Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenen 3. Dünya İslam Ekonomi Zirvesi’nde yaptığı konuşmada faize dayalı küresel ekonomik sistemi eleştirdi. Erdoğan, “Faizin olduğu yerde bereket olmaz. Sömürünün, haksızlığın, etik ve ahlak dışı rekabetin olduğu yerde bereket bulunmaz” dedi. İslam iktisadının adalet, ahlak, risk paylaşımı, sürdürülebilirlik ve sosyal refah ilkeleri üzerine kurulu olduğunu belirten Erdoğan, mevcut küresel ekonomik sistemin bu değerler ışığında gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Zirvede katılımcılara hitap eden Erdoğan, İslam ekonomisi, sermaye oluşumu, finansal aracılık, dijital İslami bankacılık, yapay zeka araçları ve sürdürülebilir kalkınma başlıklarında yapılacak tartışmaların somut sonuçlar üretmesini temenni etti.
Erdoğan’ın konuşmasında en dikkat çeken bölüm ise faize dayalı ekonomik sisteme yönelik eleştirileri oldu.
“FAİZİN OLDUĞU YERDE BEREKET OLMAZ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında İslam iktisadının yalnızca ekonomik büyümeyi değil, toplumsal refahı, adaleti ve ahlaki ilkeleri de merkeze aldığını belirtti.
Faize dayalı küresel ekonomik düzeni eleştiren Erdoğan, şu ifadeleri kullandı:
“Faizin olduğu yerde bereket olmaz. Sömürünün, haksızlığın, etik ve ahlak dışı rekabetin olduğu yerde bereket bulunmaz.
Yalnızca kar maksimizasyonu ve tüketim hırsının dikkate alınıp toplumsal refah ve adaletin dışlandığı bir ortamda bereket kendisine yer bulamaz.”
Erdoğan, ekonomik sistemlerin yalnızca kâr odaklı değil, insanı, toplumu ve çevreyi gözeten bir anlayışla yeniden ele alınması gerektiğini vurguladı.
“İSLAM İKTİSADI ADALET VE AHLAK ETRAFINDA TEŞEKKÜL EDER”
Erdoğan, İslam iktisadının dayandığı temel ilkeleri de konuşmasında sıraladı.
Cumhurbaşkanı, “İslam iktisadı; adalet, ahlak, erdem, diğerkâmlık, risk paylaşımı, sürdürülebilirlik ve sosyal refah gibi değerler etrafında teşekkül eder” dedi.
Erdoğan, bu yaklaşımın yalnızca ekonomik kalkınmayı hedeflemediğini; aynı zamanda toplumun güçlendirilmesini, çevrenin korunmasını, infak, yardım ve dayanışma kültürünün geliştirilmesini esas aldığını söyledi.
Dezavantajlı grupların korunup kollanmasının da İslam ekonomisinin temel öncelikleri arasında yer aldığını ifade etti.
“MEVCUT SİSTEMİ BU ESASLAR IŞIĞINDA TAMİR ETMEK ÖNCELİKLİ MİSYONUMUZ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Müslüman dünyaya da küresel ekonomik düzene ilişkin sorumluluk çağrısında bulundu.
Erdoğan, İslam iktisadının temsil ettiği değerlerin küresel ekonomi aktörlerine daha güçlü anlatılması gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı, “Bu değerlerimizi küresel ekonomi aktörlerine iyi anlatmak, mevcut sistemi bu esaslar ışığında tadil, tamir ve revize etmek Müslümanlar olarak hepimizin öncelikli misyonu olmalıdır” ifadelerini kullandı.
Erdoğan, bunun yalnızca teorik bir mesele olmadığını belirterek, bereket kavramının evden, sokaktan ve ticarethaneden başlayarak gündelik hayatta yaşatılması gerektiğini vurguladı.
ZİRVENİN ANA TEMASI: SERMAYE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA
Erdoğan, “İslam ekonomisinde sermaye, sürdürülebilir kalkınma için servetin yapılandırılması” temasıyla düzenlenen zirvede nitelikli tartışmalar yapıldığını söyledi.
Zirvede akademisyenlerin, politika yapıcıların ve alanında uzman isimlerin sermayenin İslam ekonomisindeki rolünü fikri, stratejik, etik, sektörel ve pratik boyutlarıyla ele alacağını belirtti.
Erdoğan, dijital dönüşüm ve yönetişim gibi çağın yeni gerçekliklerinin de zirvede masaya yatırılacağını kaydetti.
