Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) kayıt dışı çalışanlar ile ilgili istatistikleri devletin her ay milyarlarca lira kaybettiğinin göstergesi oldu. Kamu kurumu TÜİK yaptığı denetimler ve araştırmalar sonrasında Türkiye’de kayıt dışı oranının yüzde 25’lere ulaştığını açıkladı. Ancak bu veriler SGK’ya bildirilmiyor. Kayıp da bu noktada başlıyor. 2026 yılı için belirlenen 33 bin 30 lira brüt asgari ücret üzerinden, işçi ve işveren SGK primleri (işsizlik dahil, 5 puanlık indirimli/teşvikli haliyle) toplamı yaklaşık 12 bin 139,33 lira ile 12 bin 739,33 lira arasında. Teşviksiz durumda primler 12 bin 739,33 lira. İmalat sektöründe ise bu tutar biraz daha düşük. Biz ise hesaplamamızı 12 bin 439 lira olan ortalamadan yaptık. TÜİK’in 2025 yılı dördüncü çeyrek verilerinde kayıt dışı 8 milyon 37 bin kişi olarak görünüyor. Bu sayı 2024 ylında 8 milyon 580 bin kişi olarak hesaplanmıştı. 2025’te 543 bin kişi azalmış. Ancak sayı hala çok yüksek. 8 milyon 37 bin kişi sisteme asgari ücret üzerinden kayıt içine girebilseydi SGK’nın kişi başı yıllık kazancı 149 bin 272 lira olacaktı. Aylık kazanç 99 milyar 974 milyon 895 bin liraya çıkacaktı. Kasaya girecek bir yıllık toplam prim tutarı da 1 trilyon 199 milyar 698 milyon lirayı aşacaktı.
YASA İLE ÇÖZMEK MÜMKÜN
Bu durumun traji komik bir hal aldığını belirten uzmanlar, devletin paraya ihtiyaç duyduğu bu dönemde ülkeye sıcak para çekmek için harcanılan mesaiyi buralara harcamasının daha kazançlı olacağını aktardı. Uzmanlar, “İstatistik kurumu madem kayıt dışı çalışıldığını görüyor neden gidip bunları SGK’ya vermiyor ve bu bilgilerden yola çıkarak SGK bu kayıt dışı çalışanı yerinde görüp onun primini alamıyor. Nereden baksanız bu konuda yapılanlar skandal boyutunda. Sorunlar halı altına süpürülerek devlet yılda sırf bu konudan dolayı 1 trilyon lira para kaybediyor. Bu gelir kaybı, kurumun finansman açığını fazlasıyla kapatabilecek bir rakam. Aslında bir yasa ile bu tür kritik bilgilerin ihbar kabul edilmesi zorunlu hale getirilmeli. Kamu kurumlarının birbirleriyle bilgi paylaşması ve sahaya çıkılarak kayıt dışılığın üzerine gidilmesi acil yapılacak işler arasına alınmalı. Ülkede her 4 çalışandan biri maalesef kayıt dışı çalışıyor” dediler.
ORANSAL OLARAK KADINLAR YÜKSEK
Kayıt dışılıkta cinsiyet dağılımı da dikkat çekiyor. Kayıtlı istihdamda erkek çalışanlar kadın çalışanlardan oransal olarak daha yüksek görünürken kayıt dışı çalışanlar arasında bu ayrımda kadın çalışanların oranının daha yüksek olduğu gözleniyor. Erkeklerde kayıtdışı çalışan sayısı 2025’te 4 milyon 887 bin kayıt dışı oranı ise yüzde 22,3 olarak hesaplanıyor. Aynı durum kadın çalışan sayısında 3 milyon 150 bin kişi olarak kaydedilirken, kayıtdışı oranı kadınlarda yüzde 29,3’e çıkıyor. Tarım dışı sektörde kayıt dışı çalışan oranı yüzde 15,9 ve kayıt dışı olan kişi sayısı 4 bin 492 olarak veriliyor. Ücretsiz aile işçisi olarak tanımlanan grupta bin 948 kişi yer alıyor ve bunların oranı da yüzde 85,8 olarak hesaplanıyor.
