin tüm kargo poşetleri,
Islak mendiller ve temizleme havluları, azaltma ve özel işaretleme (uyarı etiketleri) gibi ek tedbirlere tabi tutulacak.