İsrail’de Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi Adalah, Filistinli esirlere idam cezası öngören yasa hakkında Yüksek Mahkeme’ye yaptığı acil başvurunun ardından mahkemenin 24 Mayıs’a kadar ihtiyati tedbir kararı verdiğini açıkladı. Böylece İsrail Meclisi’nde kabul edilen tartışmalı düzenlemenin uygulanması geçici olarak durdurulmuş oldu.
Adalah tarafından yapılan açıklamada, örgütün Hukuk Direktörü Suhad Bishara ile avukatlardan Muna Haddad’ın, yasanın geçersiz sayılması talebiyle Yüksek Mahkeme’ye başvurduğu bildirildi. Mahkemenin aynı zamanda hükümeti de başvuruya yanıt vermekle yükümlü kıldığı belirtildi.
BAŞVURUDA YAŞAM HAKKI VE İNSANLIK DIŞI CEZA VURGUSU
Adalah’ın Yüksek Mahkeme’ye sunduğu dilekçede, söz konusu yasanın yaşam hakkını tamamen ortadan kaldırdığı ve bu kapsamda hüküm giyecek kişiler için ağır ve insanlık dışı cezalar öngördüğü ifade edildi.
Başvuruda, yasanın yalnızca Filistinli esirleri hedef aldığı, benzer suçlamalarla karşı karşıya kalan Yahudilerin ise düzenlemenin dışında tutulduğu savunuldu. Bu nedenle yasanın açık biçimde “ırksal ayrımcılık” ve “apartheid” sistemini güçlendiren bir düzenleme olduğu öne sürüldü.
Açıklamada, Yüksek Mahkeme’ye sunulan dilekçede yasanın uluslararası hukuk hükümleri ve İsrail’in bu kapsamda üstlendiği yükümlülüklerle doğrudan ve esaslı biçimde çeliştiğinin vurgulandığı aktarıldı.
Ayrıca düzenlemenin adil yargılanma ilkesine aykırı olduğu ve yargı bağımsızlığını zedelediği savunuldu. Özellikle askeri mahkemelerde basit çoğunlukla idam cezası verilmesine imkan tanınması ve savcılığın talebi ya da onayı olmaksızın bu cezanın uygulanabilmesi, başvurunun temel itiraz noktaları arasında yer aldı.
90 GÜNLÜK İNFAZ SÜRESİ VE GÖRÜŞME KISITLAMALARI
Başvuruda, yasanın hükmün infazı için yalnızca 90 günlük kısa bir süre öngördüğü ve bunun yargılamanın yeniden değerlendirilmesi imkanlarını sınırladığı ifade edildi.
Ayrıca idama mahkum edilen kişilerin avukatları ve aileleriyle görüşmelerine getirilen kısıtlamaların da savunma hakkını zedelediği belirtildi. Bu kapsamda mahkumların yalnızca görüntülü avukat görüşmesi yapabilmesi ve ziyaretlerin ciddi biçimde sınırlandırılması eleştirildi.
FİLİSTİNLİ MAHKUMLARA İDAM CEZASI ÖNGÖREN YASA
İsrail Meclisi, pazartesi günü Filistinli mahkumlara idam cezası getirilmesini öngören yasa tasarısını 48 ret oyuna karşı 62 kabul oyuyla onaylamıştı.
Yasaya göre infazlar, İsrail Cezaevi Servisi tarafından görevlendirilecek gardiyanlar tarafından asılma yoluyla gerçekleştirilecek. İnfazı uygulayan gardiyana kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık sağlanacak.
İdama mahkum edilen kişiler ayrı bir gözaltı merkezine yerleştirilecek; yetkili kişiler dışında kimsenin bu kişileri ziyaret etmesine izin verilmeyecek. Avukat görüşmelerinin ise yalnızca görüntülü yapılabileceği düzenlendi.
24 MAYIS'A KADAR İHTİYATİ TEDBİR KARARI
Tasarıda savcılığın ayrıca talepte bulunmasına gerek kalmadan idam cezası verilmesinin mümkün olduğu, karar için oy birliği şartının aranmayacağı ve basit çoğunluğun yeterli sayılacağı kaydedildi.
Düzenleme kapsamında işgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan Filistinlilerin tabi tutulduğu askeri mahkemelerin de idam cezası verebileceği belirtildi. Ayrıca Savunma Bakanı’nın yargı heyetine görüş bildirme hakkı bulunduğu aktarıldı.
Tasarıya eklenen hükümlere göre, işgal altındaki bölgelerde yaşayan Filistinli mahkumlara idam cezası verilmesi halinde af ve temyiz yolu kapatılacak. Buna karşılık İsrail’de yargılanan mahkumlar için verilen idam cezalarının ömür boyu hapis cezasına çevrilebileceği ifade edildi.
Onaylanan yasada, "İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailli veya burada yaşayan birini öldürmek" idam cezasına çarptırmak için gerekçe gösteriliyor.
Yüksek Mahkeme’nin 24 Mayıs’a kadar verdiği ihtiyati tedbir kararı, söz konusu düzenlemenin hukuki ve insan hakları boyutundaki tartışmalarını yeni bir aşamaya taşıdı.
