Beklenen büyük İstanbul depremi öncesinde tüm gözlerin çevrildiği Marmara Denizi'nde, 18 ile 20 Ağustos tarihleri arasında meydana gelen peş peşe sarsıntılar gelişmiş sismolojik analizlerle mercek altına alındı. Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir ve Araştırma Görevlisi Dr. Can Eytemiz tarafından yürütülen çalışmada, en büyüğü 3,2 şiddetindeki 185 farklı sarsıntının doğrudan kilitli ana fay üzerinde değil, kırılma beklenen fayın kollarında meydana geldiği tespit edildi. Vatandaşlar arasında paniğe neden olan bu sarsıntı dizisinin, doğrudan yıkıcı bir depremin öncüsü olmadığı; yüzyıllardır süregelen bölgesel enerji boşalmalarının olağan bir parçası olduğu vurgulandı.
KÜÇÜK DEPREMLER MARMARA'DA BÜYÜK DEPREM HABERCİSİ Mİ?
Aynı zamanda AFAD Deprem Bilim Kurulu Üyesi de olan Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 2010 yılından bu yana bölgedeki sismik hareketliliği 7 günlük periyotlarla taradıklarını belirtti. 18 ve 20 Ağustos tarihlerindeki sarsıntıların kilitli fay sınıfındaki ana Adalar Fayı üzerinde gerçekleşmediğini tespit eden uzmanlar, bu durumun doğrudan bir "öncü deprem" olarak nitelendirilemeyeceğinin altını çizdi. Birkaç gün sürüp aniden sönen bu fırtınaların, büyük bir depremi direkt olarak tetiklediğine dair bilimsel bir bulgu bulunmuyor.
ADALAR VE KUMBURGAZ FAYI KIRILACAK MI?
1999 Gölcük depreminin kırık hattının Gebze açıklarına kadar ulaştığını hatırlatan Prof. Dr. Sözbilir, sismik boşluk olarak adlandırılan Adalar Fayı ve Kumburgaz Segmenti'nde enerji birikiminin sürdüğünü doğruladı. Bu bölgelerde kilitlenme yaşandığını belirten bilim insanları, mevcut deprem fırtınası bir tetikleyici olmasa da, bu kilitli zonların gelecekte biriken stresi mutlaka boşaltacağını ve beklenen büyük Marmara depremini üreteceğini ifade ediyor.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ DEPREM KONUMLANDIRMA NE DİYOR?
Çalışmanın teknik altyapısını yürüten Dr. Can Eytemiz, sismolojik analizlerde özel bilimsel yazılımlar ve yapay zeka kullanılarak 185 depremin gerçek konumlarına milimetrik olarak yeniden taşındığını açıkladı. 1,4 ile 3,2 büyüklüğündeki bu sarsıntıların kilitli zonun çok yakınında gerçekleştiğini belirten Eytemiz, bölgenin mercek altına alınarak titizlikle izlenmesi gerektiğini; ancak bu büyüklükteki mikro depremlerin yıkıcı bir enerjiyi tetikleme gücüne sahip olmadığını belirtti.
ADALAR FAYI KIRILIRSA İSTANBUL'DA KAÇ ŞİDDETİNDE DEPREM OLUR?
Marmara Denizi'nde yaklaşık 45 kilometre uzunluğundaki Adalar Fayı tek başına kırılırsa minimum 7.0 ile maksimum 7.2 büyüklüğünde bir deprem üretmesi beklenmektedir. Bilimsel açıdan "büyüklük" (açığa çıkan enerji) ve "şiddet" (hissedilen etki ve hasar) farklı kavramlardır; bu kırılmanın İstanbul kıyılarındaki sarsıntı şiddeti ise VIII ile IX (yıkıcı/çok yıkıcı) seviyesine ulaşabilir.
En Çok Etkilenecek Riskli Bölgeler
Fayın Adalar'ın güneyinden geçmesi nedeniyle, Marmara Denizi'ne kıyısı olan ve zemin kalitesi düşük olan bölgeler sarsıntıyı en yüksek şiddette hissedecektir:
Adalar İlçesi: Faya doğrudan en yakın konumda olduğu için yapı stoğunun eskiliği ve dolgu alanları nedeniyle yüksek risk altındadır.
• Anadolu Yakası Sahil Şeridi: Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla ve Kadıköy'ün deniz gören alüvyon zeminli bölgeleri.
• Avrupa Yakası Sahil ve Güney İlçeleri: Fatih, Zeytinburnu, Bakırköy, Avcılar, Küçükçekmece ve Büyükçekmece gibi bölgeler faya mesafe olarak biraz daha uzak olsa da, zemin yapılarının zayıf olması sebebiyle sarsıntıyı büyüterek hissedecektir.
• Son Sismik Hareketlilik Ne İfade Ediyor?
Marmara Denizi'nde Adalar açıklarında yaşanan mikro deprem aktiviteleri (sismik fırtınalar), yer bilimciler tarafından yakından takip edilmektedir. Dokuz Eylül Üniversitesi uzmanlarının ve Prof. Dr. Hasan Sözbilir gibi yer bilimcilerin değerlendirmelerine göre, bu küçük sarsıntılar Adalar Fayı'nın kollarının aktif ve canlı olduğunu doğrulamakta ancak doğrudan yarın büyük bir deprem olacağı anlamına gelmemektedir.
Not: Eğer Adalar Fayı tek başına değil de Marmara'daki diğer fay segmentleri (Kumburgaz fayı vb.) ile aynı anda birleşik bir şekilde kırılırsa, depremin büyüklüğü 7.5 veya üzerine çıkabilir.
