Hollanda Savunma Bakanı Gijs Tuinman, katıldığı bir podcast programında dünyanın en gelişmiş savaş uçakları arasında gösterilen F-35’lerin yazılım güvenliği ve ABD bağımlılığına ilişkin sıra dışı açıklamalarda bulundu. Tuinman, ABD'nin teknik desteği kesmesi durumunda uçakların bilgisayar sistemlerine, tıpkı akıllı telefonlarda olduğu gibi dışarıdan müdahale edilebileceğini öne sürdü.
"F-35'E JAİLBREAK YAPABİLİRSİNİZ"
Savunma Bakanı Tuinman, program sırasında F-35 uçaklarının yazılım kısıtlamalarının aşılabileceğini ifade ederek dikkat çeken bir benzetme kullandı. Bakan Tuinman, "Söylememem gereken bir şeyi söyleyeceğim. Eğer her şeye rağmen güncelleme yapmak isterseniz, bir F-35'e tıpkı bir iPhone gibi jailbreak yapabilirsiniz" diyerek, uçakların sistemine onaylanmamış üçüncü taraf yazılımların yüklenebileceği imasında bulundu.
Teknoloji literatüründe "jailbreak" işlemi, üretici tarafından yerleştirilen yazılım engellerini kaldırarak sisteme tam erişim sağlama ve yetkisiz yazılım yükleme anlamına geliyor.
VERİ AKIŞINDA ABD BAĞIMLILIĞI VE İSRAİL İSTİSNASI
F-35 savaş uçakları, operasyonel kabiliyetlerini sürdürebilmek için "ALIS" ve "ODIN" adı verilen bulut tabanlı ağlara bağımlı çalışıyor. Hassas görev planlama paketleri ve yazılım güncellemeleri bu ağlar üzerinden uçağa aktarılıyor. Özellikle düşman hava savunma sistemlerinden kaçınmayı sağlayan kritik veriler, bu dijital altyapı sayesinde güncelleniyor.
Mevcut sistemde, bu ağın dışına çıkarak uçaklara kendi yerel yazılımlarını yükleme yetkisine sahip olan tek ülke İsrail. Hollanda dahil diğer tüm kullanıcı ülkeler, uçakların savaş yeteneğini korumak için ABD merkezli bu bulut sistemlerine bağlı kalmak zorunda.
TEKNİK MÜDAHALE DİPLOMATİK KRİZE YOL AÇABİLİR
Uzmanlar, F-35 yazılımlarının "jailbreak" yöntemiyle kırılmasının ağır sonuçları olabileceği konusunda uyarıyor. Yazılım kısıtlamalarının aşılması, sadece üretici Lockheed Martin ile yasal sorunlar yaşanmasına değil, aynı zamanda ABD hükümetiyle ciddi bir diplomatik kriz çıkmasına da neden olabilir.
Öte yandan, yazılımın bir şekilde bağımsız hale getirilmesinin uçağı tamamen özgür kılmayacağı vurgulanıyor. Jetlerin yedek parça tedariki ve bakım zinciri tamamen ABD'ye endeksli olduğu için, olası bir yaptırım veya lojistik kesinti durumunda yazılımı kırılan uçakların parça eksikliği nedeniyle kısa sürede uçamaz hale gelebileceği belirtiliyor.
F-35 YAZILIM MİMARİSİ
F-35'lerin temelini oluşturan sistemler şunlar:
ALIS/ODIN: Görev planlama ve lojistik takip sağlayan bulut tabanlı ağlar.
Hassas Veri Paketleri: Düşman radarlarından kaçış ve mühimmat yönetimi sağlayan yazılımlar.
Jailbreak Riski: Üretici kısıtlamalarının aşılarak yerel müdahale yapılması ihtimali.
