Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasalarındaki son durum ve jeopolitik risklerin arz üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Küreselleşmenin yerini korumacılık ve bölgesel çatışmalara bıraktığını belirten Birol, enerji sektörünün tarihi büyüklükte bir krizle karşı karşıya kaldığını ifade etti.
"HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GÜVEN ZEDELENDİ"
Şubat ayında başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat aksamalarına değinen Birol, kaybedilen petrol ve doğal gaz hacminin 1973 ve 1979 petrol krizleri ile 2022'deki Rusya-Ukrayna gaz krizinin toplamından daha yüksek olduğunu bildirdi.
Savaş öncesinde boğazdan günlük ortalama 25 milyon varil petrol geçerken bu rakamın 15 milyon varil seviyelerine gerilediğini belirten Birol, güzergâha yönelik güvenin zedelendiğini ve piyasa dengelerinin yeniden kurulmasının zaman alacağını kaydetti.
DİZEL, JET YAKITI VE GÜBRE TEDARİKİNDE RİSK
Dünya Gazetesi'nin haberine göre, petrol fiyatlarının 95 dolar seviyesinde tutunmasında UEA'nın piyasaya sürdüğü 400 milyon varillik stratejik stokun ve savaş öncesi arz fazlasının etkili olduğunu belirten Birol, bu imkanların sonuna gelindiğine dikkat çekti.
Rusya'daki rafinerilerin zarar görmesi ile Çin ve Hindistan'ın iç piyasaya yönelerek ihracatı kısmasının rafine ürün krizini derinleştirdiğini vurgulayan Birol; dizel ve jet yakıtı tedarikindeki aksamaların çözülememesi halinde şu risklerin ortaya çıkabileceğini aktardı:
Havayolu ulaşımında aksamalar ve uçuş iptalleri
Taşımacılığı etkileyecek motorin yetersizliği
Tarımsal üretim döneminde yaşanabilecek gübre tedarik krizleri
ENERJİ TİCARETİNDE YENİ DÖNEM: "GÜVENİLİR ORTAK"
Enerji ticaretinde ucuz maliyet odaklı yaklaşımın sona erdiğini ifade eden Birol, yeni dönemde temel kriterin "güven" olacağını belirtti. Ülkelerin enerjiyi jeopolitik bir baskı unsuru olarak kullanmayacak aktörlerle çalışmayı tercih ettiğini söyleyen UEA Başkanı; önümüzdeki dönemin en kritik risk alanlarını Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu gerilimi ve ABD-Çin arasındaki teknoloji ile kritik mineral rekabeti olarak sıraladı.
