Son 16 yılın büyük bir bölümünde Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın (Fidesz Partisi) konumu sarsılmaz görünüyordu. Ancak son dönemde patlak veren yolsuzluk skandalları ve zayıf ekonomik büyüme, iktidarın popülaritesine ciddi zararlar verdi.
The Economist'in anket verilerini derlediği makaleye göre, Orban'ın karşısındaki en büyük tehdit artık kendi eski müttefiki: Peter Magyar. Nisan 2024'te küçük merkez sağ parti Tisza'yı (Saygı ve Özgürlük Partisi) devralarak yolsuzluk karşıtı bir harekete dönüştüren Magyar, Orban'ın kurduğu sistemi "siyasi bir bataklık" olarak nitelendiriyor ve "modern, Avrupalı bir Macaristan" inşa etme sözü veriyor. Anketler, bu mesajın halkta karşılık bulduğunu gösteriyor. Mayıs 2024'te yüzde 21 seviyelerinde olan Tisza, hızla tırmanarak Orban'ın Fidesz partisiyle başa baş noktaya geldi.
"İLLİBERAL (ÖZGÜRLÜKÇÜ OLMAYAN) DEVLET" VE ULUSLARARASI TEPKİLER
Seçimler yurt dışında da yakından takip edilecek. Makalede, 2010'da iktidara gelen Orban'ın 9,5 milyonluk ülkeyi kendi deyimiyle nasıl bir "illiberal devlete" dönüştürdüğüne dikkat çekiliyor. Kendisini "Macaristan'ın Hristiyan mirasının kitle göçüne ve küresel elitlere karşı savunucusu" olarak konumlandıran Orban; MAGA Cumhuriyetçileri, Avrupalı popülistler ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin gibi isimlerin takdirini kazandı. Ancak makale, Orban'ın yargıyı yandaşlarıyla doldurduğunu, medyayı kontrol altına aldığını, sivil toplum kuruluşlarına baskı yaptığını, LGBT haklarını kısıtladığını ve AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları ile Ukrayna yardımlarını veto yetkisiyle engellediğini vurguluyor.
ADALETSİZ SEÇİM SİSTEMİ VE YÜZDE 3-6 PUAN BARAJI
Seçim yarışındaki en büyük engellerden biri ise bizzat Orban'ın değiştirdiği seçim sistemi. 2010'daki büyük zaferinin ardından parlamentodaki koltuk sayısını 199'a düşüren Orban, Fidesz'in güçlü olduğu "tek isimli" seçim bölgelerinin oranını artırdı. Bu sistem, Fidesz'in oy oranından çok daha fazla koltuk kazanmasını sağlıyor. Örneğin 2014 yılında Fidesz, oyların sadece yüzde 45'ini almasına rağmen parlamentodaki koltukların yaklaşık yüzde 70'ini kazandı.
Ayrıca komşu ülkelerde yaşayan ve yaklaşık 250 bini oy kullanan etnik Macarların desteği de Magyar'ın işini zorlaştırıyor. Analistlere göre, meclis çoğunluğunu elde edebilmesi için Tisza'nın popüler oylamada Fidesz'i en az 3 ila 6 puan farkla geçmesi gerekiyor.
ANKET SAVAŞLARI: KİM ÖNDE?
Ülkede anket şirketleri de siyasi kutuplaşmadan nasibini almış durumda. The Economist'in verilerine göre, devlet fonu alan hükümet yanlısı anketörler ve ABD'de Donald Trump için de çalışan "McLaughlin & Associates", Fidesz'i yaklaşık 10 puan önde gösteriyor. Buna karşılık, muhalif veya tarafsız anket şirketleri ise Peter Magyar'ın partisi Tisza'yı güçlü bir farkla önde buluyor. Hatta muhalif anketörlerin haklı çıkması durumunda, Magyar'ın seçimi 10 puandan fazla bir farkla kazanabileceği belirtiliyor.
LİDERLERİN STRATEJİSİ NE OLACAK?
Viktor Orban (Fidesz): 2010'daki küresel finansal krizin ardından ezici bir çoğunlukla iktidara gelen Orban, demokratik gerileme nedeniyle AB fonlarının kesilmesinden rahatsız olan bir halkla karşı karşıya. Orban'ın ana stratejisi, rakibi Magyar'ı "liberal elitlerin bir kuklası" olarak resmederek iktidara tutunmak.
Peter Magyar (Tisza): Orban'ın eski bir çalışanı olan ılımlı muhafazakar Magyar, 2024'te devlete ait çocuk yurtlarındaki cinsel istismarın örtbas edilmesi skandalının ardından Fidesz'den koptu. Magyar, Batı'nın piyonu gibi görünmemek için Ukrayna'daki savaş gibi jeopolitik konulardan uzak duruyor; bunun yerine tamamen yolsuzluk, kamu hizmetleri ve ekonomiye odaklanıyor. Tisza şu an mecliste hiçbir koltuğa sahip olmasa da, Magyar'ın liderliğinde Orban'ı tahtından etmeye en yakın aday olarak görülüyor.
