Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen zirvede Ankara için en önemli madde CAATSA ve F-35 programına geri dönülmesi konusuydu. Salı günü Beştepe'de ağırlanan Trump "Yaptırımları kaldırmanın zamanı geldi, Türkiye F-35'leri alacak" dedi. Ancak ülkesine dönmeden önce konuyla ilgili soruyu "Kararımı henüz tamamen vermedim" diye cevapladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise "Dostum Trump olumlu yaklaşım içinde" değerlendirmesi yaptı.
‘WASHINGTON’IN ŞARTLARI VAR’
uhalefetten "Parasını ödediğimiz, teknolojisinde ve üretim bandında da var olduğumuz hakkımızı istiyoruz. Temenniden ibaret diplomasiden yorulduk" tepkisi geldi. Bu arada F-35'lerin Türkiye'ye verilmesine karşı çıkan Tel Aviv, lobi faaliyetlerini artırdı. Netanyahu'nun gelecek hafta ABD'ye yapacağı ziyarette Trump'la konuyu görüşeceği öğrenildi. İsrail basını da Washington'un Ankara'ya uçakları teslim etme karşılığında bazı şartlar öne sürebileceğini yazdı.
HEDİYE UÇAKLA DÖNMEYE KORKTU
ABD Başkanı, Türkiye'den ayrılırken Katar'ın hediye ettiği yeni uçak yerine eski Air Force One uçağını kullandı. Değişikliğin yeni uçak füze tespit sistemine sahip olmadığı için İran kaynaklı güvenlik riski nedeniyle yapıldığı ileri sürüldü. Trump'ın eski uçağa alışılmadık hızla binmesi ve yolculardan perdelerin indirilmesinin istenmesi dikkat çekti. Heyet, İngiltere'de tekrar yeni uçağa geçti.
TRUMP F-35 SÖZÜNÜ BİR GÜN SONRA UNUTTU
36. NATO Liderler Zirvesi geride kalırken ABD Başkanı’nın Türkiye’nin F-35 programına ilişkin mesajları gündeme oturdu. Zirvenin ilk günü ‘Türkiye artık F-35’leri alacak’ diyen Trump, son gün ‘Henüz karar vermedim’ ifadesiyle kafaları karıştırdı. Erdoğan ise “F-35’ler verildiğinde ‘Dünya, ABD sözünü tuttu’ diyecek. Bizi izlemeye devam edin” değerlendirmesinde bulundu.
Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne F-35 tartışması damga vurdu. Zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump’ın, zirve boyunca Türkiye-ABD savunma iş birliği, F-35 programı ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin olumlu açıklamaları dikkat çekerken, Ankara’dan ayrılmadan önce kullandığı “Henüz tamamen karar vermedim” ifadeleri kafa karıştırdı.
Zirve’nin ilk günü, Beştepe’de düzenlenen ortak açıklamada Trump, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi almasının ardından 2017’de yürürlüğe giren CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını belirtmiş “Türkiye’ye F-35’i vermekte çekincem yok. Türkiye’yle iyi ilişkilerimiz var ve bazı konularda sadık kaldılar. Artık zamanı geldi, CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız” demişti. Netenyahu’nun F-35 açıklaması sorulduğunda da “Netanyahu’nun Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilgili söylediği şeyleri sevmiyorum. Erdoğan Netanyahu’yu sevmiyor, Netanyahu da Erdoğan’ı. Türkiye’yi sevmemeleri normal çünkü Türkiye çok büyük bir askeri güç. Ve artık F-35’leri de alacaklar” ifadelerini kullanmıştı.
‘HENÜZ KARAR VERMEDİK’
Ancak NATO Zirvesi’nin ardından düzenlediği basın toplantısında adeta bir geri adımın sinyallerini verdi. F-35’lerin dünyanın en iyi savaş uçakları olduğunu ve birçok ülkenin bu uçakları istediğini belirten Trump, Türkiye’ye F-35 satışı konusunda henüz karar vermediğini söyledi. “F-35’leri hangi ülkelere vereceğimize karar vereceğiz” dedi. Erdoğan’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile anlaşamadığını ve İsrail’i eleştirdiğini, buna rağmen Türkiye’nin savaşa dahil olmadığını ifade etti. Türkiye’nin NATO’nun askeri açıdan en güçlü ikinci ülkesi olduğunu belirten Trump “Türkiye çok iyi bir müttefik. Türkiye ile çok güçlü ilişkilerimiz var” değerlendirmesinde bulundu.
Trump ayrıca ilk başkanlık döneminde Ankara ile ilişkilerinin iyi olduğunu belirterek Rahip Andrew Brunson olayını hatırlattı. Erdoğan’ı arayarak Brunson’ın serbest bırakılmasını istediğini, bunun herhangi bir ödeme yapılmadan gerçekleştiğini söyleyen Trump, 5 Kasım seçimlerinin ardından Türkiye ile yeniden çok iyi ilişkilere sahip olduklarını ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise zirvenin ardından düzenlediği basın toplantısında, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını alabilmesi için S-400 engelinin bulunduğunun hatırlatılması ve Reuters muhabirinin “Bunu nasıl aşacaksınız?” sorusuna, “Bizi izlemeye devam edin” yanıtını verdi. Trump’ın F-35 konusunda olumlu bir yaklaşım sergilediğini belirten Erdoğan, “Trump toplantıdan çok mutlu çıktı. F-35’te Trump olumlu yaklaşım içinde. F-35’ler verildiğinde ‘Dünya, ABD sözünü tuttu’ diyecek” ifadelerini kullandı. Erdoğan, CAATSA yaptırımlarına ilişkin de “Yaptırımların kalkması için Trump’la mutabık kaldık” dedi. Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için motor tedariki konusunda da Trump’ın olumlu bir yaklaşım sergilediğini belirten Erdoğan, “İnşallah bir sıkıntı olmayacak” ifadelerini kullandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Türkiye’ye F-35 satışına ilişkin açıklamalarını da değerlendiren Erdoğan “Netanyahu ve Miçotakis’in açıklamalarının benim dünyamda yeri yok. Netanyahu’nun hangi sularda yüzdüğü belli. Miçotakis’in yanlışa düşmemesi gerekirdi” dedi. Öte yandan Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağı ve F-35’lerin verileceği yönündeki açıklamasının ardından ise ABD Kongresi’nin “S-400 şartını” aşmak isteyen Türkiye’nin Rus füze sistemlerini bir Körfez ülkesine satmayı planladığı ileri sürüldü.
MSB: BEKLENTİMİZ YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI
Milli Savunma Bakanlığı (MSB), ABD Başkanı Donald Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağı ve F-35’lerin Türkiye’ye verileceğine ilişkin açıklamalarını memnuniyetle karşıladığını bildirdi. MSB Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ve Bakanlık Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk haftalık bilgilendirme toplantısında “Beklentimiz, müttefiklik ruhuyla bağdaşmayan CAATSA yaptırımları ile savunma sanayimize yönelik açık veya örtülü tüm kısıtlamaların kaldırılmasıdır. Kısıtlamalar yerine karşılıklı güven ve dayanışmanın güçlendirilmesini destekliyoruz” açıklamasını yaptı. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in açıklamalarına ilişkin ise Türkiye’nin bölgesinde barış ve istikrardan yana olduğu vurgulanarak, gerilimi artıracak söylemlerden kaçınılması çağrısı yapıldı. MSB “Türk Silahlı Kuvvetleri, kendisine tehdit oluşturmayan hiç kimse için tehdit değildir” ifadelerini kullandı.
