ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim hakkında dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Trump: Hürmüz Boğazı açık, İran'ı ağır şekilde bombaladık
Fox News’in canlı yayınına telefonla bağlanan Trump, İran’ın askerî kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını savunurken, Tahran’ın daha önce üzerinde uzlaşılan bir anlaşmayı ihlal ettiğini ileri sürdü. Fox News, görüşmeyi kanalın baş dış haberler muhabiri Trey Yingst ile yapılan özel telefon bağlantısı olarak duyurdu.
“EKİPMANLARININ ÇOĞU YOK EDİLDİ”
İran’a yönelik son Amerikan saldırılarının etkili olduğunu savunan Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Onları kaçarken yakaladık. Ekipmanlarının çoğu gitti. Hava savunma sistemleri gitti. Dün gece onları çok sert vurduk. Her drone gönderdiklerinde onları çok sert vuruyoruz.”
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’ın füze ve drone sistemleri, hava savunma unsurları, kıyı radarları ve küçük deniz araçlarının da aralarında bulunduğu çok sayıda hedefin vurulduğunu açıklamıştı. ABD ordusu, önceki saldırı dalgasında yaklaşık 140 İran hedefinin vurulduğunu bildirmişti.
“ANLAŞMA TAMAMLANMIŞTI, İRAN BOZDU”
Trump, ABD ile İran arasında kamuoyuna ayrıntıları açıklanmayan yeni bir anlaşmaya varıldığını da öne sürdü. Anlaşmanın tamamlanmasının ardından İran’ın yeniden saldırıya geçtiğini savunan Trump, şöyle konuştu:
“Bir anlaşmamız vardı. Kimsenin bilmediği bir anlaşmaydı. Anlaşma tamamlanmıştı, sonra onlar bozdu. Her zaman bozuyorlar. Bu insanlarla 10 anlaşma yaptık. Bu nedenle onları çok sert vuracağız.”
Trump’ın sözünü ettiği anlaşmanın ayrıntıları açıklanmadı. Beyaz Saray da söz konusu mutabakatın koşullarına ilişkin henüz kapsamlı bilgi paylaşmadı. İran yönetiminden ise Trump’ın “tamamlanmış anlaşma” iddiasını doğrulayan bir açıklama gelmedi. ABD ile İran arasında 17 Haziran’da imzalanan geçici mutabakat, çatışmaların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin yeniden sağlanmasını amaçlayan 60 günlük bir müzakere dönemi öngörüyordu.
“BOĞAZI MUHTEMELEN BİZ YÖNETECEĞİZ”
Trump’ın açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm, Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin sözleri oldu.
ABD’nin boğazdaki güvenliği üstleneceğini belirten Trump, Washington’ın yalnızca geçişleri korumakla kalmayabileceğini, boğazın işleyişinde de belirleyici rol oynayabileceğini söyledi:
“Boğazı elimizde tutacağız ve muhtemelen biz yöneteceğiz. Boğazın koruyucusu olacağız. Belki bize Hürmüz Boğazı’nın koruyucu meleği derler.”
Trump’ın “yönetmek” ifadesinin ABD’nin boğaz üzerinde resmî bir egemenlik talebi anlamına gelip gelmediği açıklık kazanmadı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise boğazın uluslararası geçişlere açık olduğunu ve İran’ın su yolunu kontrol etmediğini savunuyor. İran Devrim Muhafızları buna karşılık boğazın ABD’nin bölgedeki müdahaleleri sona erene kadar kapalı kalacağını duyurdu.
“ARTIK ÜCRETSİZ KORUMAYACAĞIZ”
Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini geçmişte uzun yıllar boyunca karşılıksız sağladıklarını öne süren Trump, bundan sonraki operasyonların maliyetinin boğazdan yararlanan ülkeler tarafından karşılanacağını söyledi.
Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bunu yaptığımızda masraflarımız bize geri ödenecek. Çünkü diğer ülkeler çok zengin. Bizim tarafımızdalar ancak bunu karşılıksız yapmamız beklenemez.”
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı 50 yıldan uzun süredir koruduğunu savunan Trump, “Onlar bütün parayı kazandı, ABD ise hiçbir ödeme almadı. Artık koruyacağız ve koruduğumuz için para alacağız. Hem de çok para” ifadelerini kullandı.
Trump, talebinin esas olarak Amerikan askerî operasyonlarının maliyetinin karşılanması olduğunu belirterek, “İnsanlarımızı tehlikeye atarak yaptığımız bütün bunlar için masraflarımızın geri ödenmesini istiyoruz” dedi.
HÜRMÜZ’DE TRAFİK VE KONTROL MÜCADELESİ
İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları ve Washington’ın karşılık olarak başlattığı bombardıman, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol mücadelesini yeniden çatışmanın merkezine taşıdı.
Tahran, kendi onaylamadığı güzergâhlardan geçen gemilere müdahale edileceğini açıklarken Washington, su yolunun uluslararası seyrüsefere açık tutulacağını belirtiyor. Gemilerin boğazdan geçişi tamamen durmasa da deniz trafiğinin düşük seviyelerde sürdüğü bildiriliyor.
Dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık beşte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi, bölgedeki her askerî hareketliliğin enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerinde doğrudan baskı oluşturmasına neden oluyor.
TRUMP’TAN “52 BİN PROTESTOCU” İDDİASI
Trump, telefon bağlantısının sonunda İran yönetiminin şu ana kadar 52 bin protestocuyu öldürdüğünü de öne sürdü:
“Şunu unutmayın; şu ana kadar 52 bin protestocuyu öldürdüler.”
Trump, bu sayı için herhangi bir kaynak veya kanıt sunmadı. İran’daki protestolarda binlerce kişinin öldürüldüğü farklı kaynaklarca bildirilse de toplam can kaybına ilişkin tahminler büyük ölçüde değişiyor. İnsan hakları kuruluşlarının doğruladığı rakamlar ve inceleme altındaki vakalar, Trump’ın dile getirdiği 52 bin sayısını bağımsız biçimde doğrulamıyor.
