Financial Times, İran’ın Hürmüz Boğazı çevresinde konuşlandırdığı küçük ve hızlı saldırı teknelerinden oluşan “sivrisinek filosu”nun, ABD donanmasına karşı düşük maliyetli ama etkili bir caydırıcılık aracı haline geldiğini yazdı.
Habere göre İran Devrim Muhafızları Donanması’na bağlı yüzlerce tekne; koylarda, mağaralarda, tünellerde ve İran’ın güney kıyısındaki gizli noktalarda konuşlandırılmış durumda. Bu teknelerin bir kısmı basit ve hafif silahlı sürat teknelerinden oluşurken, bazıları kısa menzilli füzelerle donatılmış daha gelişmiş platformlar olarak öne çıkıyor.
ABD DONANMASINA KARŞI ASİMETRİK BASKI
FT’ye konuşan uzmanlara göre söz konusu tekneler, ABD savaş gemilerine ciddi hasar verecek güçte olmasa da Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemiler üzerinde baskı kurmak için yeterli tehdit oluşturuyor.
İran’ın füze ve İHA kapasitesiyle birlikte hareket eden bu filo, ticari gemilerin boğazdan geçişini riskli hale getiriyor. Bu durum, sigorta maliyetlerini artırıyor, enerji arzını baskı altına alıyor ve Washington üzerinde siyasi baskı oluşturuyor.
Haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce İran donanmasının “denizin dibine gönderildiğini” söylediği ancak buna rağmen ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı tam anlamıyla yeniden ticari geçişlere açamadığı belirtildi.
“KONVANSİYONEL DONANMA YOK EDİLDİ AMA ASIL TEHDİT O DEĞİLDİ”
FT’ye konuşan savunma uzmanları, İran’ın klasik donanmasının zaten sınırlı bir kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Haberde, İran’ın konvansiyonel donanmasının eski ABD yapımı korvetler, dönüştürülmüş kargo gemileri ve yaşlanan Rus yapımı Kilo sınıfı denizaltılardan oluştuğu ifade edildi.
Uzmanlara göre ABD’nin İran’ın klasik donanmasına verdiği zarar askeri açıdan doğru olsa da stratejik olarak asıl tehdit Devrim Muhafızları’nın küçük tekne filosu, kıyı konuşlu füzeleri, insansız sistemleri ve mayın kapasitesinden geliyor.
500 İLA 1000 SİLAHLI SÜRAT TEKNESİ
Washington Institute uzmanı Farzin Nadimi’ye göre Devrim Muhafızları’nın elinde farklı kabiliyetlere sahip 500 ila 1000 arasında operasyonel silahlı sürat teknesi bulunuyor. Haberde ayrıca İran’ın 1000’den fazla insansız deniz aracı, kamikaze bot, füze ya da torpido taşıyan deniz dronu ve kıyıya konuşlu füze bataryalarına sahip olduğu aktarıldı.
İran, 2007’den bu yana Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki sorumluluğu büyük ölçüde Devrim Muhafızları Donanması’na vermiş durumda. Konvansiyonel donanma ise Umman Körfezi ve daha açık denizlerden sorumlu görülüyor.
“HER GEMİYİ VURMALARI GEREKMİYOR”
FT’nin aktardığı değerlendirmelere göre İran’ın Hürmüz’de etkili olabilmesi için her gemiyi hedef alması gerekmiyor. Uzmanlar, birkaç saldırı ya da tacizin bile sigorta piyasasını tedirgin etmeye ve ticari gemilerin boğazdan geçiş kararlarını ertelemeye yetebileceğini belirtiyor.
Bu nedenle maliyet dengesi İran lehine işliyor. Devrim Muhafızları düşük maliyetli teknelerle tehdit oluştururken, ABD donanmasının neredeyse her ticari gemiyi koruyacak ölçekte kaynak ayırması gerekiyor.
ABD OPERASYONLARI TEHDİDİ ORTADAN KALDIRAMADI
Habere göre ABD ordusu, “Project Freedom” adı verilen kısa süreli bir operasyon sırasında saldırı helikopterleriyle altı İran sürat teknesini batırdı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’ın bu kez yalnızca altı tekne göndermesini filonun kapasitesinin zayıfladığına işaret olarak yorumladı.
Buna karşın uzmanlar, İran’ın küçük tekne kapasitesinin tamamen ortadan kaldırıldığına dair bir işaret bulunmadığını vurguluyor. İran tarafı ise ABD’nin sivil tekneleri hedef aldığını savundu.
COĞRAFYA İRAN’IN EN BÜYÜK AVANTAJI
FT’ye göre İran’ın en önemli avantajlarından biri de coğrafya. İran’ın Basra Körfezi boyunca uzanan uzun kıyı hattı, küçük teknelerin saklanması, hızla konuşlandırılması ve yeniden gizlenmesi için uygun bir zemin sunuyor.
Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Tasnim Haber Ajansı’ndan Mehdi Bahtiyari, İran’ın kıyı şeridinin Hürmüz’de geçişleri kolayca aksatabilecek konumda olduğunu söyledi. Bahtiyari, çok düşük düzeyde bir güvensizliğin bile deniz taşımacılığı üzerinde büyük etki yaratabileceğini belirtti.
ABD İÇİN UZUN VADELİ SORUN
Uzmanlara göre ABD, yoğun askeri kaynak ayırdığı sürece İran’ın küçük teknelerini açık denizde tespit edip vurabilir. Ancak asıl soru, Washington’ın Körfez’de bu düzeyde donanma varlığını ne kadar süre sürdürebileceği.
ABD’nin Asya gibi başka stratejik bölgelerde de savaş gemilerine ihtiyaç duyduğu dikkate alındığında, İran’ın düşük maliyetli ve uzun süreli yıpratma stratejisinin Washington açısından ciddi bir kaynak baskısı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
FT’nin analizine göre İran’ın “sivrisinek filosu”, tek başına ABD donanmasını yenebilecek bir güç değil. Ancak Hürmüz Boğazı gibi dar ve kritik bir geçiş noktasında, küresel enerji ticaretini aksatmaya, sigorta maliyetlerini yükseltmeye ve ABD’yi uzun süreli askeri angajmana zorlamaya yetecek ölçüde etkili bir asimetrik tehdit oluşturuyor.
