ABD yönetimi, fiyatları düşürmek amacıyla Avrupa ülkelerinden dizel rezervlerini kullanıma açmalarını istiyor. Washington’ın Avrupa’nın bu adımı atmaması halinde dizel ihracatını kısıtlama seçeneğini değerlendirdiği belirtilirken, piyasada yaklaşık 50 milyon varil dizelin serbest bırakılması gündeme geliyor.
DİZEL ARZI NEDEN SIKIŞTI?
Dizel piyasasındaki baskının arkasında Rusya’daki rafineri kayıpları, Ortadoğu’daki çatışmalar ve küresel rafineri kapasitesindeki daralma bulunuyor.
Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları ülkenin dizel üretimini etkilerken, Moskova iç piyasadaki arzı korumak için ihracat kısıtlamalarına başvurdu. ABD Başkanı Donald Trump da Ukrayna’nın saldırılarının dizel arzını olumsuz etkilediğini savunarak Rus rafinerilerine yönelik saldırıların durdurulması çağrısında bulundu.
Enerji uzmanı Skip York’a göre piyasadaki temel sorun artık ham petrol arzından çok rafineri kapasitesi. York, Ukrayna’nın Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırılarının dizel fiyatlarına kısa sürede yansıdığını belirtiyor.
AVRUPA NEDEN DAHA FAZLA ETKİLENİYOR?
DW Türkçe'de yer alan habere göre, Avrupa, ABD’ye kıyasla çok daha yüksek oranda dizele bağımlı bir araç filosuna sahip. Bruegel enerji uzmanı Georg Zachmann, yıllar boyunca uygulanan vergi politikalarının Avrupa’daki araçları dizele yönlendirdiğini belirtiyor.
Zachmann’a göre AB, benzin konusunda arz fazlası verirken dizelde ithalata ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle ABD’nin dizel ihracatını kısıtlaması Avrupa açısından daha büyük bir arz şoku yaratabilir.
FİYAT ARTIŞI EKONOMİYE YAYILIYOR
Dizel fiyatlarındaki yükseliş yalnızca akaryakıt istasyonlarına yansımıyor. Nakliye maliyetlerinin artması, ürünlerin ve hizmetlerin fiyatlarına da baskı yapıyor. Özellikle kamyon taşımacılığı ve tarım gibi dizel kullanımının yoğun olduğu sektörler bundan doğrudan etkileniyor.
Avrupa'da dizel fiyatlarının son dönemde rekor seviyelere yaklaşması, piyasadaki sıkışıklığın boyutunu ortaya koyuyor.
KIŞ YAKLAŞIRKEN RİSK ARTIYOR
Önümüzdeki dönemde kış aylarının başlaması da piyasadaki baskıyı artırabilir. Rafineriler aynı dönemde hem dizel hem de ısınma yakıtı üretmek zorunda kalacak.
ABD'nin ihracatı kısıtlaması halinde Avrupa'nın alternatif tedarik kaynakları bulması gerekecek. Avrupa'nın ABD'ye benzin, ABD'nin ise Avrupa'ya dizel sattığı mevcut ticaret dengesi de bu durumda bozulabilir.
Uzmanlara göre stratejik rezervlerin kullanıma açılması kısa vadede piyasayı rahatlatabilir ancak Rusya ve Ortadoğu'daki arz sorunları devam ettiği sürece dizel piyasasındaki baskının tamamen ortadan kalkması beklenmiyor.
