TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay başkanlığındaki heyet, resmi temaslarda bulunmak üzere Ürdün’e gitti. Parlamenter diplomasi kapsamında gerçekleştirilen ziyarette, Türkiye ile Ürdün arasındaki ilişkiler ve bölgesel gelişmeler ele alındı.
Heyette, TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay’ın yanı sıra komisyon üyeleri AK Parti Gaziantep Milletvekili Derya Bakrak, AK Parti Ankara Milletvekili Ahmet Fethan Baykoç, CHP Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo ve İYİ Parti Muğla Milletvekili Metin Ergün yer alıyor.
Ürdün ziyaretinin başında açıklamalarda bulunan Oktay, TBMM Dışişleri Komisyonu olarak kapsamlı bir ziyaret için Ürdün’de bulunduklarını, parlamento nezdinde ciddi görüşmeler gerçekleştireceklerini söyledi.
Bölgesel çatışma ve savaşların; Suriye, Gazze, Batı Şeria ve İran’daki durumun Ürdün’ü etkileyen bir yönü olduğunu söyleyen Oktay, bütün bu bölgelerin aynı zamanda Türkiye’yi ilgili bir boyutu olduğunu belirtti. Dışişleri Komisyonu olarak bu bölgesel konuları parlamenter diplomasi doğrultusunda değerlendirmek ve ilişkileri geliştirmek amacıyla bu ziyareti gerçekleştirdiklerini dile getiren Oktay, Ürdün ve Türkiye’nin liderler ve ilgili bakanlıklar nezdinde çok yönlü iş birliklerinin sürdüğünü hatırlattı.
Oktay, TBMM Dışişleri Komisyonu olarak parlamenter diplomasi boyutunda bu iş birliklerine katkı sunmak için Ürdün’de olduklarını söyledi.
HİCAZ DEMİRYOLU YENİDEN GÜNDEMDE
Pazartesi günü sonuna kadar Ürdün’deki temaslarının süreceğini kaydeden Oktay, “Baktığımızda çok yönlü ikili ilişkilerimiz var. Ulaştırma bakanlarımızın zaten üçlü bir anlaşmaları vardı; bir mutabakat zaptı imzalandı. Biz bu çerçevede bunun içini doldurmayla ilgili parlamentolar arasında neler yapılabilir konusunu değerlendireceğiz. Aynı zamanda yapılan anlaşmaların bir an önce parlamentolarda ratifikasyonunun tamamlanarak geçirilmesi konusu da bizim için önemli. Bunları da karşılıklı görüşüyor olacağız.” ifadelerini kullandı.
Oktay, Hicaz demiryolunun yalnız Türkiye’ye değil, aynı zamanda Ürdün, Suriye ve Suudi Arabistan’a da Osmanlı’dan kalan bir miras olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:
“Tekrardan o yolun canlandırılması ile ilgili zaten bakanlıklar nezdinde yürütülen görüşmelere biz, parlamento boyutunda da nasıl katkı vereceğimizle ilgili görüşmelerimizi sürdüreceğiz. Bugün yeniden canlandırmaya çalıştığımız, Osmanlı döneminde geliştirilen bir proje; şu andaki bölgesel fırsatlar bunu canlandırmayı neredeyse zorunlu kılıyor.”
ABD-İSRAİL VE İRAN ARASINDAKİ SAVAŞ
TİKA’nın Ürdün’de ciddi çalışmaları olduğunu, 110’un üzerinde projeyi tamamladığını söyleyen Oktay, “Şu anda da çok kritik bir proje var, o da Hicaz demiryoluyla ilgili. Amman’da tarihi bir istasyonun yeniden restorasyonu. Bu da TİKA tarafından yapılıyor.” ifadelerini kullandı.