DİJİTAL İSLAMİ BANKACILIK, YAPAY ZEKA VE VAKIFLAR GÜNDEMDE
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvede ele alınacak başlıklar arasında uluslararası yatırımlar, bölgesel finans entegrasyonu, dijital İslami bankacılık, sermaye oluşumu ve finansal aracılık mekanizmalarının bulunduğunu söyledi.
Erdoğan ayrıca İslami sermayenin makro ve mikro ekonomik düzeylerdeki rolü, yapay zeka araçlarının kullanımı ve üretken sermaye olarak vakıfların güçlendirilmesi konularında yapılacak fikir alışverişlerinin önemine dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı, “Farklı konular özelinde yapılacak fikir alışverişlerinin hepimiz için ufuk açıcı, faydalı ve müşahhas neticelere vesile olmasını diliyorum” dedi.
“ZİRVEYİ YENİ BİR KİLOMETRE TAŞI OLARAK GÖRÜYORUM”
Erdoğan, mevcut ekonomik engellerin aşılması ve alternatif çözümlerin geliştirilmesi açısından zirvenin önemli bir işlev üstlenebileceğini belirtti.
Cumhurbaşkanı, “Mevcut engellerin aşılması, alternatif çözümlerin geliştirilmesi noktasında zirveyi yeni bir kilometre taşı olarak gördüğümü ifade etmek istiyorum” diye konuştu.
Erdoğan, zirve kapsamında yapılacak panel, oturum ve etkinliklerde ortaya konulacak teklif, tespit ve eleştirilerin Türkiye, İslam alemi ve insanlık için hayırlı sonuçlar doğurmasını diledi.
İSTANBUL MESAJI
Konuşmasında zirveye yurt dışından katılan konuklara da seslenen Erdoğan, İstanbul’un tarihi, kültürü, mimarisi, yeşili ve mavisiyle özel bir şehir olduğunu söyledi.
Erdoğan, konuklara İstanbul’un tadını çıkarmalarını tavsiye ederek, burada geçirdikleri zamanı ve şehrin manevi havasını uzun yıllar huzurla hatırlayacaklarına inandığını ifade etti.
Cumhurbaşkanı ayrıca zirveye katılan misafirlerden, ülkelerinde yaşayan kardeşlerine Türkiye’nin 86 milyon vatandaşının selam ve sevgilerini iletmelerini istedi.
ŞEYH SALİH ABDULLAH KAMİL’İ ANDI
Erdoğan, konuşmasında AlBaraka Grubu’nun kurucusu ve İslami finansın öncü isimlerinden Şeyh Salih Abdullah Kamil’i de rahmetle andı.
Merhum Şeyh Salih’in fikir ve ideallerini bugüne taşıyan Abdullah Saleh Kamel’e teşekkür eden Erdoğan, zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen kurumlara da ayrı ayrı teşekkür etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, AlBaraka Forum başta olmak üzere Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi’ne, Türkiye Varlık Fonu’na, İstanbul Finans Merkezi’ne, İslam İşbirliği Gençlik Forumu’na ve İbn Haldun Üniversitesi’ne katkılarından dolayı teşekkür etti.
İSLAM EKONOMİSİ İÇİN ALTERNATİF MODEL VURGUSU
Erdoğan’ın konuşması, İslam ekonomisinin küresel finansal düzende daha güçlü bir alternatif olarak tartışılması gerektiği mesajı üzerine kuruldu.
Cumhurbaşkanı, faize dayalı sistemin adalet ve bereket üretmediğini savunurken, İslam iktisadının sosyal refah, dayanışma, risk paylaşımı ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleriyle yeni bir ekonomik yaklaşım sunduğunu belirtti.
Zirvede yapılacak oturumların, bu yaklaşımın dijital bankacılıktan yapay zekaya, vakıflardan bölgesel finans entegrasyonuna kadar farklı alanlarda nasıl somutlaştırılabileceğine odaklanması bekleniyor.
"İRAN SAVAŞI TÜM DÜNYAYI OLUMSUZ ETKİLİYOR"
İran merkezli savaşın, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin durma noktasına gelmesiyle birlikte yalnızca Körfez'deki kardeş ülkeleri değil, tüm dünyayı olumsuz etkilediğini dile getiren Erdoğan, "Coğrafyamızdaki güven ve istikrar iklimi, savaş, kriz, kardeş kavgası ve belirsizliklerin tesiriyle maalesef giderek daha da fazla tahrip ediliyor. Özellikle ekonomi ve finans alanında küresel bir kırılmanın meydana geldiği, gelişmişlik düzeyinden bağımsız olarak sarsıntıların neredeyse her ülkede hissedildiği günleri yaşıyoruz." ifadelerini kullandı.
