Dünyanın en prestijli ekonomi yayınlarından İngiliz Financial Times (FT), küresel ticaretin ve enerji akışının yön değiştirdiği bu kritik dönemde Türkiye'nin stratejik hamlelerini analiz eden geniş çaplı bir makale yayımladı. Analiz, Rusya, İran, Kızıldeniz ve Körfez'deki çatışmalar ile yaptırımların geleneksel ticaret yollarını tıkamasıyla, Ankara'nın Türkiye'yi "güvenilir bir alternatif ticaret koridoru" olarak pazarlama çabalarını hızlandırdığına dikkat çekiyor.
ALİCAN SINIR KAPISI 32 YIL SONRA AÇILMAYA HAZIRLANIYOR
Haberin odak noktasında, Ermenistan ile Türkiye arasındaki 32 yıldır kapalı olan Alican Sınır Kapısı yer alıyor. FT muhabirinin izlenimlerine göre, sınır kapısında pasaport işlemleri için gerekli sistemlerin kurulumuna başlandı. Sınır görevlilerinin "Açılış tarihini tam bilmiyoruz ama herkes yakında olacağını düşünüyor" sözlerine yer verilen makalede, bu adımın Asya'yı Avrupa'ya bağlayan kritik bir ticaret rotasının kilidini açabileceği vurgulanıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Türkiye bir istikrar adası ve güvenli bir liman olarak öne çıkıyor" sözlerine atıfta bulunulan yazıda, Türkiye'nin hava sahasının dahi kuzey ve güneydeki daralmalar nedeniyle Avrupa ile Asya arasındaki sivil havacılıkta fiili bir "transit bölgeye" dönüştüğü belirtildi.
DENİZDE 40 GÜN, ORTA KORİDOR'DA 15 GÜN
Makalede görüşlerine yer verilen eski Başbakan Binali Yıldırım, Avrupa-Asya ticaretinin yılda 3 trilyon doları bulduğunu ve bunun %90'ının deniz yoluyla yapıldığını belirterek, "En kısa deniz yolculuğu yaklaşık 40 gün sürüyor. Ancak Çin'i Kafkaslar ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayan karayolu rotası olan 'Orta Koridor' ile bu süre 12-15 güne inebilir" diyerek potansiyelin büyüklüğüne dikkat çekti. AB Komisyonu Üyesi Marta Kos'un da Türkiye'yi "kritik bir ortak" ve Orta Koridor'u "oyun değiştirici" olarak tanımladığı hatırlatıldı.
İKİ DEV PROJE
FT'ye göre Türkiye'nin bu vizyonunun merkezinde iki dev proje bulunuyor:
Kalkınma Yolu: Körfez'i Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayarak Hürmüz Boğazı ve Süveyş Kanalı gibi deniz darboğazlarını by-pass etmeyi amaçlıyor. Ancak uzmanlar, Irak'taki istikrarsızlık ve milyarlarca dolarlık yatırım ihtiyacı nedeniyle bu projenin hayata geçmesinin zaman alacağını öngörüyor.
Orta Koridor ve 'TRIPP' Projesi: Projelerin en umut vadedeni olarak gösterilen Orta Koridor'un kalbinde "Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası" (TRIPP) yer alıyor. ABD destekli bu kara ve demiryolu bağlantısı, Ermenistan üzerinden geçerek Türkiye ile Azerbaycan'ı birbirine bağlıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın "Benim için büyük bir onur" diyerek desteklediği proje, kırk yıllık Kafkasya ihtilafını sona erdirme planının da bir parçası. Türk müteahhitlik şirketlerinin sınırın Azerbaycan tarafında şimdiden çalışmalara başladığı ifade ediliyor.
RUSYA VE İRAN'IN RAHATSIZLIĞI BÜYÜYOR
Makale, Türkiye'nin bu jeopolitik hamlelerinin bölgesel rakiplerini nasıl rahatsız ettiğini de gözler önüne seriyor. TRIPP rotasının İran'ı by-pass etmesinin Tahran'ı öfkelendirdiği, Kafkaslarda geleneksel bir hakimiyeti olan Rusya'nın ise durumdan büyük alarm duyduğu belirtildi. FT, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ticaretini Avrupa'ya yönlendirmeye devam etmesi halinde Ermenistan'ı "Rus gazını kesmekle" tehdit ettiğini aktardı.
"GERÇEKLEŞMESİ SADECE MÜHENDİSLİĞE DEĞİL SİYASETE DE BAĞLI"
Yatırım bankası JPMorgan'ın Orta Koridor için "Herkesin ihtiyaç duyduğu ama çok az kişinin kullanmayı tercih ettiği bir rota" tanımını hatırlatan FT, güzergahtaki Hazar Denizi feribot geçişleri, farklı ray açıklıkları ve karmaşık gümrük prosedürleri gibi lojistik zorluklara da değindi.
Enerji ayağında; İstanbul Boğazı, Bakü-Tiflis-Ceyhan ve yeniden açılan Kerkük-Ceyhan hatlarıyla Türkiye'nin devasa bir enerji üssü olduğuna değinilen analizde, Orta Asya gazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyacak Trans-Hazar boru hattı projesinin de uykusundan uyanabileceği belirtildi.
FT analizini, kara yollarının kısa vadede Körfez'deki deniz darboğazlarına tam bir alternatif olmasının şimdilik "hayal" olduğu ve "TRIPP'in geleceğinin mühendislikten çok ABD'nin fonlarına ve siyasi desteğine bağlı olduğu" uyarısıyla noktaladı.
