ABD Başkanı Donald Trump, İran’a karşı hazırlanmakta olan yeni askeri operasyonun durdurulduğunu açıkladı. Trump, İran ve bölgedeki bazı ülkelerin Washington’dan saldırıyı ertelemesini istediğini, görüşmeler sonucunda bir anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşı sağlandığını belirtti.
Trump, ABD ordusunun İran’a karşı harekete geçmeye hazır olduğunu ancak diplomatik sürecin hızla sonuçlandırılması şartıyla saldırıyı iptal etme kararı aldığını ifade etti.
TRUMP: ANLAŞMA HIZLA TAMAMLANMALI
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada ABD’nin askeri açıdan hazır olduğunu vurgularken İran ve diğer Orta Doğu ülkelerinden saldırının durdurulması yönünde talep geldiğini söyledi.
ABD Başkanı, kararının kesin ve koşulsuz bir ateşkes anlamına gelmediğine işaret ederek saldırının iptalini anlaşmanın hızla tamamlanması şartına bağladı.
Trump’ın açıklamasına göre planlanan mutabakatın iki temel başlığı bulunuyor:
Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere derhal ve tamamen açılması
İran’ın nükleer faaliyetlerinden kaynaklanan tehdidin sona erdirilmesi
Trump ayrıca İsrail’in de saldırıları durdurma ve diplomatik sürece alan açma yaklaşımına katıldığını söyledi.
Trump duyurdu: Gazze'de anlaşma sağlandı, Hamas silah bırakıyor
İRAN’DAN HENÜZ ANLAŞMAYI DOĞRULAYAN AÇIKLAMA GELMEDİ
Trump, anlaşmanın çerçevesi üzerinde uzlaşıldığını açıklasa da İran yönetimi henüz mutabakatın koşullarını kamuoyu önünde doğrulamadı.
Associated Press’in aktardığına göre Trump, bölgedeki müttefiklerin bir anlaşmanın ana hatlarını oluşturduğunu söyledi. Ancak İran tarafından imzalanmış veya kabul edilmiş nihai bir anlaşma açıklanmadı. Bu nedenle mevcut tablo, kesinleşmiş bir barış anlaşmasından çok yeni bir müzakere sürecine işaret ediyor.
YENİ SALDIRI TEHDİDİNDE BULUNMUŞTU
Trump’ın saldırıyı iptal etme açıklaması, İran’a yönelik sert tehditlerinin ardından geldi.
ABD Başkanı cuma günü yaptığı açıklamada İran’ın çok ağır biçimde vurulacağını söylemişti. Amerikan ve İsrail güçlerinin İran’ın enerji ve askeri altyapısına karşı daha kapsamlı bir bombardıman hazırlığında olduğu yönünde haberler yayımlanmıştı.
Trump yönetiminin amacı, askeri baskıyı artırarak İran’ı Hürmüz Boğazı ve nükleer program konusunda yeniden müzakere masasına oturmaya zorlamak olarak değerlendiriliyordu.
İran savaşı Trump'ı vurdu: Tarihin en kötü anket sonucu
BÖLGE ÜLKELERİ GERİLİMİN BÜYÜMESİNİ İSTEMEDİ
Trump’ın kararında, İran’ın olası karşı saldırılarının Körfez ülkelerinin enerji tesislerini ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığını hedef alabileceği endişesi etkili oldu.
Reuters’ın aktardığına göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistanlı mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği temaslarda, ABD veya İsrail’in yeni saldırılar düzenlemesi halinde İran’ın güçlü biçimde karşılık vereceği uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın da Trump’la yaptığı görüşmede, yeni saldırıların Körfez’deki enerji altyapısına yönelik İran misillemelerini tetikleyebileceği uyarısında bulunduğu bildirildi.
ÇATIŞMALAR YENİDEN BAŞLAMIŞTI
Financial Times’a göre İran savaşı altıncı ayına girerken, ABD ve İran arasında zaman zaman duran saldırılar hafta içinde yeniden başladı.
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’ın askeri tesisleri ile yönetim kadrosunu hedef alan saldırılar düzenlemişti. İran ise büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’nı kapatarak karşılık vermiş, küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden olmuştu.
Birkaç günlük duraklamanın ardından İran Devrim Muhafızları’nın bölgedeki ABD askeri tesislerine balistik füze saldırıları düzenlemesi üzerine Washington yeniden saldırılara başlamıştı.
İran yönetimi ise kendi enerji altyapısının hedef alınması durumunda ABD ve İsrail’e ait kritik tesislere yönelik geniş çaplı bir karşılık verileceğini duyurmuştu.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN KRİTİK?
Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının dünya pazarlarına ulaştırıldığı en önemli deniz geçişlerinden biri.
Boğazın kapanması veya gemi trafiğinin ciddi biçimde sınırlandırılması, petrol arzına ilişkin kaygıları büyütüyor ve enerji fiyatlarında sert yükselişlere yol açabiliyor.
Reuters’a göre bölgede artan saldırılar ve deniz taşımacılığındaki aksaklıklar nedeniyle Brent petrolün fiyatı temmuz ayında yüzde 24 yükseldi.
Bu nedenle Trump’ın açıkladığı olası anlaşmada Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması, yalnızca askeri gerilimin düşürülmesi açısından değil, dünya enerji piyasaları bakımından da kritik önem taşıyor.
SALDIRI İPTAL EDİLDİ ANCAK ASKERİ SEÇENEK MASADA
Trump’ın açıklaması, ABD’nin İran’a yönelik askeri seçeneği tamamen terk ettiği anlamına gelmiyor.
ABD Başkanı, müzakerelerin hızla sonuç vermemesi halinde yeniden askeri harekâta başvurabileceğinin işaretini verdi. Trump daha önce de diplomatik görüşmeler başarısız olursa “çok güçlü askeri eyleme” geri dönmeye hazır olduğunu söylemişti.
Bu nedenle gözler İran’ın anlaşma çerçevesine vereceği cevaba, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine ve ABD-İsrail saldırılarının fiilen durup durmayacağına çevrildi.
