Türkiye'deki fon skandalının uluslararası piyasalardaki etkileri sürüyor. Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türk hisse senetlerine ilişkin belirli endeks değişikliklerini derhal geçerli olmak üzere süresiz dondurduğunu açıkladı. Haziran ayında fonlar üzerinden gerçekleştirilen koordineli işlemler ve halka açıklık oranlarının gerçeği yansıtmadığı şüphesiyle Türkiye'yi uyaran MSCI, alınan önlemleri yetersiz buldu. Türkiye'nin statüsünün düşürülebileceği uyarısında bulundu.
Türkiye'de TERA ve Pusula merkezli yatırım fonu soruşturmasının ardından uluslararası finans kuruluşlarından yeni bir karar geldi. Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, 15 Ekim 2026 tarihli açıklamasında, Türkiye hisse senedi endekslerinde belirli değişiklikleri dondurduğunu bildirdi. New York merkezli kuruluş, kararın gerekçesi olarak uluslararası kurumsal yatırımcıların Türk sermaye piyasasında hisse sahipliği yapıları, halka açıklık oranları ve koordineli alım satım işlemleri hakkındaki endişelerini gösterdi.
MSCI, Türkiye'de son dönemde yürürlüğe konulan düzenlemeleri olumlu bir başlangıç olarak değerlendirmekle birlikte, piyasadaki yapısal sorunların giderildiğinin henüz ortaya konulamadığını belirtti.
TÜRKİYE ENDEKSLERİNDE ÜÇ KRİTİK İŞLEM DONDURULDU
MSCI'nin kararı, 15 Ekim itibarıyla derhal yürürlüğe girdi ve ikinci bir duyuruya kadar geçerli olacak.
Buna göre Türk hisse senetlerinde üç önemli endeks işlemi askıya alındı:
Yabancı Dahil Etme Faktörü (FIF) ve endeks hesaplamalarında kullanılan hisse sayısı (NOS) artırılmayacak.
MSCI Turkey Investable Market Index (IMI) kapsamına yeni hisse senetleri eklenmeyecek.
Şirketlerin küçük ölçekli endekslerden daha büyük ölçekli endekslere yükseltilmesi gerçekleştirilmeyecek.
Karar, Borsa İstanbul'daki hisse işlemlerinin veya mevcut MSCI Türkiye endekslerinin tamamının durdurulduğu anlamına gelmiyor. Ancak endekslere yeni şirketlerin alınmasını ve mevcut şirketlerin endeks ağırlıklarını artırabilecek bazı değişiklikleri sınırlandırıyor.
MSCI endekslerini takip eden uluslararası yatırım fonları açısından bu değişiklikler, Türk şirketlerine yönelmesi beklenen yeni portföy yatırımlarını da etkileyebilecek nitelik taşıyor.
MSCI HAZİRAN AYINDA TÜRKİYE'Yİ UYARMIŞTI
MSCI'nin kararı, Türkiye'ye yönelik ilk uyarı değil. Kuruluş, 23 Haziran 2026'da yayımladığı yıllık piyasa sınıflandırma değerlendirmesinde, Türkiye'deki bazı küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakından bağlantılı yatırım fonlarının işlemlerine dikkat çekmişti.
MSCI, uluslararası yatırımcıların bu fonlar üzerinden koordineli alım satım yapılmış olabileceğine ilişkin kaygılarını aktararak söz konusu işlemlerin şirketlerin gerçek halka açıklık oranlarını olduğundan yüksek gösterebildiğini belirtmişti.
Halka açıklık oranlarının gerçeği yansıtmamasının, hisse fiyatlarının sağlıklı oluşmasını ve uluslararası yatırımcıların portföy risklerini değerlendirmesini zorlaştırdığı vurgulanmıştı.
MSCI, Türkiye'den gerçek faydalanıcıların zamanında ve ayrıntılı açıklanmasını, koordineli işlemlere karşı etkili gözetim ve yaptırım mekanizmalarının kurulmasını ve halka açıklık oranlarının şeffaf kurallarla belirlenmesini istemişti.
Kuruluş, yeterli ilerleme görülmemesi halinde Kasım 2026 endeks değerlendirmesinde Türkiye'ye ilişkin yeni önlemlerin gündeme gelebileceği uyarısında bulunmuştu.
FON SKANDALI UYARILARIN ARDINDAN PATLAK VERDİ
MSCI'nin haziran ayındaki uyarısının ardından eylül ayında Türkiye'de büyük bir yatırım fonu krizi yaşandı. Özellikle halka açıklık oranı düşük ve işlem hacmi sınırlı şirketlerin hisselerine yoğunlaşan fonlarda yaşanan likidite sorunları, yatırımcıların paralarını geri almak istemesiyle büyüdü.
