CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) ve Ustalık Telafi Programı kapsamında kamu kaynaklarının suistimal edildiği iddialarını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Türeli’nin verdiği soru önergesine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen yanıtın ardından yapılan açıklamada, sistemde “yapısal sorunlar ve denetim zafiyetleri” bulunduğu savunuldu.
"UYGULAMALAR APARAT OLARAK DEĞERLENDİRİLİYOR"
Türeli, gençlerin mesleki eğitimi ve istihdamı için oluşturulan MESEM ve Ustalık Telafi Programı’nın, son dönemde büyük sermaye gruplarına “ucuz işgücü” sağlayan bir mekanizmaya dönüştüğünü öne sürdü.
Bakanlığın, programın “NEET” (ne eğitimde ne istihdamda olan) nüfusu azaltmayı hedeflediği yönündeki açıklamasına karşın, sahada zincir marketler gibi yüksek kâr marjına sahip işletmelerin mevcut çalışanlarının maaş yükünü İşsizlik Sigortası Fonu’na aktardığı iddia edildi.
“İŞSİZLİK FONU, AMACININ DIŞINDA KULLANILIYOR”
Açıklamada, işsizler için oluşturulan fonun, gerçek bir mesleki eğitim almayan kişilerin ücretlerinin karşılanmasında kullanıldığı belirtilerek, bunun kamu zararı doğurduğu ifade edildi. Program kapsamında 9, 10 ve 11. sınıf öğrencilerine asgari ücretin en az yüzde 30’u, 12. sınıf öğrencilerine ise en az yüzde 50’si oranında ödeme yapıldığı ve bu ödemelerin tamamının fondan karşılandığı hatırlatıldı.
“SUİSTİMAL RESMİ OLARAK KABUL EDİLDİ”
Bakanlık yanıtında, 7 Eylül 2023 tarihli olur ile 81 ilde müfettişler tarafından inceleme başlatıldığının belirtilmesi, Türeli’ye göre sistemdeki suistimallerin resmi olarak kabul edildiğini ortaya koydu. Denetimler sonrası birçok işletmenin “yersiz ödeme” yaptığını kabul ederek bu tutarları faiziyle iade ettiği, ayrıca halen tahsilat süreci devam eden ve yasal işlem başlatılan çok sayıda dosya bulunduğu aktarıldı.
Öte yandan Türeli, kaç zincir market şubesine ne kadar ceza kesildiği ve toplam kamu zararının ne kadar olduğuna ilişkin soruların yanıtsız bırakıldığını belirterek, bu durumun şeffaflıktan uzak bir yaklaşım olduğunu ifade etti. “Zincir marketlere aktarılan toplam meblağ” sorusuna da net bir yanıt verilmediği vurgulandı.
"İŞÇİNİN ALIN TERİ ZİNCİRLERE AKTARILAMAZ"
Açıklamada, İşsizlik Sigortası Fonu’nun “işçinin alın teri” olduğu vurgulanarak, bu kaynağın zincir marketlerin maliyetlerini düşürmek için kullanılmasının kabul edilemez olduğu ifade edildi. Türeli, sistemin amacına uygun işlemesi ve kamu zararının önlenmesi için yeni düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini kaydetti.
