ABD'nin önde gelen gazetelerinden The New York Times'ın (NYT) Beyaz Saray'daki iç müzakerelere dayandırdığı haberine göre, ABD ve İranlı müzakerecilerin askeri bir çatışmayı önlemek için Perşembe günü Cenevre'de "son bir umut" olarak bir araya gelmesi planlanıyor. Ancak haberde, diplomasinin sonuç vermemesi halinde Başkan Trump'ın askeri seçenekleri devreye sokmaya sıcak baktığı belirtildi.
HEDEFTE DEVRİM MUHAFIZLARI VE NÜKLEER TESİSLER VAR
Haberde, nihai bir karar verilmemiş olmakla birlikte, Trump'ın İranlı liderlere nükleer silah üretme kapasitesinden vazgeçmeleri gerektiğini göstermek amacıyla önümüzdeki günlerde "ilk ve sınırlı bir saldırı" düzenleme fikrine eğilimli olduğu aktarıldı. Olası hedefler arasında İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (DMO) karargahları, nükleer tesisler ve balistik füze programının yer aldığı ifade ediliyor.
Trump'ın danışmanlarına, bu adımların Tahran'ı ikna etmeye yetmemesi halinde, Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'i devirmeyi hedefleyen ve bu yılın sonlarına doğru gerçekleşebilecek daha büyük bir askeri saldırı ihtimalini açık tuttuğunu söylediği öne sürüldü.
Ancak yönetim içinde bu hedefin sadece hava saldırılarıyla başarılıp başarılamayacağı konusunda şüpheler bulunuyor. Habere göre, daha önce Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun yakalanması operasyonunda benzer bir seçeneği değerlendiren ABD, komando birliklerinin İran'daki nükleer veya füze tesislerine sızarak karadan operasyon yapması planını, içerdiği yüksek riskler nedeniyle şimdilik rafa kaldırdı.
BEYAZ SARAY'DA KRİTİK TOPLANTI: VANCE'TEN "RİSK" UYARISI
NYT'nin aktardığına göre Çarşamba günü Beyaz Saray Durum Odası'nda gerçekleştirilen kritik toplantıya; Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, CIA Direktörü John Ratcliffe ve Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles katıldı.
Yurtdışındaki askeri müdahalelerde daha temkinli olunmasını savunan Başkan Yardımcısı Vance'in olası bir saldırıya doğrudan karşı çıkmadığı, ancak toplantı sırasında askeri yetkilileri yoğun bir soru yağmuruna tutarak İran'a yönelik bir operasyonun "riskleri ve karmaşıklığı" üzerine daha fazla tartışılmasını talep ettiği bildirildi. Orgeneral Caine'in ise Maduro operasyonundaki "yüksek başarı ihtimali" güvencesini, çok daha zorlu bir hedef olan İran için veremediği kaydedildi.
DİPLOMATİK ÇIKIŞ YOLU: "TIBBİ AMAÇLI SINIRLI ZENGİNLEŞTİRME"
Askeri yığınak sürerken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi'nin hazırladığı iddia edilen yeni bir uzlaşma teklifinin her iki tarafın masasında olduğu belirtildi.
NYT'ye göre teklif, İran'ın sadece tıbbi araştırma ve tedaviler (kanser tedavisi vb.) amacıyla faaliyet gösteren Tahran Araştırma Reaktörü'nde "çok sınırlı miktarda" nükleer yakıt üretmesine izin verilmesini öngörüyor. Ancak bu formülün iki tarafça kabul edilip edilmeyeceği belirsiz. Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un nükleer materyalde "sıfır zenginleştirme" şartını koştuğu hatırlatılırken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Pazar günü CBS televizyonuna yaptığı açıklamada Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) kapsamındaki yakıt üretme "hakkından" vazgeçmeye hazır olmadıklarını vurgulaması dikkat çekti. Arakçi yine de "diplomatik bir çözüm için hala iyi bir şans olduğuna" inandığını ifade etti.
IRAK İŞGALİNDEN BU YANA EN BÜYÜK ASKERİ YIĞINAK
Washington ile Tahran arasındaki gerilim tırmanırken, ABD'nin bölgeye devasa bir askeri yığınak yaptığı bildirildi. NYT, Trump'ın "dev armada" olarak nitelendirdiği bu yığınağın, ABD'nin yaklaşık 23 yıl önceki Irak işgalinden bu yana bölgede topladığı en büyük askeri güç olduğunun altını çizdi. İki uçak gemisi görev gücü, çok sayıda savaş uçağı, bombardıman uçağı ve füze savunma sistemlerinin bölgeye intikal ettiği, USS Gerald R. Ford uçak gemisinin ise yakında İsrail açıklarına ulaşacağı belirtildi.
Haberde ayrıca, ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin "İsrail'in Orta Doğu'nun büyük bir bölümü üzerinde hakkı olduğu" yönündeki sözlerinin, ABD'nin olası bir İran operasyonunda desteğini beklediği Arap ülkelerinin liderleri arasında tepkiye ve diplomatik krize yol açtığı bilgisine de yer verildi.
