Emek Partisi (EMEP) milletvekilleri İskender Bayhan ve Sevda Karaca, Türkiye üzerinden İsrail’e ham petrol sevkiyatının sürdüğü yönündeki iddialara ilişkin olarak TBMM Başkanlığı’na soru önergesi sundu. Önergede, sevkiyatların kamuoyuna yansıyan ambargo açıklamalarına rağmen devam edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması istendi.
Soru önergesinde, Energy Embargo for Palestine (EEFP) ve Progressive International tarafından hazırlanan rapora atıfta bulunularak, “Mayıs 2024’ten bu yana Ceyhan Limanı üzerinden İsrail'e en az 57 ayrı sevkiyatla yaklaşık 6 bin 463 kiloton ham petrol gönderildiğinin belgelendiği” ifade edildi.
Milletvekilleri, bu sevkiyatların resmi kayıtlarda İsrail varışlı olarak gösterilmediğini, tankerlerin AIS takip sistemlerini kapattığını ve uydu görüntüleriyle doğrulanan karartma yöntemleri kullanıldığını ileri sürdü.
BTC HATTI VE BOTAŞ SORUMLULUĞU
Önergede, taşınan ham petrolün büyük bölümünün Bakü–Tiflis–Ceyhan Boru Hattı üzerinden geldiği, hattın Türkiye bölümünden BOTAŞ’ın sorumlu olduğu hatırlatıldı. Bu çerçevede, ambargo açıklamalarına rağmen petrolün nihai varış noktalarının denetlenip denetlenmediği Bakanlığa soruldu.
Milletvekilleri, sevkiyatların İsrail’e ulaşıp ulaşmadığının hangi mekanizmalarla kontrol edildiğinin açıklanmasını talep etti.
TRANSİT GELİR SORUSU
Önergede, Türkiye’nin BTC hattı üzerinden taşınan her varil petrol için 1,27 ABD doları transit gelir elde ettiğinin kamuoyuna açıklandığı hatırlatıldı. Bu kapsamda, ambargo ilanından sonra İsrail’e gittiği iddia edilen sevkiyatlardan Türkiye’nin ne kadar gelir elde ettiği sorusu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’na yöneltildi.
DENİZCİLİK ŞİRKETLERİ VE LİMAN HİZMETLERİ
Soru önergesinde, sevkiyatların büyük bölümünün Yunanistan merkezli iki denizcilik şirketi tarafından gerçekleştirildiği iddiasına da yer verildi. Bu şirketlerin liman hizmetleri, transit geçişler ve diğer işlemler kapsamında hangi kurumlara ne kadar ödeme yaptığına ilişkin sorular da Bakanlığa iletildi.
Milletvekilleri, İsrail rafinerilerinde işlenen petrolün askeri amaçlarla kullanıldığına dair iddialara işaret ederek, Türkiye’nin Ceyhan Limanı ve BTC hattı üzerinden bu sevkiyatlara neden izin verdiğini sordu. Ayrıca AIS takip sistemlerini kapatan tankerler hakkında herhangi bir yaptırım uygulanıp uygulanmadığı da önergede gündeme getirildi.
ÖNERGEDE YER ALAN SORULARDAN BAZILARI
EMEP’li Karaca ve Bayhan’ın Bakan Bayraktar’a yönelttiği sorulardan bazıları şu şekilde sıralandı:
“Raporda, Mayıs 2024 tarihinden Aralık 2025 tarihine kadar Ceyhan Limanı’ndan İsrail'e en az 57 gizli ham petrol sevkiyatı yapıldığı belgelenmektedir. Bakanlığınız bu sevkiyatların varlığını kabul etmekte midir? Kabul etmiyorsa, raporda sunulan uydu görüntüleri, AIS verileri ve liman kayıtlarını hangi gerekçeyle geçersiz saymaktadır?”
“Bakü–Tiflis–Ceyhan Boru Hattı üzerinden taşınan ham petrolün Türkiye bölümünden BOTAŞ’ın sorumlu olduğu bilinmektedir. BOTAŞ, ambargo kararından sonra BTC hattı üzerinden taşınan petrolün nihai varış noktasını denetlemiş midir?”
“Türkiye’nin BTC hattı üzerinden taşınan her varil petrol için 1,27 ABD doları transit gelir elde ettiği, AKP milletvekili Özlem Zengin tarafından kamuoyuna açıklanmıştır. Ambargo ilanından sonra İsrail’e giden petrol sevkiyatlarından toplam ne kadar transit gelir elde edilmiştir?”
“Bu sevkiyatlar sırasında elde edilen gelirler dikkate alındığında, Türkiye’nin fiilen İsrail’in savaş ve soykırım tedarik zincirinde bir lojistik merkez haline getirildiği iddiası Bakanlığınız tarafından reddedilmekte midir?”
Soru önergesinin sonunda, Türkiye’nin İsrail’e yönelik tam bir enerji ambargosu uygulayıp uygulamayacağı ve İsrail’e giden tüm petrol sevkiyatlarının kalıcı biçimde durdurulup durdurulmayacağı da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’a soruldu.
EMEP’li milletvekilleri, iddiaların net biçimde yanıtlanmasını ve kamuoyunun şeffaf şekilde bilgilendirilmesini talep etti.
