İsveç'te yürütülen kapsamlı bir bilimsel araştırma, küresel güvenlik mimarisinin karşı karşıya kaldığı tehlikeyi gözler önüne serdi. Uppsala Üniversitesi akademisyenleri tarafından yapılan çalışma, 2025 yılında devletler arası çatışma sayısının İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Dünya genelindeki şiddet eğilimlerini mercek altına alan araştırma, "Peace Research" dergisinde yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu.
ÇATIŞMALAR BİR YILDA İKİ KATINA ÇIKTI
Uppsala Çatışma Veri Programı'ndaki (UCDP) verileri temel alan araştırmacılar, 1898 ile 2025 yılları arasındaki küresel şiddet eğilimlerini detaylı bir şekilde inceledi. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, devletler arasındaki doğrudan çatışmalar 2024 yılı verileriyle kıyaslandığında 2025'te tam iki katına çıktı.
Programın veri toplamaya başladığı tarihi referans gösteren uzmanlar, mevcut durumu şu sözlerle özetledi:
"2025'te devletler arası çatışma sayısı 8 olarak kayda geçti. Bu, UCDP'nin 1946'da veri toplamaya başlamasından bu yana kaydedilen en yüksek çatışma sayısıdır."
Araştırma raporunda, rekor seviyeye ulaşan bu küresel gerilimlerin odağında yer alan başlıca aktörler arasında Ukrayna ve Rusya, İsrail ve İran ile Hindistan ve Pakistan arasındaki çatışmalar listelendi. Araştırmacılardan Shawn Davies de elde edilen veriler ışığında, devletler arası çatışmalarda çok belirgin bir artışın gözlendiğini doğruladı.
65 AKTİF ÇATIŞMANIN 13'Ü "SAVAŞ" SEVİYESİNDE
2025 yılı genelinde dünya üzerinde toplam 65 aktif çatışmanın haritalandırıldığı belirtilen çalışmada, bu çatışmaların büyük bir kısmının ülke içi (iç çatışma) olarak seyrettiği aktarıldı. Ancak, yaşanan bu iç gerilimlerin yapısal olarak oldukça şiddetli bir seyir izlediği ve bu 65 aktif çatışmadan 13 tanesinin doğrudan "savaş" seviyesine ulaştığı bilgisi paylaşıldı.
CAN KAYBINDA RUANDA SOYKIRIMI'NDAN BU YANA EN AĞIR BİLANÇO
Araştırmanın ortaya koyduğu en çarpıcı ve sarsıcı verilerden biri de çatışmaların insani maliyeti oldu. Geçen yıl dünya genelindeki çatışmalarda toplam 244 bin 600 kişinin yaşamını yitirdiği saptandı. Raporda, ulaşılan bu ölüm sayısının, 1994 yılında yaşanan Ruanda Soykırımı'ndan bu yana küresel kayıtlara geçen en yüksek can kaybı seviyesi olduğunun altı çizildi.
ORGANİZE ŞİDDET 3 ANA KATEGORİDE İNCELENDİ
Uppsala Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmada, yeryüzünde meydana gelen organize şiddet olayları yapısal özelliklerine göre 3 farklı temel kategoride ele alındı:
DEVLET TEMELLİ ŞİDDET: Çatışmanın taraflarından birinin ya da her ikisinin doğrudan meşru hükümetler olduğu şiddet türü.
DEVLET DIŞI ŞİDDET: Hükümetlerin doğrudan taraf olmadığı, farklı grupların kendi aralarında yürüttüğü şiddet eylemleri.
TEK TARAFLI ŞİDDET: Belirli bir gücün veya odağın, doğrudan sivil ya da savunmasız unsurlara yönelik uyguladığı tek taraflı şiddet hareketleri.
