Çin Medya Grubu (CMG) tarafından küresel çapta düzenlenen "İlkbaharda Çin: Çin’in Dünya için Kalkınma Fırsatları" başlıklı diyalog toplantılarının İstanbul ayağı, Boğaziçi Üniversitesi'nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Türk ve Çinli diplomatların, akademisyenlerin ve siyasetçilerin bir araya geldiği zirveye; ABD'nin küresel politikalarına yönelik sert eleştiriler, 'Kuşak ve Yol' ile 'Orta Koridor'un entegrasyonu ve dünyanın kaderini belirleyecek olan yapay zeka yarışı damga vurdu.
Asya'dan Amerika kıtasına kadar geniş bir coğrafyada yankı bulan "İlkbaharda Çin" küresel diyalog toplantısı, İstanbul'da Boğaziçi Üniversitesi'nde üst düzey bir katılımla gerçekleşti.
Boğaziçi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Fatih Usluer’in moderatörlüğünü üstlendiği toplantıya; TBMM İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç ve Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Wei Xiadong bizzat katılırken, Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Tanıtım Departmanı Bakan Yardımcısı ve CMG Başkanı Shen Haixiong da bir video mesajla destek verdi.
Toplantıda söz alan TBMM İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç, Türkiye ve Çin'in imparatorluk geçmişleri ve bağımsızlık savaşları üzerinden derin tarihsel ortaklıklara sahip olduğunu vurguladı.
İki ülke arasında 55 yıl önce kurulan diplomatik ilişkilerin bugün altyapı işbirlikleriyle taçlandığını belirten Kılınç, çarpıcı bir özeleştiride de bulundu: "Bugün Çin ile Türkiye kıyaslandığında, teknoloji alanında Çin’in gerisinde olduğumuz bir gerçektir. Geleceğin risk ve tehditlerine karşı dünyayı güzelleştirmek için birbirimizi daha iyi tanımalı ve bu alanlarda çok daha nitelikli çalışmalar yapmalıyız."
RAKAMLARLA ÇİN'İN KÜRESEL GÜCÜ VE 'ORTA KORİDOR' FIRSATI
Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Wei Xiadong ise ülkesinin teknoloji ve yeşil enerjideki ezici üstünlüğünü rakamlarla ortaya koydu. Çin'in şu anda yapay zeka alanındaki küresel patentlerin yüzde 60’ına, rüzgar enerjisi ekipmanlarının yüzde 70’ine ve güneş panellerinin yüzde 80’ine sahip olduğunu belirten Başkonsolos, Çin diplomasisinin Orta Doğu'daki ateşkes çabalarına da dikkat çekti.
Zirveye Pekin'den bağlanan Dr. Hu Shulei ise Türkiye'nin "Orta Koridor" projesi ile Çin'in "Kuşak ve Yol" inisiyatifinin birbirini kusursuz şekilde tamamladığını ifade ederek, bu entegrasyonun Türkiye için uzak bir hikaye değil, somut bir ekonomik fırsat olduğunun altını çizdi.
ABD'YE 'HAYDUT DEVLET' SUÇLAMASI VE KOLONYALİZM UYARISI
Toplantının en hararetli bölümlerinden biri jeopolitik tartışmalar oldu. Siyaset Bilimci Dr. Barış Adıbelli, ABD'nin uluslararası hukuku hiçe sayan müdahalelerini eleştirerek, "ABD'nin kendi iç hukukunu bile hiçe sayarak bir devlet başkanını esir alması (Venezuela örneği) veya İsrail ile birlikte fütursuzca saldırması 'haydut devlet' kavramını bizzat ABD'nin uyguladığını gösteriyor" ifadelerini kullandı. Adıbelli, Çin'in ise küresel jandarmalık yerine güçlü bir Birleşmiş Milletler (BM) iradesini savunduğunu belirtti.
Boğaziçi Üniversitesi Asya Çalışmaları Merkezi Müdürü Dr. Selçuk Aydın ise Batı'nın 19. yüzyıl sömürgeci (kolonyal) politikalarına dönme eğilimine karşı, Çin'in Kuşak ve Yol girişimiyle karşılıklı bağımlılığa dayanan daha pozitif ve kıta temelli bir alternatif sunduğunu vurguladı.
YAPAY ZEKA YARIŞI: "GPU KARTLARI YENİ URANYUMDUR"
Zirvenin en çok dikkat çeken teknoloji başlığı ise yapay zeka (AI) oldu. Doç. Dr. Şener Özender, yapay zekayı nükleer teknolojiye, sistemleri çalıştıran GPU kartlarını ise uranyuma benzeterek çarpıcı bir analiz yaptı: "ABD'nin ambargolarına rağmen Çin'den çıkan DeepSeek ve Alibaba'nın Qwen gibi açık kaynaklı modelleri tüm dünyayı domine ediyor. 2028 gibi siber dünyadan çıkıp fiziksel yapay zekayı, yani robotik alanını konuşacağız ve Çin'in muazzam tedarik zinciri onu bu alanda lider yapıyor."
Dr. Taha Koçyiğit ise ABD ve Çin arasındaki vizyon farkını şu sözlerle özetledi: "Amerikalı şirketler artık yapay zeka araştırmalarını gizliyor. Çinli şirketler ise açık kaynak kodlarıyla teknolojinin tüm dünyada gelişmesine imkan tanıyor. Çin, geleceği teknolojiyle daha iyi inşa edeceğine inanan optimist bir 'tekno-toplum' yapısına sahip."