Erdoğan, endişe verici bir rakamı paylaşmak istediğini belirterek, şunları kaydetti:
"Uluslararası Finans Enstitüsü tarafından kısa süre önce yayınlanan bir rapor, küresel borçluluğun 2026'nın ilk çeyreğinde 350 trilyon dolara ulaştığını göstermektedir. Bu borç yükünün ne kadar sürdürülebilir olduğu, küresel ekonominin geleceği açısından cevaplanması gereken ciddi bir sorundur. Şunu açık ve net ifade etmek durumundayım. Ameliyat gerektiren rahatsızlıkları pansumanla tedavi edemezsiniz. Cari küresel sistem, geride bıraktığımız son 20 yılda ne yazık ki birçok fırsatı sorumsuzca heba etmiştir."
"DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR"
Borca ve faize dayalı küresel finans mimarisinin, 2008 krizi sonrasında krizin kök sebeplerini ortadan kaldırmak yerine palyatif adımlarla sorunu halının altına süpürmeyi tercih ettiğini vurgulayan Erdoğan, "Bugün geldiğimiz noktada şu hakikati hepimiz görebiliyoruz. Adalet, ahlak, üretim ve adil paylaşım ilkelerini merkeze alan bir iktisadi ve finansal paradigmaya geçilmeden finansal krizlerin önüne geçilemez. Sistemin bizatihi kendisinden kaynaklanan bu sıkıntılar çözülmedikçe, farklı aralıklarla aynı problemleri yaşamaktan kurtulamayız." sözlerini sarf etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "'Dünya 5'ten büyüktür' tespitimiz, yalnızca kural ve değerlerin yok sayıldığı uluslararası konjonktürü değil, aynı zamanda eşitsizlik ve sömürüye dayalı ekonomik, ticari ilişkileri de kapsamaktadır. 'Daha adil bir dünya mümkün' derken de aynı şekilde insanlık ailesi olarak çaresiz olmadığımızı, gerek ekonomide gerek uluslararası ilişkilerde tek bir sisteme mahkum olmadığımızı ifade ediyoruz. Halihazırdaki küresel finans mimarisine yönelik eleştiri ve itirazlarımızı daha da yoğunlaştırmalı, somut alternatifleri hayata geçirebilmek için daha çok çaba harcamalıyız." değerlendirmesinde bulundu.
Erdoğan, İslam ekonomisinin vazettiği prensiplerin sahiplenilmesi ve bu modelin odak, hareket noktası haline getirilmesi halinde hedeflere daha hızlı ulaşılabileceğini ifade etti.
- "HELAL YOLLA KAZANILAN 1 LİRA HARAM 2 LİRADAN DAHA BÜYÜKTÜR"
"Bereket" kavramına değinen Erdoğan, "Bereket, rahmetli Erbakan Hocamızın tarifiyle, helal yollardan elde edilen 1 liralık kazancın, haram bulaşan 2 liralık kazançtan daha büyük olduğuna inanmaktır. Dolayısıyla bereket, kapitalist ekonomi teorileriyle anlaşılması mümkün olmayan bir mefhumdur. Faizin olduğu yerde bereket olmaz. Sömürünün, haksızlığın, etik ve ahlak dışı rekabetin olduğu yerde bereket bulunmaz. Yalnızca kar maksimizasyonu ve tüketim hırsının dikkate alınıp toplumsal refah ve adaletin dışlandığı bir ortamda bereket kendisine yer bulamaz." dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İslam iktisadının adalet, ahlak, erdem, risk paylaşımı, sürdürülebilirlik ve sosyal refah gibi değerler temelinde şekillendiğini belirtti.
Bu anlayışın yalnızca ekonomik kalkınmayı değil, toplumsal yapının güçlendirilmesini ve çevrenin korunmasını da esas aldığını ifade eden Erdoğan, sistemin infak, yardımlaşma, dayanışma ile dezavantajlı grupların korunmasını gözettiğini dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İslam iktisadının adalet, ahlak, erdem, diğergamlık, risk paylaşımı, sürdürülebilirlik ve sosyal refah gibi değerler etrafında teşekkül ettiğini anlattı.
