TÜİK haziran ayında aylık enflasyonu yüzde 0,99, yıllık enflasyonu ise yüzde 32,11 olarak açıkladı. Çarşı pazarda enflasyon aylık bazda yüzde 2'ler civarındayken TÜİK'in yüzde 1'in altında açıkladığı enflasyon verisi emekli ve memurda hayal kırıklığı yarattı. Bu yılın ocak ayındaki zam öncesinde de aylık enflasyon birdenbire yüzde 4,84’ten 0.89'a düşmüş ve emekliler bu orana göre zam almıştı. Ancak tartışmalı oran ertesi ay yeniden yüzde 3’e çıkınca ‘Bütçe açığını emeklinin cebinden mi kapatacaksınız’ tepkisi yükselmişti.
ORAN DÜŞÜYOR, YAŞAM MALİYETİ ARTIYOR
Prof. Dr. Serap Durusoy: Dar gelirli kesimin harcama yaptığı kalemler dikkate alınırsa bu gelir grubunun yaşam maliyeti, düşen enflasyona rağmen artıyor. Prof. Dr. Ali Hakan Kara: Enflasyon rakamı ilk bakışta olumlu algılandı fakat hemen havaya girmemekte fayda var. Enerji ve gıdanın düştüğü, talebin zayıfladığı bir dönemde hala aylık yüzde 1 enflasyon yaşıyorsanız, daha gidecek çok yolunuz var demektir. Prof. Dr. İbrahim Turhan: Açıklanan veriler faiz indirimine işaret ediyor. Prof. Dr. Fatih Özatay: Seçimden önce yüzde 25'e düştü, düştü. Sonrası? "Saldım çayıra Mevlam kayıra”
HER ZAM DÖNEMİ AYNI TABLO
Haziran enflasyonu tam da zam döneminde yine düşük geldi. Böylece
memur, emekli ve ücretlinin cebine girmesi gereken milyarlarca lira kasada kaldı.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI 23 BİN 552 LİRA
ENFLASYONDAKİ DÜŞÜŞ BU KEZ SEVİNDİRMEDİ
Milyonlarca emekli ve ücretlinin maaş zammını etkileyen Haziran enflasyonu tam zam döneminde yine düşük geldi. Genel beklentinin yüzde 1’in üzerinde olduğu fiyatlamada mucize gerçekleşti ve aylık enflasyon 0,99 açıklandı. Böylece memur, emekli ve ücretlinin cebine girmesi gereken milyarlarca lira kasada kaldı. Son veriyle 6 aylık zam farkı yüzde 17,76 olarak hesaplandı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Haziran ayına ilişkin enflasyon verilerini yayımladı. Verilere göre haziran ayında aylık enflasyon yüzde 0,99, yıllık enflasyon ise yüzde 32,11 olarak gerçekleşti. Bu veri çarşıda-pazarda gerçek enflasyonu yaşayan bu nedenle de maaşına anlamlı bir zam bekleyen emekli ve memuru hayal kırıklığına uğrattı. Çarşıda ve pazarda gerçek enflasyon aylık bazda yüzde 2’ler civarındayken TÜİK’in yüzde 1’in altında açıkladığı enflasyon, bütün mücadelenin yine dar gelirli emekli ve memurun sırtına yüklendiğini gösterdi. Enflasyonun düşmesi için başlatılan parasal sıkılaştırma programına ne Hazine ve Maliye Bakanlığı ne de diğer kamu kurumlar destek verirken özverinin sadece düşük zam verilen halktan talep edilmesi ekonomist ve siyasetçilerden de tepki çekti. Uzmanlar ENAG rakamlarının enflasyon gerçeğini daha net gözler önüne serdiğini belirterek, “ENAG’da yıllık enflasyon yüzde 51 iken TÜİK’e göre nasıl yüzde 32 olabiliyor. Aradaki 19 puanlık fark vatandaşın cebinden haksız yere alınan para anlamına gelir” tepkisini verdi.
FARK GİDEREK AÇILIYOR
Nitekim TÜİK 6 aylık emekliye verilecek zam farkı oranını yüzde 17,76 olarak açıklarken aynı veri ENAG ekonomistleri tarafından yüzde 25,96 olarak hesaplandı. En düşük emekli maaşı TÜİK’e göre 23 bin 522 liraya çıkarken, ENAG’a göre hesaplansaydı 25 bin 192 liraya çıkacaktı. TÜİK verilerine göre yardımı ödeneği dahil en düşük memur maaşı 61 bin 890 liradan 70 bin 224 liraya, en düşük memur emekli aylığı 27 bin 772 liradan 31 bin 527 liraya çıktı. Kamu görevlileri ile memur emeklilerinin aylık ve ücretlerinde bu aydan geçerli olmak üzere yüzde 13,52, SSK ve Bağ-Kur emekli aylıklarında da yüzde 17,76 artış sağlandı. En düşük bekar memur maaşı da 66 nin 188 lira oldu. Memur zammının belli olmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) görev yapan vekillerin maaşlarındaki yeni tablo da ortaya çıktı. Yüzde 13,52’lik zam oranının yansımasıyla birlikte vekillerin hesaplarına yatacak yeni tutarlar 310 bin 332 liraya yükseldi. Emekli olan vekillerin aylığı 201 bin 677 lira olarak güncellendi. Böylece emekliliğe hak kazanmış ancak aktif olarak Meclis’te görev yapmaya devam eden vekillerin toplam aylık geliri ise 512 bin 9 liraya ulaşarak yarım milyon liralık barajı geride bıraktı
DOĞRU ÖLÇÜLMEZSE TOPLUMUN TÜMÜ ETKİLENİR
Bu farkın sadece bir istatistik tartışması olmadığını belirten iktisatçı Erkan Aktaş, düşük enflasyonun kişi başına düşen geliri de gerçekte olduğundan daha yüksek gösterebileceğini söyledi. Konu ile ilgili sosyal medyasında bir yazı kaleme alan Aktaş, “Eğer vatandaşın hissettiği hayat pahalılığı daha yüksekse, çalışanların ve emeklilerin alım gücü her yıl biraz daha azalıyor demektir. Bugün Türkiye’de yaklaşık 16 milyon emekli yaşıyor. Bu sayı her yıl artıyor. Buna rağmen emeklilerin bütçeden aldığı payın azalması ve yaşam standartlarının gerilemesi dikkat çekiyor. Acaba bunun nedenlerinden biri, maaş artışlarının dayandığı TÜİK enflasyonu ile vatandaşın hissettiği enflasyonu yansıttığını savunan ENAG verileri arasındaki büyük fark olabilir mi? Bu soru artık yalnızca emekliler için değil, ücretli çalışanlar açısından da daha fazla tartışılmayı hak ediyor. 2023 yılında memurlara verilen seyyanen zam, gelir kaybını kısmen telafi etti. Emekliler ise bu düzenlemeden yararlanamadı. Bu nedenle emeklilerin alım gücü çok daha hızlı geriledi. Enflasyonun düşük hesaplanması halinde, reel ekonomik büyüme ve kişi başına düşen gelir de gerçekte olduğundan daha yüksek görünebilir. Bu da ülkenin ekonomik performansının olduğundan daha güçlü algılanmasına neden olabilir. Ekonomide güven, doğru verilerle başlar. Doğru ölçülmeyen enflasyon yalnızca maaşları değil, gelir dağılımını, yoksulluğu, orta sınıfın geleceğini ve toplumun refah algısını da etkiler” dedi.
