ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy arasında Rusya'nın enerji tesislerine yönelik saldırılar ve Washington'ın Moskova ile yaptığı dizel anlaşması nedeniyle yeni bir gerilim yaşandı. Trump'ın 9 Ekim'de Putin ile vardığı anlaşma kapsamında Rus dizeline yönelik yaptırımların gevşetilmesinin hemen ardından Ukrayna, 10 Ekim gecesi Rusya'nın Rostov-na-Donu kentindeki petrol ürünleri yükleme terminalini insansız hava araçlarıyla hedef aldı.
Saldırının ardından tesiste büyük yangın çıkarken, Trump aynı gün Beyaz Saray önünde gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna'nın Rus rafinerilerini hedef almasına sert tepki gösterdi.
ANLAŞMADAN SAATLER SONRA RUS PETROL TERMİNALİ VURULDU
Ukrayna'nın 10 Ekim gecesi düzenlediği insansız hava aracı saldırısının hedefi, Rusya'nın Rostov-na-Donu kentinde bulunan ve Novoşahtinsk Petrol Ürünleri Fabrikası'nın (NZNP) ürünlerinin sevkiyatında kullanılan petrol yükleme terminali oldu.
Rusya merkezli bağımsız medya kuruluşu ASTRA ve açık kaynak araştırmacılarının görüntüler üzerinden yaptığı incelemelere göre saldırının ardından tesiste büyük yangın çıktı. Petrol ürünlerinin ihracatı ve Rus ordusuna yakıt tedarikinde kullanılan terminal, ülkenin enerji lojistiğinde önemli bir yere sahip.
Rostov Bölge Valisi Yuri Slyusar, gece boyunca insansız hava araçlarının hedef alındığını, saldırılar nedeniyle yangın çıktığını ve bir demiryolu köprüsünün hasar gördüğünü açıkladı.
Saldırı, Trump ile Putin arasında Rus dizelinin yeniden uluslararası pazarlara sunulmasına yönelik anlaşmanın duyurulmasından yalnızca saatler sonra gerçekleşti.
TRUMP: RAFİNERİLERİ VURMAYIN DEDİK, DİNLEMEDİ
Rostov'daki saldırının yaşandığı gün Beyaz Saray önünde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Zelenskiy'nin Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürmesini eleştirdi. Trump, Ukrayna yönetimine daha önce Rus enerji tesislerini hedef almaması yönünde uyarıda bulunduklarını belirterek şunları söyledi:
“Rusya'ya karşı istediğinizi yapabilirsiniz ama rafinerileri vurmayın dedik. Çünkü bu, bütün dünya için sorun yaratıyor.”
Zelenskiy'nin saldırıları sürdürerek küresel dizel arzını olumsuz etkilediğini savunan Trump, “Dünya için sorun yaratmak istiyor. Çiftçilerimiz, hayvancılıkla uğraşan insanlarımız için dizel yakıt sorunları yaratıyor. Bunu artık durdursa iyi olur” ifadelerini kullandı.
"UKRAYNA'NIN YENİ BİR BAŞKANA İHTİYACI VAR"
Trump, açıklamasının devamında Zelenskiy'yi Rusya ile savaşı sona erdirecek bir anlaşma yapmamakla suçladı. Ukrayna'nın bugüne kadar birçok kez anlaşma yapma fırsatı bulduğunu ileri süren Trump, şöyle konuştu:
“Zelenskiy bu savaşı birçok kez sona erdirebilirdi. Ama bunu tercih etmiyor. Benim önerim, anlaşma yapabilecek yeni bir lider bulmaları. Çünkü birçok anlaşma yapabilirdi ama nedense hiçbir zaman yapmıyor.”
Trump, açıklamasını “Bence Ukrayna'nın yeni bir başkana sahip olmasının zamanı geldi” sözleriyle sürdürdü.
TRUMP, RUS DİZELİ İÇİN PUTİN'LE ANLAŞMIŞTI
Trump'ın çıkışından bir gün önce, 9 Ekim'de ABD ile Rusya arasında dizel tedariki konusunda anlaşmaya varıldığı duyurulmuştu. Trump'ın Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından ABD Hazine Bakanlığı, Rus dizelinin uluslararası pazarlara satışına yönelik yaptırımları 7 Nisan 2027'ye kadar geçici olarak gevşetti.
Anlaşmaya göre Rusya ilk aşamada ABD ve dünya piyasalarına 300 bin tonun üzerinde dizel sağlayacak. Kasım ayında 500 bin ton, ardından 1 milyon ton ve daha sonra 3 milyon tonluk ilave tedarik yapılması planlanıyor.
Toplamda yaklaşık 4,8 milyon tonluk dizel sevkiyatını öngören anlaşmanın, özellikle ABD'de yükselen akaryakıt fiyatlarını düşürmesi hedefleniyor.
ABD'de dizelin galon fiyatı 6,28 dolara kadar yükselirken Trump yönetimi, 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri öncesinde enerji fiyatlarını düşürmeye çalışıyor.
ABD'Lİ YETKİLİ: TRUMP'IN UYARILARI DİKKATE ALINMADI
Axios'a konuşan bir ABD'li yetkili, Trump'ın Rusya ile dizel anlaşmasına yönelmesinin nedenlerinden birinin Zelenskiy'nin Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurma taleplerini dikkate almaması olduğunu ileri sürdü.
Yetkiliye göre Trump yönetimi, Kiev'den yaklaşık altı kez Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmasını istedi. Ancak Ukrayna'nın operasyonlarını sürdürmesi üzerine Washington, Moskova ile doğrudan dizel tedariki anlaşması yaptı.
Trump'ın son açıklamaları da Rus enerji tesislerine yönelik saldırıların Washington ile Kiev arasındaki anlaşmazlığın başlıca konularından biri haline geldiğini gösterdi.
ZELENSKİY: PUTİN'E VERİLMİŞ BİR HEDİYE
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy ise Trump'ın Putin ile yaptığı dizel anlaşmasına karşı çıktı. ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşetmesinin Moskova'ya yeni mali kaynak sağlayacağını belirten Zelenskiy, söz konusu gelirlerin Ukrayna'ya karşı yürütülen savaşta kullanılacağını savundu.
Anlaşmayı Putin'e verilmiş bir hediye olarak nitelendiren Zelenskiy, ekonomik baskının azaltılmasının Rusya'yı barışa yaklaştırmayacağını söyledi.
Zelenskiy, Rusya'nın anlaşmayı Ukrayna kentlerine yönelik saldırılarını sürdürebileceği şeklinde değerlendirdiğini de öne sürdü.
MOSKOVA'DAN TRUMP'A DESTEK, AVRUPA'DAN TEPKİ
Putin'in özel temsilcisi Kirill Dmitriyev, Trump'ın Ukrayna'da liderlik değişikliği çağrısını “ikonik ve tarihi” olarak nitelendirdi. Dmitriyev, Ukrayna'nın barışa odaklanan bir yönetime ihtiyaç duyduğunu savundu.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise Rus dizeline yönelik yaptırımların gevşetilmesine karşı çıktı.
Kallas, kararın Moskova'ya savaşı sürdürmek için yeni gelir sağlayacağını belirterek Rusya üzerindeki ekonomik baskının azaltılmaması gerektiğini ifade etti.
Trump'ın Zelenskiy'ye yönelik sert açıklamaları, ABD-Rusya dizel anlaşmasının ardından Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarını sürdürdüğü bir dönemde geldi.