İslam iktisadının yalnızca ekonomik kalkınmayı değil, aynı zamanda içtimai bünyenin güçlendirilmesini ve çevrenin de korunmasını esas aldığını vurgulayan Erdoğan, "İnfakı, yardımı, dayanışmayı, dezavantajlı grupları koruyup kollamayı gözetir. Bu değerlerimizi küresel ekonomi aktörlerine iyi anlatmak, mevcut sistemi bu hasletler ışığında tadil, tamir ve revize etmek Müslümanlar olarak hepimizin öncelikli misyonu olmalıdır. Elbette bunun için bereket mefhumuna samimiyetle inanmamız, çok daha önemlisi evimiz, sokağımız ve ticarethanemizden başlayarak bereketin temsil ettiği hasletleri bizzat yaşamamız ve yaşatmamız gerekir." diye konuştu.
"KATILIM FİNANS SİSTEMİ TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK BİR UNSURDUR"
Erdoğan, İslam iktisadının ayrılmaz bir parçası olan katılım finansın sadece Müslümanlar için değil tüm dünya için daha adil ve güvenli bir model olduğunu söyledi.
Bankacılık, sermaye piyasaları, sigortacılık, tasarruf finansmanı ve sosyal finans gibi alanları kapsayan katılım finansı, yeni küresel finans mimarisinin inşasına katkı sağlayabilecek güçlü bir yapı olarak gördüğünü ifade eden Erdoğan, katılım finans sistemini, Türkiye'nin ekonomik kalkınması ve finans istikrarı açısından stratejik bir unsur olarak değerlendirdiklerini dile getirdi.
İstanbul Finans Merkezinin iki taşıyıcı kolonundan birinin Fintech, diğerinin ise katılım finans olmasının, bu sistemin gelişimine verdikleri önemin açık göstergesi olduğunu vurgulayan Erdoğan, "Ayrıca ülkemizi yatırımın, üretimin ve finansal araçların bir araya geldiği güçlü bir bağlantı noktası yapmak için yoğun çaba harcıyoruz. Dün yürürlüğe giren kapsamlı yasal düzenlemeyle ülkemizin yatırım cazibesini artıracak rekabetçi bir teşvik programını hayata geçirdik. İstanbul Finans Merkezindeki katılım finans kuruluşlarının finansal hizmet ihracatından elde ettikleri gelirler için uygulanan yüzde 100 oranındaki kurumlar vergisi matrah indiriminin süresini 2047 yılına kadar uzattık. Finansal faaliyet harcı muafiyetini 5 yıldan 20 yıla çıkardık. Banka ve sigorta muameleleri vergisi, damga vergisi ve harç istisnaları ile nitelikli uluslararası çalışanlara yönelik gelir vergisi avantajlarını devreye aldık." ifadelerini kullandı.
Erdoğan, İstanbul Finans Merkezi'ndeki şirketlerin transit ticaret ve yurt dışı aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri kurumlar vergisinin dışında tuttuklarını, Tek Durak Ofisini de 15 gün önce İstanbul Finans Merkezi'nde hizmete açtıklarını söyledi.
"TOPLAM SUKUK İHRAÇ TUTARI 614 MİLYAR LİRA SEVİYESİNE GELDİ"
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2027-2030 dönemini kapsayacak Katılım Finans Strateji Belgesi'nin hazırlıklarını da sürdürdüklerini belirterek, şöyle devam etti:
"Şunu büyük bir memnuniyetle ifade etmekte fayda görüyorum. Türkiye'de katılım finans alanındaki kurum sayısı ve işlem hacmi, istikrarlı bir şekilde artmaya devam ediyor. Aktif büyüklüğü 4,7 trilyon lirayı aşan katılım bankacılığı, sektördeki payını yüzde 9,5 seviyesine yükselterek güçlü büyüme performansını sürdürüyor. Halihazırda 3'ü dijital olmak üzere faaliyet gösteren 10 katılım bankamız, çeşitlenen ürün ve hizmet portföyleriyle sistem içindeki ağırlığını artırıyor. Bu bankalar, reel ekonomimize de önemli katkılar sunuyor. Katılım sermaye piyasalarında ise sukuk ihraçları, ciddi büyüklüğe ulaştı. Geçtiğimiz yıl sonu itibarıyla toplam sukuk ihraç tutarı 614 milyar lira seviyesine geldi. Bu tutarın yüzde 64'ü Hazine ve Maliye Bakanlığımız, yüzde 36'sı ise katılım finans kuruluşları ve reel sektör tarafından gerçekleştirildi. Aynı dönemde bankacılık dışı finansal kesimin sukuk ihraçları da bir önceki yıla göre reel olarak yüzde 33,3 artışla 16,6 milyar lira oldu yani kamu ve özel sektörün katılım finans araçlarına olan ilgisi güçlenerek devam ediyor."
