İran genelinde devam eden toplumsal gösterilerde insani bilanço her geçen gün daha da ağırlaşıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) yayımladığı son rapor, sahadaki çatışmaların boyutunu gözler önüne serdi. Kurumun verilerine göre, son iki hafta içinde yaşanan olaylarda can kaybı 116 seviyesinden 538'e yükseldi.
CAN KAYBI VE GÖZALTI SAYISINDA KESKİN ARTIŞ
HRANA tarafından paylaşılan detaylı raporda, hayatını kaybedenlerin profili ve gözaltı sayılarına dair şu veriler yer aldı:
En az 490 gösterici ve 48 emniyet görevlisi yaşamını yitirdi.
Gösterilerin başladığı günden bu yana 10 bin 600’den fazla kişinin güvenlik güçlerince gözaltına alındığı ifade edildi.
Örgütün bir önceki raporunda 116 olarak duyurulan ölü sayısının kısa sürede 500 barajını aşması, müdahale sertliğinin arttığına işaret ediyor.
TAHRAN’DAN RESMİ SESSİZLİK, BATI’DAN "TEYİT" SORUNU
İran resmi makamları, sivil toplum kuruluşları tarafından paylaşılan bu verilere ilişkin henüz bir doğrulama ya da yalanlama yayımlamadı. Bölgedeki bağımsız habercilik kanallarının kısıtlanması nedeniyle uluslararası ajanslar da zorluk yaşıyor.
Associated Press (AP), bölgedeki internet kısıtlamaları ve erişim engelleri nedeniyle can kaybına ilişkin rakamları bağımsız kaynaklardan teyit etmenin şu an için mümkün olmadığını bildirdi.
ULUSLARARASI KAMUOYU ENDİŞELİ
İnsan hakları örgütleri, gözaltına alınan binlerce kişinin akıbeti ve yargılama süreçleri konusunda uluslararası topluma acil çağrıda bulunuyor. Raporda yer alan rakamlar, bu protesto dalgasının İran’ın yakın tarihindeki en kanlı toplumsal olaylardan biri haline geldiğini kanıtlıyor.
NE OLMUŞTU?
İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.
Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken HRANA, 10 Ocak'ta (gösterilerin 14. gününde) yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi ve 4'ü sağlık çalışanı olmak üzere 116 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 600'ü aşkın kişinin yaralandığını, 2 bin 638 kişinin de gözaltına alındığını belirtmişti.