Türkiye, Suriye, Ürdün, Irak ve Suudi Arabistan’ın ciddi bölgesel iş birliği imkanları bulunduğuna dikkat çeken Oktay, “Biz burada fırsatları değerlendirmek, bölgesel sorunları bölgesel sahiplenme noktasında ele almak ve kendi çözümlerimizi üretmek anlamında birlikte neler yapabiliriz konularını görüşeceğiz. Zaten hükümetlerimiz nezdinde bu çalışmalar devam ediyor. Burada biz, parlamento boyutunda da buna nasıl katkı verebiliriz, o görüşmeleri yapacağız.” ifadelerini kullandı.
Oktay, ABD-İsrail ve İran savaşına ilişkin şunları söyledi: “Yani diyoruz ki savaş bir an önce son bulsun. Yani zaten bunu her zaman ifade ediyoruz. Amerika ve İsrail’in, özellikle İsrail’in yönlendirmesi çerçevesinde İran’a yönelik saldırılarının tamamen uluslararası hukuka aykırı olduğu, hiçbir gerekçesinin bulunmadığını her fırsatta ifade ediyoruz, bunun doğru olmadığını söylüyoruz. Ve aynı şekilde İran’ın komşularına yaptığı saldırıların da hukuksuz olduğunu, yanlış olduğunu her fırsatta ifade ediyoruz.”
Hicaz demiryolu projesinin, ABD-İsrail’in İran ile savaşından bağımsız olarak bir an önce bitmesi gerektiğini söyleyen Oktay, “Zaten projelendirme konusu hızlı bir şekilde şu anda gündemde ve üzerinde çalışılıyor” ifadelerini kullandı.
HÜRMÜZ GERİLİMİ ALTERNATİF HATLARI ÖNE ÇIKARDI
Bölgede alternatif çözüm yollarına olan ihtiyaca vurgu yapan Oktay, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hürmüz Boğazı’ndaki kritik süreç gösterdi ki aslında alternatif çözüm yollarına ihtiyaç var. Yani bunlardan birisi bizim Irak üzerinden Basra Körfezi’nden Türkiye’ye geçen Kalkınma Yolu Projesi’ydi. Bunun gerekliliği ile ilgili soru işaretleri vardı. Şimdi bütün dünya, başta bölge olmak üzere gördü ki bu çok kritik bir alternatif çözümmüş.
Şimdi dolayısıyla bu güzergahların, alternatif güzergahların anlamı hem bölgede hem de küresel boyutta çok daha net anlaşılmış durumda. Dediğim gibi savaşın sonunu beklemeye gerek yok. Bunun için hiç zaman kaybetmeden projenin tamamlanması ve uygulamaya girmemiz gerekir. Geç bile kaldık.”
TİCARET VE İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Türkiye’nin Ürdün ile ciddi bir ticaret hacmi olduğuna dikkat çeken Oktay, şunları kaydetti:
“Yani 2 milyar doları aşan bir ticaret hacmimiz var burada. Ticaret fazlası verdiğimiz bir ülkeden bahsediyoruz. Ürdün, yaklaşık 1,8 milyar dolarlık ticaret fazlası verdiğimiz bir ülke. Ve burada serbest ticaret anlaşmamız vardı; sonrasında belli bir dönemde tekrar kaldırılmıştı. Ticaret bakanlarımız kendi aralarında görüştüler, ticaretin daha geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi ile ilgili bir mutabakat anlaşması yapıldı. Dolayısıyla biz de yine aynı konuyu belki tartışma fırsatı bulacağız parlamento boyutunda. Eğer sıcak bir zemin bulabilirsek, bunun tekrardan canlandırılmasıyla alakalı parlamenter diplomasi noktasında da gerekli girişimlerde bulunmayı arzu ediyoruz.”
Oktay, Ürdün temasları kapsamında Türkiye-Ürdün Üniversitesi’nin kurulması konusunu parlamento nezdinde olgunlaştırmaya yönelik görüşmeler yapacaklarını da sözlerine ekledi.
