ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in düzenlenen operasyon sırasında öldüğünü duyurdu. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, saldırının hedefinin doğrudan İran liderliği olduğunu öne sürdü.
Kısa süre sonra İran devlet televizyonu da Hamaney’in yaşamını yitirdiğini açıkladı. Resmi açıklamada, hava saldırılarının ardından dini liderin hayatını kaybettiği belirtildi.
Bu gelişme, yalnızca İran’ın iç siyasi dengelerini değil, bölgedeki çatışmanın seyrini de belirsiz bir döneme soktu.
40 YILLIK DÖNEMİN SONU
1989’dan bu yana ülkenin en üst otoritesi konumunda bulunan 86 yaşındaki Hamaney, anayasa gereği geniş yetkilere sahipti. Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak devletin temel politikalarında nihai söz sahibiydi.
Dünya gazetesinde yer alan habere göre, Ruhullah Humeyni’nin ardından göreve gelen Hamaney, görev süresi boyunca rejimin temel ilkelerini koruma yönünde sert bir çizgi izledi. Muhalefet hareketlerine karşı alınan önlemler ve protestolara müdahaleler uluslararası kamuoyunda sık sık tartışma yarattı.
İKTİDAR DEVRİ İÇİN HAZIRLIK İDDİASI
İranlı ve yabancı kaynaklara göre Hamaney’in, olası bir ölüm senaryosuna karşı önceden bir geçiş planı hazırladığı öne sürülüyor. Saldırılardan önce yönetim yetkilerinin bir kısmını, Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı ve deneyimli siyasetçi Ali Laricani’ye devrettiği iddia ediliyor.
Bu süreçte Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ise fiilen daha geri planda kaldığı belirtiliyor.
Laricani’nin sosyal medyada yaptığı sert açıklamalar, yönetimin askeri ve güvenlik eksenli bir çizgiye kayabileceği yorumlarına neden oldu.
İran Devrim Muhafızları’ndan saldırı açıklaması: Kısa süre içinde vuracağız
SİYASİ-ASKERİ KARAR GRUBU MU DEVREDE?
Altı üst düzey İranlı yetkiliye dayandırılan bilgilere göre Hamaney, savaş koşullarında kendisine ulaşılamaması ya da hayatını kaybetmesi ihtimaline karşı sınırlı sayıda siyasi ve askeri isme karar yetkisi verdi.
Adı geçen isimler arasında dini liderin ofisinden Ali Asgar Hicazi, Meclis Başkanı Muhammed Bakı Ghalibaf ve askeri başdanışman Yahya Rahim Safevi bulunuyor. İsrail ordusu Hicazi’nin de öldürüldüğünü duyurdu. Ancak İran makamları bu bilgiye ilişkin net bir doğrulama yapmadı.
İRAN’DA YENİ LİDER KİM OLACAK?
İran Anayasası’na göre dini liderin ölümü halinde süreci, Uzmanlar Meclisi yürütüyor. Ancak mevcut çatışma ortamı ve iddia edilen geçiş planı, klasik sürecin dışında fiili bir güç dengesi oluşabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Cumartesi gecesi itibarıyla İran’da nihai karar yetkisinin kimde olduğu ve yeni dini liderin nasıl belirleneceği konusunda net bir tablo ortaya çıkmış değil. Gelişmeler, hem Tahran’daki güç mücadelesini hem de bölgesel dengeleri doğrudan etkileyecek gibi görünüyor.