Bu tablonun sukukun alternatif finans aracı olarak sermaye piyasalarındaki konumunu giderek sağlamlaştırdığını gösterdiğine işaret eden Erdoğan, katılım esaslı menkul kıymet yatırım fonlarının büyüklüğünün de bir önceki seneye göre reel olarak yüzde 47 arttığını ve 2025 yılı sonu itibarıyla 864 milyar liraya ulaştığını söyledi.
"İKİ SENE ÖNCESİNE GÖRE 5 KAT ARTIŞ SAĞLADIK"
Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti:
"Bu dönemde katılım esaslı emeklilik yatırım fonlarının büyüklüğü yüzde 74 artışla 798 milyar liraya, katılım esaslı borsa yatırım fonlarının toplam değeri ise yüzde 128 artışla 239 milyar liraya yükseldi. Ülkemizde katılım esaslı faaliyet gösteren 9 tasarruf finansman şirketinin toplam aktif büyüklüğü, 2 sene öncesine kıyasla 5 kat artış kaydederek 323 milyar liraya çıktı. Yine aynı dönemde tasarruf finansmanı sistemine katılan kişi sayısı da 3 katına çıkarak 1,2 milyonu aştı. 2026'nın ilk çeyreğinde katılım endeksinde yer alan şirketlerin toplam piyasa değeri, Borsa İstanbul'da işlem gören tüm şirketlerin toplam piyasa değerinin yüzde 36'sına ulaştı. Borsa İstanbul'daki 6,3 milyon yatırımcının 4,4 milyonu yani yüzde 69'u katılım endeks kapsamındaki şirketlere de yatırım yaptı. Sigortacılık sektöründeki 5 katılım sigorta şirketinin toplam pazar payı, yine bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 6,5 seviyesine ulaşırken bu şirketlerin toplam prim üretimi 26 milyar lira oldu. Aynı periyotta bireysel emeklilik sistemindeki 2,3 trilyon liralık toplam fon tutarının yüzde 40'lık bölümü katılım esaslı fonlarda değerlendirildi."
Cumhurbaşkanı Erdoğan, otomatik katılım sisteminde de katılım esaslı fonların payının yüzde 60'a yükseldiğini, Türkiye Varlık Fonunun da katılım finans alanındaki faaliyetlerine yenilerini ekleyerek bu alanda öncü rol üstlenmeye devam ettiğini vurguladı.
"ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE MİLLETİMİZ DE GÜÇLÜ BÜYÜMEYE ORTAK OLACAK"
Katılım finans sistemine güç katacak iki haberi paylaşmak istediğini dile getiren Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:
"Cumhuriyetimizin en köklü kurumlarından biri olan Emlak Bankasını 2018 yılında yaptığımız düzenlemeyle Emlak Katılıma çevirmiş, böylelikle bu organizasyonu hem aslına hem de katılım finans ruhuna uygun şekilde yeniden ihya etmiştik. Hamdolsun, attığımız bu adım neticesinde kurumumuz, kısa sürede katılım finansın en dinamik aktörlerinden biri haline geldi. Şimdi bu başarıyı daha ileri bir noktaya taşımayı, Emlak Katılımı halka arz etmeyi hedefliyoruz. İnşallah önümüzdeki dönemde milletimizin de güçlü büyümeye doğrudan ortak olmasına imkan sağlayacağız. Bir diğer hamlemiz, Ziraat, Vakıf ve Halk Katılımın birleştirilmesi olacaktır. Bu üç katılım bankamızın güçlerini birleştirmesiyle ortaya büyük bir sinerji çıkacak, inşallah sektör farklı bir ivme kazanacaktır. Her iki kararımızın da şimdiden hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum. Bu düşüncelerle 3. İstanbul Dünya İslam Ekonomisi Zirvesi'nin bir kez daha hayırlara vesile olmasını diliyor, zirveye teşrif eden kardeşlerime ayrı ayrı teşekkür ediyor, Albaraka Forum başta olmak üzere organizasyonun başarıyla icrasında payı olan tüm kurum ve kuruluşlarımıza tebrik ve şükranlarımı iletiyorum."
