İslam araştırmaları alanının dünyadaki en etkili isimleri arasında gösterilen Prof. Dr. John L. Esposito yaşamını yitirdi. Georgetown Üniversitesine bağlı Prens El-Velid bin Talal Müslüman-Hristiyan Anlayışı Merkezi tarafından yapılan açıklamada, Esposito’nun 15 Temmuz 2026’da Philadelphia’da kalp ameliyatından kaynaklanan komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. Esposito 86 yaşındaydı.
GEORGETOWN’DA İSLAM ARAŞTIRMALARINA ÖNCÜLÜK ETTİ
1940 yılında New York’un Brooklyn bölgesinde dünyaya gelen Esposito, Filistin kökenli Amerikalı İslam düşünürü İsmail Raci el-Faruki’nin öğrencisi oldu. Massachusetts’teki College of the Holy Cross’ta yaklaşık 20 yıl ders verdikten sonra Georgetown Üniversitesine geçti.
Esposito, Georgetown Üniversitesi Walsh School of Foreign Service bünyesinde din, uluslararası ilişkiler ve İslam araştırmaları alanlarında görev yaptı. Emekliliğinin ardından “Seçkin Üniversite Profesörü Emeritus” unvanını taşıyordu.
1993 yılında Georgetown Üniversitesi bünyesinde Müslüman-Hristiyan ilişkileri üzerine çalışan merkezi kuran Esposito, merkezin kurucu direktörlüğünü üstlendi. Daha sonra İslamofobiyi araştırmak ve dinî çoğulculuğu savunmak amacıyla kurulan Bridge Initiative’in de kurucu direktörü oldu.
İSLAM’A İLİŞKİN ÖNYARGILARLA MÜCADELE ETTİ
Esposito, yarım asrı aşan akademik çalışmaları boyunca İslam’ın Batı dünyasında güvenlik tehdidi ve şiddet üzerinden ele alınmasına karşı çıktı. Çalışmalarında Müslüman toplumların siyasi, sosyal ve dinî çeşitliliğine dikkat çekerek İslam’ın kendi tarihsel ve düşünsel bağlamı içinde değerlendirilmesini savundu.
Akademik yaşamı boyunca yazdığı, ortak yazarlığını veya editörlüğünü üstlendiği 50’den fazla kitap 35 dile çevrildi. Esposito’nun eserleri, akademisyenlerin yanı sıra gazeteciler, diplomatlar ve siyasetçiler için de temel başvuru kaynakları arasında yer aldı.
EN ÇOK BİLİNEN ESERLERİ
Esposito’nun öne çıkan kitapları arasında “Islam: The Straight Path”, “The Islamic Threat: Myth or Reality?”, “What Everyone Needs to Know About Islam”, “The Future of Islam” ve “Islamophobia: The Challenge of Pluralism in the 21st Century” bulunuyor.
Dalia Mogahed ile birlikte kaleme aldığı “Who Speaks for Islam? What a Billion Muslims Really Think” adlı eser, 35’ten fazla Müslüman nüfuslu ülkede gerçekleştirilen 50 bini aşkın görüşmeye dayanıyordu. Çalışma, Müslüman kamuoyunun eğilimlerine ilişkin en geniş kapsamlı araştırmalardan biri olarak kabul edildi.
Esposito ayrıca “The Oxford Dictionary of Islam”, “The Oxford History of Islam” ve “The Oxford Encyclopedia of the Islamic World” gibi önemli referans eserlerinin genel yayın yönetmenliğini yaptı.
CAIR: NESİLLER BOYUNCA ÖĞRENCİLERİ VE KARAR VERİCİLERİ EĞİTTİ
ABD’nin önde gelen Müslüman sivil haklar kuruluşlarından Amerikan-İslam İlişkileri Konseyi de Esposito’nun ölümünün ardından taziye mesajı yayımladı.
CAIR Ulusal Direktörü Nihad Awad, Esposito’nun yanlış bilgi ve önyargıların kamuoyuna hâkim olduğu dönemlerde İslam ve Müslümanların doğru anlaşılması için çalıştığını belirtti. Awad, Esposito’nun eserlerinin dünyanın farklı bölgelerindeki öğrenciler, gazeteciler, siyasetçiler ve dinî liderler üzerinde kalıcı etki bıraktığını ifade etti.
Esposito, Kuzey Amerika Orta Doğu Araştırmaları Derneği ile Amerikan Din Akademisinin başkanlıklarını da yürüttü. Dinlerin kamuoyu tarafından anlaşılmasına katkıları nedeniyle Martin E. Marty Ödülü’ne, İslam araştırmaları alanındaki çalışmaları dolayısıyla Pakistan’ın Quaid-e-Azam Ödülü’ne layık görüldü.
