Cuma günü Fas polisinin yönlendirmesiyle 60 bin düzensiz göçmen İspanya’nın Kuzey Afrika’da yer alan toprağı Ceuta’ya karadan ve denizden akın etti. Bir felakete dönüşen olayda 57 kişi öldü. Gelişme AB içinde kriz çıkartırken Madrid yönetimi bölgeye asker göndererek göçmenlerin neredeyse tamamını Fas’a geri yolladı. Ceuta’ya giden İspanya Başbakanı Sanchez olayı egemenlik ihlali olarak niteledi. Olay üzerine İsrail ve ABD’den gelen açıklamalar ise Gazze’ye destek veren ve İran savaşında Washington’a üslerini kapatan İspanya’nın bu şekilde cezalandırıldığını işaret ediyor.
FAS BASININDAN AL HABERİ
Uzun süredir Sanchez’i hedef alan Trump, olayın ardından ‘İspanya’da olanlar seçimlerde büyük bir tartışma konusu olacak. Bunun nedeni kötü yönetim’ dedi. İsrail’in BM Daimi Temsilcisi de İspanya’ya ‘Sömürgeci’ dedi. Fas basını ise Rabat’ın Tel Aviv’e olan yakınlığına işaret ederek ‘İsrail İbrahim Anlaşmaları’nın karşılığı olarak Fas’ı Ceuta konusunda destekliyor’ diye yazdı. Gelişmeler ‘Fail kim’e cevap verirken İspanya Ulaştırma Bakanı Puente ‘Evet, her şey netleşmeye başladı’ mesajıyla sorumluları işaret etti. İran Dışişleri Bakanı da ‘İspanya’yı cezalandırıyorlar’ açıklaması yaptı.
MAZLUMLARA DESTEĞİN BEDELİ: SINIRDA KAOS
Fas’tan İspanya’nın Kuzey Afrika toprağı Ceuta’ya 24 saatte 50 bini aşkın düzensiz göçmenin akın etmesi ve 57 kişinin ölümüyle sonuçlanan olay, Madrid’in Gazze politikası ve İran savaşında Washington’a mesafe koymasıyla ilişkilendiriliyor. Trump’ın “kötü yönetim” eleştirisi ve İsrail’in “sömürgeci” çıkışı, Sanchez’e yönelik cezalandırma yorumlarını güçlendirdi.
Cuma günü Fas polisi tarafından yönlendirildiği öne sürülen on binlerce düzensiz göçmen, karadan ve denizden İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk kenti Ceuta’ya akın etti. Kentin 85 binlik nüfusunu altüst eden olayda en az 57 kişi hayatını kaybetti. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez bölgeye giderek durumu “egemenlik ihlali” olarak niteledi. Ordu ve polis seferber edildi, göçmenlerin büyük çoğunluğu kısa sürede Fas’a geri gönderildi. AB içinde Schengen tartışmaları alevlenirken İtalya, İspanya’nın serbest dolaşım bölgesinden geçici olarak çıkarılmasını istedi. Olayın hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump, “İspanya’da olanlar seçimlerde büyük tartışma konusu olacak. Bunun nedeni kötü yönetim” dedi. İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon ise İspanya’yı “sömürgeci” olmakla suçladı ve Ceuta’daki yerleşimleri sorguladı. İspanya Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, Danon’a “Her şey epey netleşmeye başladı” yanıtını vererek sorumluluğu dolaylı olarak işaret etti. Fas basını da İbrahim Anlaşmaları karşılığında İsrail’in Rabat’ın Ceuta taleplerini desteklediğini yazdı. Sanchez hükümeti, Gazze’deki İsrail operasyonlarına Avrupa’daki en sert eleştirilerden birini yönelten ve Mayıs 2024’te Filistin Devleti’ni tanıyan yönetimlerden. Ayrıca Trump’ın İran’a yönelik askeri baskı ve Hürmüz Boğazı operasyonlarına üs desteği vermekten kaçınan tavrı, Washington’da hoşnutsuzluk yaratmıştı. İran Dışişleri Bakanı, Fas’ın “Netanyahu ve Trump’ın aracı” olduğunu, İspanya’nın Filistin desteği nedeniyle cezalandırıldığını savundu. İspanyol uzmanlar ve siyasiler de İsrail’in göç baskısını “kaos aracı” olarak kullandığı görüşünde. İspanya yetkilileri, 60 bine yaklaştığı tahmin edilen göçmenlerin neredeyse tamamının Fas’a döndüğünü açıkladı. Ancak olay, Madrid-Tel Aviv ve Madrid-Washington ilişkilerindeki soğukluğu yeniden alevlendirdi. Sanchez’in Filistin yanlısı çizgisi ve İran dosyasındaki mesafeli tutumu, Ceuta krizinin arkasındaki siyasi hesaplaşmanın ana ekseni olarak görülüyor.
