Emeklilik başvurusu yapacak vatandaşlar için e-Devlet sisteminde görünen prim gün sayısının tek başına yeterli olmayabileceği bildirildi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı Özgür Erdursun'un değerlendirmelerine göre; hizmet dökümlerinde yer alan çakışmalar, geçersiz kayıtlar, işyeri kodlamaları ve Bağ-Kur borçları, aylık bağlandıktan yıllar sonra dahi emeklilik işlemlerinin iptal edilmesine yol açabiliyor.
EMEKLİ AYLIĞI BAĞLANMASI MUTLAK GÜVENCE SAĞLAMIYOR
SGK tarafından emekli aylığı bağlandıktan yıllar sonra yapılan denetimlerde; sahte sigortalılık, hizmet çakışması veya başka bir hukuki gerekçeyle bazı prim günleri geçersiz sayılabiliyor. Geçerli prim gün sayısının emeklilik tarihi itibarıyla aranan şartların altına düşmesi halinde, bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesi veya emeklilik işleminin tamamen iptali gündeme geliyor.
Aylığın bağlanmış olması, sonradan tespit edilebilecek geçersiz hizmetlere karşı mutlak bir güvence oluşturmuyor.
ÖRNEK HESAPLAMA:
SSK'dan emekli olabilmek için 5.975 prim gününe ihtiyaç duyan bir kişinin hizmet dökümünde 6.000 gün görülmesine rağmen, yapılan denetimlerde 30 gününün geçersiz sayılması durumunda geçerli prim günü 5.970'e düşmektedir. Bu senaryoda emeklilik için gerekli olan alt sınır sağlanamadığından emeklilik işlemi iptal edilmektedir.
ÖDENEN AYLIKLAR VE SAĞLIK GİDERLERİ GERİ İSTENEBİLİR
Emekliliğin iptal edilmesi durumunda, Kurum tarafından geçmişe dönük ödenen aylıklar ile karşılanan sağlık giderleri ilgili mevzuat kapsamında geri talep edilebilmektedir.
Yersiz ödemelerin geri alınmasında 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesi uyarınca kusur ve Kurum hatası ayrımı yapılmakta; buna bağlı olarak süre ve faiz uygulamalarında farklılıklar bulunmaktadır. Her olayda tüm ödemelerin aynı yöntemle geri istenmeyeceği belirtilmekle birlikte, karşı karşıya kalınan mali riskin yüksek olduğu ifade ediliyor.
BAĞ-KUR (4/B) BORÇLARINA VE ÖDEME DEKONTLARINA DİKKAT
4/B (Bağ-Kur) kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin borç şartlarının eksiksiz karşılanması gerekiyor. Adayların emeklilik dilekçesi vermeden önce borç durumlarını sorgulamaları ve mevcut borçlarını ödedikten sonra sistemden düştüğünü kontrol etmeleri önem taşıyor.
DEKONT SAKLAMA: Ödemelerin SGK kayıtlarına yansıması zaman alabileceğinden ödeme dekontlarının saklanması gerekmektedir.
BAŞVURU TARİHİ: Özellikle ay sonlarında yapılan emeklilik başvurularında ödeme ve kayıt tarihlerine dikkat edilmesi tavsiye edilmektedir.
HİZMET DÖKÜMÜNDEKİ K, Ş VE S KODLARININ ANLAMI
SGK kayıtlarında işyerlerine ilişkin belirli işaretlemeler yer alabilmektedir:
K (KONTROLLÜ) VE Ş (ŞÜPHELİ): Bu işaretlerin bulunduğu her hizmet otomatik olarak geçersiz sayılmamaktadır; durum yapılan incelemenin sonucuna göre netleşmektedir.
S (SAHTE): Gerçekte bir çalışmaya dayanmadığı halde sigortalı gösterilen dönemlerin tespiti halinde ilgili hizmetler tamamen iptal edilmektedir.
Başvuru öncesinde bu kayıtların araştırılması ve fiili çalışmaya dayanmayan günlere güvenilerek emeklilik planlaması yapılmaması gerektiği vurgulanıyor.
E-DEVLET BAŞVURUSU ŞARTLARIN SAĞLANDIĞINI GARANTİ ETMEZ
Gerekli şartları taşıyan sigortalılar, başvurularını SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet üzerindeki “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmeti aracılığıyla gerçekleştirebilmektedir. Başvuru sırasında sigortalı seçeneği ile ilgili 4/A veya 4/B yaşlılık aylığı türü seçilerek banka, şube ve iletişim bilgileri kontrol edilir.
Ancak başvurunun e-Devlet sistemi üzerinden alınmış olması, emeklilik şartlarının kesin olarak sağlandığı anlamına gelmemektedir; SGK'nın esastan yapacağı inceleme belirleyicidir.
4/A ÇALIŞANLARI İÇİN İŞTEN AYRILIŞ VE HAK DEĞERLENDİRMESİ
4/A kapsamında çalışanların işten ayrılmadan önce şu hususları kesinleştirmesi gerekmektedir:
Geçerli prim gün sayısı ve emeklilik koşullarının doğrulanması,
İşten ayrılış işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlanması.
Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanılması yasal şartların gerçekleşmesine bağlıdır. İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan yıllık izin ücretleri de ayrıca hesaba katılır. Bir yıldan fazla kıdemi bulunan çalışanların haklarını ve belgelerini dikkatle değerlendirmeleri önerilmektedir.
EMEKLİLİK DİLEKÇESİ VERMEDEN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER
Emeklilik sürecinde mağduriyet yaşamamak adına dilekçe öncesinde şu kontrollerin yapılması önem arz etmektedir:
AYLIK VE YILLIK İNCELEME: Hizmet dökümünün ay ay ve yıl yıl detaylıca kontrol edilmesi.
ÇAKIŞMA KONTROLÜ: Aynı dönemlere denk gelen SSK ve Bağ-Kur çakışmalarının araştırılması.
SINIR AŞIMLARI: Bir ayda 30 günü, bir yılda 360 günü aşan sürelerin incelenmesi.
KOD VE BORÇ TESPİTİ: K-Ş-S işaretlerinin ve Bağ-Kur borçlarının gözden geçirilmesi.
YEDEK PRİM GÜNÜ: Gerekli olan minimum prim gününden bir miktar fazla, gerçek ve geçerli hizmet süresinin bulundurulması.
SGK'DAN BİLGİ İSTEME: Tereddüt edilen veya şüpheli görülen kayıtlar için başvurudan önce SGK'dan yazılı bilgi ve inceleme talep edilmesi.
