İsrail hükümeti, 1915 olaylarına ilişkin Türkiye’yle diplomatik gerilimi artırabilecek bir karara imza attı. Der Spiegel’in haberine göre İsrail kabinesi, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Ermenilere yönelik yaşanan katliamları resmen “soykırım” olarak tanıdı. Kararın, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar’ın önerisiyle kabinede oy birliğiyle kabul edildiği belirtildi.
Sa’ar, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç değildir” ifadelerini kullandı.
NETANYAHU DAHA ÖNCE TANIDIĞINI AÇIKLAMIŞTI
Haberde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun geçen yıl verdiği bir röportajda, İsrail başbakanı olarak ilk kez 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıdığını söylediği hatırlatıldı.
Ancak bu kez karar, hükümet düzeyinde resmî kabine kararıyla alınmış oldu.
İsrail’de daha önce de parlamentoda bu yönde girişimler olmuş, ancak bu girişimler resmî oylamayla sonuçlanmamıştı.
İSRAİL UZUN SÜRE RESMÎ TANIMADAN KAÇINMIŞTI
İsrail, bugüne kadar Ermeni iddialarını resmen tanıma konusunda uzun süre temkinli davranmıştı.
Bu tutumun arkasında Türkiye ile ilişkilerin yanı sıra İsrail’in Azerbaycan’la olan yakın iş birliğinin de bulunduğu değerlendiriliyordu.
Ancak Türkiye-İsrail ilişkileri son yıllarda, özellikle Gazze savaşı nedeniyle sert biçimde gerildi. Uluslararası raporlar, Gazze’de İsrail’in on binlerce sivili öldürdüğünü ortaya koyarken, İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik ırkçı tutumları da sık sık gündeme geliyor. Son günlerde Lübnan’da yürütülen operasyonlara ilişkin raporlar ise etnik temizlik iddialarını beraberinde getiriyor.
Bu çerçevede bazı değerlendirmelerde, uluslararası alanda ağır insan hakları ihlalleriyle suçlanan ve “soykırım” tartışmalarının odağında bulunan İsrail’in, kendi eylemlerine yönelik eleştirileri gölgelemek amacıyla Türkiye’yi hedef aldığı yönünde yorumlar yapılıyor.
Der Spiegel, İsrail’in yeni kararının bu gerilimli diplomatik zeminde geldiğine dikkat çekti.
ABD VE ALMANYA DAHA ÖNCE TANIMIŞTI
1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıyan ülkeler arasında ABD ve Almanya da bulunuyor. ABD Kongresi, 2019 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde Ermenilere yönelik katliamları “soykırım” olarak tanımıştı.
Almanya Federal Meclisi ise 2016 yılında benzer bir karar almış, bu karar o dönem Türkiye-Almanya ilişkilerinde ciddi diplomatik krize yol açmıştı.
KARAR ANKARA-TEL AVİV HATTINDA YENİ GERİLİM YARATABİLİR
İsrail’in aldığı kararın, zaten Gazze savaşı nedeniyle gerilmiş olan Ankara-Tel Aviv hattında yeni bir diplomatik tartışma başlatması bekleniyor.
Türkiye, geçmişte farklı ülkelerin parlamentolarında alınan benzer kararları “tarihin siyasallaştırılması” olarak nitelendirmiş ve sert tepki göstermişti.
İsrail’in bu adımı ise yalnızca tarihsel hafıza tartışması olarak değil, aynı zamanda Türkiye ile bozulan ilişkilerin yeni bir sonucu olarak da değerlendiriliyor.
ERMENİSTAN TÜRKİYE VE AZERBAYCAN’LA NORMALLEŞME ARAYIŞINDA
Haberde ayrıca Ermenistan’ın Türkiye ve Azerbaycan’la ilişkileri iyileştirme arayışında olduğu da vurgulandı.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın son dönemde Ankara ve Bakü ile normalleşme yönünde adımlar attığı belirtilirken, İsrail’in aldığı kararın bölgesel dengeler açısından da dikkatle izleneceği ifade edildi.
İsrail’in 110 yılı aşkın süre sonra aldığı resmî tanıma kararı, hem Türkiye-İsrail ilişkilerinde hem de Güney Kafkasya diplomasisinde yeni bir başlık açtı.