Sermaye Piyasası Kurulu, aralarında TERA ve Pusula bağlantılı fonların da bulunduğu 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi. Yüz binlerce yatırımcıyı etkileyen gelişmelerin ardından piyasa manipülasyonu ve hukuka aykırı kazanç iddialarıyla adli soruşturmalar başlatıldı.
MSCI'nin daha önce işaret ettiği halka açıklık oranları ve koordineli işlemlere ilişkin endişelerin, fon skandalında gündeme gelen uygulamalarla benzerlik taşıması dikkat çekti.
SPK'NİN DÜZENLEMELERİNİ YETERLİ BULMADI
MSCI, 15 Ekim tarihli açıklamasında Türk yetkililerin fonların elindeki hisselerin halka açıklık oranı hesaplamalarına ilişkin yeni bir düzenleme yaptığını kabul etti. Düzenlemeyle, gerçek faydalanıcısı zaten halka açık dolaşımın dışında sayılan kişilere ait fon paylarının, şirketlerin halka açıklık hesaplamalarında da dışarıda tutulması amaçlanıyor.
Ancak MSCI, bunun henüz başlangıç niteliğinde bir adım olduğunu belirtti. Kuruluş, uluslararası yatırımcıların koordineli işlemlere karşı kalıcı ve güvenilir yaptırımlar uygulandığını görmek istediğini vurguladı.
Ayrıca şirketlerin gerçek sahiplik yapılarının bağımsız biçimde doğrulanmasına imkân tanıyacak açıklama standartlarının bütün piyasada tutarlı şekilde uygulanması gerektiğini bildirdi.
MSCI, düzenlemelerin kâğıt üzerinde bulunmasının yeterli olmadığını, etkilerinin zaman içinde somut olarak görülmesi gerektiğine işaret etti.
TÜRKİYE'NİN PİYASA STATÜSÜ DÜŞÜRÜLEBİLİR
MSCI'nin açıklamasındaki en önemli uyarılardan biri, Türkiye'nin uluslararası piyasa sınıflandırmasıyla ilgili oldu. Türkiye hâlen MSCI tarafından “Gelişmekte Olan Piyasa” (Emerging Market) kategorisinde değerlendiriliyor.
Kuruluş, Haziran 2027'ye kadar düzenlemeler ve denetim uygulamalarında yeterli ilerleme sağlanmaması durumunda ek tedbirlerin gündeme gelebileceğini açıkladı.
Bu tedbirler arasında Türkiye'nin mevcut kategorisinden “Sınır Piyasası” (Frontier Market) veya “Bağımsız Piyasa” (Standalone Market) kategorisine alınmasına ilişkin resmî değerlendirme ve istişare sürecinin başlatılması da bulunuyor.
MSCI, Türkiye endekslerine yönelik mevcut kısıtlamaları 2027 Yıllık Piyasa Sınıflandırma Değerlendirmesi kapsamında yeniden ele alacağını duyurdu.
Olası bir statü değişikliği, Türkiye'yi gelişmekte olan piyasalar endekslerini izleyen uluslararası yatırım fonlarının kapsamı dışında bırakabileceği için önemli sonuçlar doğurabilir.
Ancak MSCI'nin son kararı Türkiye'nin statüsünün şimdiden düşürüldüğü anlamına gelmiyor. Kuruluş, böyle bir adımın öncesinde piyasadaki gelişmeleri ve alınan önlemlerin sonuçlarını değerlendirecek.
ULUSLARARASI YATIRIMCILAR TÜRKİYE'DEKİ GELİŞMELERİ İZLEYECEK
MSCI, Türkiye hisse senedi piyasasını yakından takip etmeyi sürdüreceğini, düzenlemelerin etkinliği ve yaptırımların uygulanması konusunda piyasa katılımcılarından görüş almaya devam edeceğini bildirdi.
Böylece haziran ayında yapılan uyarı, ekim ayında doğrudan endeks işlemlerini etkileyen bir karara dönüşmüş oldu.
Türkiye'nin mevcut uluslararası piyasa statüsünü koruyup koruyamayacağı, önümüzdeki dönemde gerçek hisse sahipliği yapılarının şeffaflaştırılması ve piyasa işlemlerine yönelik denetimlerin etkinliğine ilişkin sonuçlara bağlı olacak.