TRUMP’TAN CEUTA FIRSATÇILIĞI: “SEÇİLMEZSEK ABD’YE DE AYNI ŞEY OLUR”
ABD Başkanı Donald Trump, İspanya’nın Kuzey Afrika toprağı Ceuta’ya 50 bini aşkın düzensiz göçmenin akın etmesini “tam anlamıyla bir işgal” olarak niteledi. Kabine toplantısında konuşan Trump, “Cumhuriyetçiler seçilmezse ara seçimlerden sonra bizim de başımıza tam olarak bu gelecek, hatta daha kötüsü” diyerek olayı kendi seçim propagandasına malzeme yaptı. ABD Dışişleri Bakanlığı da resmi açıklamasında okları doğrudan Madrid’e çevirdi: “Bu kabul edilemez olay, İspanya hükümetinin Avrupa’ya kitlesel yasadışı göçü kolaylaştırma çabalarının sonucudur. Amerikalıları korumak için adımlar atmayı değerlendiriyoruz.” Trump’ın çıkışı, Sanchez hükümetinin Gazze politikası ve İran dosyasındaki mesafeli tutumuna yönelik baskıyla aynı zamana denk geldi.
SANCHEZ’TEN SCHENGEN TEPKİSİ: “İTALYA BİZDEN FAZLA GÖÇMEN ALDI”
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Ceuta krizinin ardından ülkesinin Schengen’den çıkarılması çağrılarına Frontex verileriyle yanıt verdi. X hesabından 2021-2026 dönemindeki düzensiz giriş sayılarını paylaşan Sanchez, İtalya üzerinden 478 bin 600, Batı Balkanlar’dan 340 bin 600, Yunanistan’dan 259 bin 800, İspanya’dan ise 234 bin 760 göçmenin girdiğini açıkladı. “Dayanışma ve empati isteğe bağlıdır. Avrupa anlaşmalarına ve verilere saygı ise değil” diyen Sanchez, “Bölünme zamanı değil, güçlü ve birlik içinde bir AB inşa etme zamanı” mesajı verdi. İtalya’nın Schengen’i askıya alma kararının ardından gelen bu çıkış, Madrid’in baskıyı veriye dayalı karşı atağa dönüştürme çabası olarak yorumlandı.
AVRUPA’DAN MADRİD’E MEKTUP: “KONTROLSÜZ GEÇİŞ ALGISI OLUŞMASIN”
İtalya, Almanya, Hollanda, Danimarka, Belçika, Polonya, Macaristan, İsveç, Yunanistan ve 13 başka AB ülkesi, Ceuta’daki düzensiz göçmen akını sonrası Ursula von der Leyen ve Antonio Costa’ya ortak mektup gönderdi. Mektupta “kontrolsüz kitlesel geçişlere izin verilmemeli, AB’ye yasadışı girişin mümkün olduğu algısı oluşmamalı” denildi. İspanya ile Fas’ın geri gönderme işbirliği memnuniyetle karşılanırken, üye ülkelerin içişleri bakanlarının katılacağı acil bir toplantı talep edildi. Toplantıda yasadışı göçle mücadelede atılacak adımların ele alınması istendi. İmzacı ülkeler, son günlerdeki gelişmelerin hızlı ve koordineli bir Avrupa yanıtı gerektirdiğini vurguladı.
