ABD-İsrail'in İran ile yaşadığı gerilimin yol açtığı yakıt fiyatlarındaki yükseliş ve sınırlı tedarik sorunuyla mücadele etmek amacıyla uluslararası iki büyük havacılık kuruluşu, Avrupa havayollarına ABD üretimi jet yakıtı kullanmaları tavsiyesinde bulundu.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), ABD menşeili jet yakıtının daha geniş uluslararası kabul görmesinin, çatışmanın neden olduğu potansiyel sıkıntıları hafifletebileceğini öne sürdü. Bu sırada Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı (EASA) ise ABD tedarikinin Avrupa pazarına nasıl entegre edilebileceği ve ilgili risklere dair güvenlik kılavuzları hazırladı.
YAKIT FİYATLARINDA BÜYÜK ARTIŞ
BBC'de yer alan habere göre, Avrupa havayollarının çoğunluğunun şu anda kullandığı jet yakıtının fiyatı, savaşın başlamasından bu yana yarı yarıya arttı. Yaşanan kriz, küresel tedarik zincirleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu.
'SIKINTIYI HAFİLETMEK İÇİN JET A'YA GEÇİLMELİ'
IATA Uçuş ve Teknik Operasyonlar Direktörü Stuart Fox, bir blog yazısında, Orta Doğu'daki çatışmanın devam etmesi halinde "dünyanın bazı bölgelerinde yakıt sıkıntısı yaşanmasının an meselesi olacağını" belirtti.
Ticari havacılıkta iki ana yakıt türü kullanılıyor. Jet A-1, çoğu uluslararası operasyonda kullanılan küresel standart iken, Jet A öncelikli olarak Kuzey Amerika'da tercih ediliyor. Her ikisi de kerosen formunda olup özünde benzerlik gösteriyor. Ancak Jet A-1'in donma noktası Jet A'dan daha düşük; bu da uzun mesafeli ve kutup rotalarında daha esnek kullanılabilmesini sağlıyor.
Körfez bölgesinden Jet A-1 tedariki, krizin patlak vermesinden bu yana büyük ölçüde yavaşladı. Bu durum, normalde bölgeden yapılan ithalatlara büyük ölçüde bağımlı olan Avrupa için sorun teşkil ederken, ABD'den artan sevkiyatlar, bu açığın bir kısmını kapatmaya başladı. Ancak birçok ABD rafinerisi Jet A-1 üretimi için kurulmadığından, Atlantik ötesine taşınabilecek ek miktar sınırlı kalıyor.
Fox, yazısında, "Orta Doğu'daki savaşın devam etmesi durumunda Avrupa'nın yakıt tedariki baskı altına girebilir. Körfez dışında büyük ölçekte üretilen Jet A'yı kullanmak, mevcut tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı hafifletmenin pratik bir yolu olabilir" ifadelerini kullandı.
Ayrıca, Kuzey Amerika'daki havayollarının her gün Jet A kullandığını, ancak yakıt katkı maddeleri kullanarak ve uçuşları planlayıp izleyerek Alaska gibi çok soğuk bölgelerdeki topluluklara hizmet verebildiğini ekledi. Bu yöntemlerle uçakların güvenli limitler içinde çalıştığının sağlandığını vurguladı.
EASA: JET A KULLANILABİLİR, DOĞRU YÖNETİLMESİ KOŞULUYLA…
Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak EASA, yakıt tedarikçileri ile uçak ve havalimanı işletmecileri için bir "güvenlik bilgilendirme bülteni" yayımladı. EASA, "Jet A'nın Avrupa veya dünyanın diğer bölgelerinde potansiyel olarak kullanıma sunulmasının, doğru yönetilmesi koşuluyla güvenlik endişesi yaratmayacağını" bildirdi. Ancak ajans, dikkatli bir yönetim olmaksızın uygulanması halinde ise bunun "bir uçağın güvenli işletim limitlerinin dışında uçmasına neden olabileceği" uyarısında bulundu.
EASA, "Bu risklerin, havalimanları arasında tutarsız yakıt kalitesi mevcudiyeti nedeniyle daha da kötüleşebileceğini, bu durumun yakıt kalitesinin karışması ve ilgili varsayım uyumsuzluklarının olasılığını artıracağını" ifade etti.
