Orta Doğu’da tırmanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları, küresel petrol taşımacılığı maliyetlerinin rekor düzeyde artmasına yol açtı. Yatırım bankası Goldman Sachs’ın yayımladığı son rapora göre, ham petrolün varil başına ortalama nakliye maliyeti son bir yıllık süreçte 3 dolardan 20 doların üzerine yükselerek yaklaşık yedi kat artış gösterdi.
MALİYET ARTIŞININ ARKASINDAKİ UNSURLAR
Yulia Zhestkova Grigsby’nin de aralarında bulunduğu Goldman Sachs analistleri tarafından hazırlanan raporda, nakliye maliyetlerindeki sert yükselişin gerekçeleri ayrıntılandırıldı. Analistler, varil başına yaşanan artışın 7 dolarlık kısmının doğrudan Hürmüz Boğazı’ndaki savaş riski priminden kaynaklandığını belirtti. Buna ek olarak, yükselen yakıt fiyatları ile gemiden gemiye yapılan petrol transferlerinin de taşıma maliyetlerine ayrı ayrı 4’er dolar ilave yük getirdiği ifade edildi.
BRENT PETROL ÜZERİNDE YENİ RİSKLER VE FİYAT BEKLENTİSİ
Goldman Sachs, tırmanan navlun maliyetlerinin Brent petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü yeni bir baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu. Banka raporunda; deniz gemilerine yönelik saldırıların yoğunlaşması, enerji altyapılarında meydana gelebilecek olası hasarlar ve kalıcı jeopolitik risk primleri, petrol fiyatlarını yukarı çekebilecek temel faktörler arasında sıralandı.
Öte yandan bankanın temel senaryo öngörüsüne de yer verildi. Goldman Sachs, mevcut risklere rağmen temel senaryosunda Brent petrolün yıl sonunda varil başına 90 dolar seviyesine gerilemesini bekliyor.
SEVKİYAT ROTALARI DEĞİŞİYOR: GEMİDEN GEMİYE TRANSFER FORMÜLÜ
ABD ile İran arasındaki çatışmalar sebebiyle Basra Körfezi ve çevresindeki tankerlere yönelik düzenlenen saldırılar, deniz yoluyla yapılan petrol taşımacılığında ciddi aksamalara neden oldu. Sürecin başında Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarında sert bir düşüş kaydedilse de sevkiyatlar, petrolün gemiden gemiye aktarılarak daha büyük tankerlerle taşınması yöntemiyle kısmen toparlandı. Rapordaki verilere göre, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde bulunan tankerlerin altıda biri her gün bu transfer operasyonlarında aktif olarak kullanılıyor.
RAFİNERİLER TEDARİK KAYNAKLARINI YAKINLAŞTIRABİLİR
Taşımacılık masraflarındaki olağanüstü artışın küresel ticaretteki dengeleri değiştirebileceğine dikkat çeken Goldman Sachs analistleri, yüksek navlun giderlerinin rafinerilerin ham petrol talebini düşürebileceğini kaydetti. Şirketlerin nakliye maliyetlerini kontrol altına alabilmek adına coğrafi olarak daha yakın tedarikçilere yönelmesiyle birlikte küresel petrol ticaretindeki mevcut rotaların değişebileceği öngörülüyor. Banka, Orta Doğu’daki mevcut çatışma ortamının sürmesi durumunda yüksek taşımacılık maliyetlerinin de büyük oranda kalıcı hale geleceğini vurguladı.
