Gebze Teknik Üniversitesi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakkı Baltacı’nın yürüttüğü araştırma, Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın aşırı yağış ve sel riskini artırdığını ortaya koydu. Araştırmaya göre bölgede yaz aylarında deniz yüzeyi sıcaklığı son 40 yılda yaklaşık 2,5 derece yükselirken, bunun 1,6 derecelik bölümü son 10 yılda gerçekleşti.
Küresel iklim değişikliğinin etkisiyle deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, Doğu Karadeniz’de atmosferdeki nem miktarını artırarak ani gelişen kuvvetli yağışların oluşumunu kolaylaştırıyor. Araştırmada, yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının 26 dereceye ulaşmasının bu süreçte kritik bir eşik oluşturduğu belirlendi.
SEL VE TAŞKIN RİSKİ ARTIYOR
Araştırmayı değerlendiren Prof. Dr. Hakkı Baltacı, Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin iklim değişikliğinden daha belirgin etkilendiğini belirterek, “Deniz suyu sıcaklığının aşırı artışı beraberinde kuvvetli yağışları ve kıyı kesimlerde sel ve su taşkını riskini barındırıyor. Bu iklim değişikliğiyle beraber son derece belirginleşti ve daha sık görülmeye başladı. Özellikle Karadeniz’de bu çok daha belirgin.” dedi.
Baltacı, son yıllarda deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın hızlandığına dikkati çekerek şunları söyledi:
“Son 10 yılda iklim değişikliğinin etkilerini çok daha şiddetli görmeye başladık. Bu sıcaklık artışı sonucunda normalde temmuz ve ağustos deniz suyu sıcaklıkları 25 derecelere kadar varmıştı ama 2025 yılına baktığımızda özellikle temmuz sonu ve ağustos ayında bu sıcaklık artışı 26 dereceye ulaşmış durumda. 26 derece, risk oluşturan bir eşik değer. Şöyle ki örneğin 26 derece Atlantik ve Pasifik’te kasırgaların oluşması için büyük bir risk oluşturuyor. Bu durum Doğu Karadeniz’de de aşırı derecede oluşmaya başladı.”
“DOĞU KARADENİZ İÇİN BİR NEVİ ‘SICAK HAVUZ’ DİYEBİLİRİZ”
Araştırmada, Rize, Artvin ve Hopa çevresinde farklı yıllarda yaşanan altı kuvvetli yağış olayı incelendi. Bu olayların gerçekleştiği günlerde deniz suyu sıcaklığının 26 derecenin üzerinde olduğu, kuvvetli kuzeybatılı akışlar, atmosferdeki kararsızlık ve bölgenin dağlık yapısının birlikte etkili olduğu tespit edildi.
Baltacı, bölgedeki deniz suyu sıcaklıklarının Batı Karadeniz’e kıyasla yaklaşık 0,5 derece daha yüksek olduğunu belirterek, “Özellikle Doğu Karadeniz için bir nevi ‘sıcak havuz’ diyebiliriz. O noktaya geldi. İklim değişikliğinin aşırı derecede belirgin bir etkisi var.” ifadelerini kullandı.
Mevcut eğilimin sürmesi halinde mayıs-eylül döneminde düzensiz yağışların ve ani kuvvetli sağanakların daha sık görülebileceğini belirten Baltacı, risklerin azaltılması için deniz suyu sıcaklıklarının düzenli izlenmesi, bölgeye özgü yüksek çözünürlüklü tahmin modellerinin kullanılması ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
