İsrail merkezli Haaretz gazetesinde yayımlanan analizde, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin Ekim 2023’ten bu yana birçok cephede sürdürdüğü askeri operasyonların ülkeye ekonomik ve siyasi maliyetinin giderek büyüdüğü belirtildi.
Analizde, Netanyahu hükümetinin maliyeti ne olursa olsun saldırı politikasını sürdürmek istediği ifade edilirken, İsrail’in giderek daha yüksek savunma harcamalarına dayalı uzun vadeli bir “savaş düzenine” sürüklendiği kaydedildi.
Gazeteye göre süreç, Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarla başladı; ardından Lübnan ve İran’la yaşanan çatışmalarla genişledi.
NETANYAHU’NUN 10 YILLIK SAVUNMA PLANI
Haberde, Netanyahu’nun 3 Mayıs’ta yayımladığı görüntülü mesajda önümüzdeki 10 yıl içinde savunma harcamalarını 350 milyar şekel artırma planını yinelediği aktarıldı.
Başbakan Netanyahu’nun aynı açıklamada İsrail’in savunma sanayisini daha da büyütmeyi hedeflediği belirtildi.
İsrail Merkez Bankası verilerine göre, Ekim 2023’ten bu yana sürdürülen askeri operasyonların maliyetinin yaklaşık 350 milyar şekele ulaştığı kaydedildi.
Maliye Bakanlığı verilerine göre ise yalnızca İran’a yönelik son saldırıların askeri ve sivil maliyetinin 35 milyar şekel olduğu ifade edildi.
Bu hesaplamalara göre, İsrail’in Ekim 2023 sonrası yürüttüğü operasyonların toplam maliyetinin 133 milyar doları aştığı belirtildi.
“İSRAİL’İN HARCAMA ÇILGINLIĞI BİTMİŞ DEĞİL”
Haaretz analizinde, İsrail’in askeri harcamalarının önümüzdeki dönemde de artmaya devam edeceği değerlendirmesi yapıldı.
Gazete, Lübnan ile resmi ateşkes yürürlükte olmasına rağmen İsrail ordusunun ülkenin bazı bölgelerinde varlığını sürdürdüğünü, Hizbullah hedeflerine saldırılar düzenlemeye devam ettiğini ve bazı köylerin yıkıldığını yazdı.
Analizde, Gazze Şeridi’nde benzer askeri faaliyetlerin sürdüğü, İsrail ordusunun Suriye’de de konuşlu olduğu belirtildi.
Batı Şeria’da ise artan askeri varlık nedeniyle ek birliklerin görevlendirildiği kaydedildi.
Haberde ayrıca ordunun önemli bölümünün İran ile olası yeni çatışmalara karşı teyakkuz halinde tutulduğu ifade edildi.
YEDEK ASKERLERİN MALİYETİ BÜYÜYOR
Haberde, yalnızca yedek askerlerin oluşturduğu mali yükün her 10 bin personel için aylık yaklaşık 400 milyon şekele ulaştığı belirtildi.
2026 bütçesinde günlük ortalama 40 bin yedek askerin görev yapmasının öngörüldüğü ancak şu anda silah altında bulunan asker sayısının ortalama 100 bin civarında olduğu ifade edildi.
Haaretz, İsrail ordusunun kontrol altında tuttuğu bölgelerden çıkış planı bulunmaması nedeniyle mevcut maliyetlerin ne kadar artacağının öngörülemediğini yazdı.
“NETANYAHU’NUN SAVAŞLARI”
Gazetenin analizinde, İsrail ekonomisinin askeri maliyetlerin tamamını doğrudan üstlenmediği, ABD’den alınan askeri yardımların önemli bir kısmı karşıladığı ifade edildi.
Ancak Netanyahu’nun izlediği politikanın yalnızca ekonomik maliyet yaratmadığı, aynı zamanda İsrail’in uluslararası konumunu da etkilediği savunuldu.
Haberde şu değerlendirmeye yer verildi:
“Gazze’deki soykırımla başlayıp ABD Başkanı Donald Trump’ı İran’a yönelik ortak saldırıya ikna etmedeki rolüne kadar, ‘Netanyahu’nun savaşları’ İsrail’in Amerikan kamuoyundaki itibarının çökmesine neden oldu.”
Analizde, İsrail’e yönelik desteğin yalnızca Demokratlar ve ilerici çevrelerde değil, Cumhuriyetçiler ve Evanjelikler arasında da zayıflamaya başladığı ileri sürüldü.
ABD YARDIMI VE SİYASİ BASKI TARTIŞMASI
Haberde, İsrail’in ABD kamuoyundaki desteğini kaybetmesinin ekonomik sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.
Özellikle ABD askeri yardımlarının geleceğine ilişkin tartışmaların büyüdüğü belirtilirken, geçen ay ABD Senatosu’nda yapılan bazı oylamalara dikkat çekildi.
Analizde, Demokrat senatörlerin çoğunluğunun İsrail ordusuna ekipman satışını engellemeye yönelik iki ayrı kararı desteklediği ve bunun “tehlike çanlarının çaldığını” gösterdiği ifade edildi.
BORÇ YÜKÜ ARTIYOR
Haaretz’in aktardığı verilere göre İsrail’in borç/GSYİH oranı 2025 yılı sonunda yüzde 69 seviyesine yaklaştı.
Gazete, bu oranın İsrail’i benzer ekonomilere sahip ülkeler arasında daha yüksek borç yüküne sahip ülkelerden biri haline getirdiğini yazdı.
İsrail Merkez Bankası Başkanı Amir Yaron’un açıklamalarına da yer verilen haberde, Netanyahu’nun 10 yıllık savunma planının tamamen uygulanması halinde borç/GSYİH oranının 2035 yılında yüzde 81’e çıkmasının beklendiği belirtildi.
ABD yardımlarının azalması durumunda bu oranın yüzde 83’e kadar yükselebileceği ifade edildi.
“İSRAİL SİYASİ BEDEL ÖDEYECEK”
Analizin sonunda, Netanyahu hükümetinin güvenlik sorunlarına askeri yöntemlerle çözüm arama politikasını sürdürmesi halinde İsrail’in yalnızca ekonomik değil siyasi sonuçlarla da karşı karşıya kalacağı değerlendirmesi yapıldı.
Gazete, Netanyahu’nun mevcut güvenlik doktrinini sürdürmesi halinde ülkenin uzun vadede ciddi siyasi bedeller ödeyebileceğini vurguladı.
