Yıllardır süregelen ve küresel istikrarı tehdit eden İran nükleer dosyasında, arabulucu Umman’dan dünyanın nefesini tutarak beklediği açıklama geldi. CBS News kanalının prestijli "Face the Nation" programına konuk olan Dışişleri Bakanı el-Busaidi, müzakerelerde teknik ve siyasi açıdan bir dönüm noktasına ulaşıldığını vurguladı.
"BOMBA YAPMANIN YOLU TAMAMEN KAPANIYOR"
Bakan Busaidi, müzakerelerin en somut ve devrim niteliğindeki sonucunun "nükleer madde stoklamama" kararı olduğunu ifade etti. Zenginleştirme faaliyetlerinden ziyade, elde edilen maddenin akıbetinin kritik olduğunu belirten Busaidi, nükleer silah endişelerini ortadan kaldıracak formülü şu sözlerle özetledi:
"Artık sıfır stoklamadan bahsediyoruz. Bu çok önemli bir gelişme; çünkü zenginleştirilmiş maddeyi stoklayamazsanız, teknik olarak zenginleştirme yapsanız dahi bomba üretmenin hiçbir yolu kalmaz. Bu uzlaşı, zenginleştirme tartışmalarını ikincil bir konuma indirgeyerek asıl sorunu kökten çözmüştür."
TAM ŞEFFAFLIK VE IAEA DENETİMİ
Anlaşmanın güvenilirliğinin en önemli sütununu, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) tarafından yürütülecek olan sıkı denetim mekanizması oluşturacak. Ummanlı Bakan, "Sıfır stoklama ve tam doğrulama" prensibinin, İran’ın nükleer kapasitesinin sivil amaçlarla sınırlı kalacağını dünyaya ispat edeceğini kaydetti.
DİPLOMASİYE ALTERNATİF YOK: BARIŞ ERİŞİLEBİLİR Mİ?
Müzakerelerin gidişatına dair iyimser bir tablo çizen Busaidi, diplomasi dışındaki seçeneklerin bölgeyi daha büyük bir kaosa sürükleyeceği uyarısında bulundu:
"Anlaşmaya doğru oldukça önemli bir mesafe katettik. Eğer hedef İran'ın nükleer bombaya sahip olmamasını sağlamaksa, bu sorunu müzakerelerle çözdüğümüze inanıyorum."
"ABD ve İran arasında nihai bir barış anlaşmasının erişilebilir olduğuna eminim. Diplomasiye herhangi bir alternatifin bu sorunu çözeceğini düşünmüyorum."
İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERE SÜRECİ
İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran-ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.
ABD'nin saldırı tehditleri ve devasa askeri yığınağı devam ederken taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.
Daha sonra görüşmeler, 17 Şubat'ta Cenevre'de devam etmişti. Taraflar, görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini bildirmiş ve daha sonra Cenevre'de 26 Şubat'ta yeniden bir araya gelinmesi konusunda anlaşmıştı.
Taraflar, dün sabah 3 saat civarında gerçekleşen toplantının ardından ara vermiş ve akşam saatlerinde yeniden bir araya gelmişti.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
ABD ise Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
