Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ülkenin aile yapısındaki demografik dönüşümü gözler önüne seren "İstatistiklerle Aile 2025" bültenini kamuoyuyla paylaştı. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına dayanan rapor, hane halkı büyüklüğünden evlilik tercihlerine, yoksulluk oranlarından konut sahipliğine kadar geniş bir yelpazede güncel verileri ortaya koydu.
HANE HALKI BÜYÜKLÜĞÜNDE İSTİKRARLI DÜŞÜŞ
Türkiye'de ortalama hane halkı büyüklüğü, son yıllardaki düşüş eğilimini sürdürerek 2025 yılında 3,08 kişiye geriledi. Bu rakamın 2008 yılında 4 kişi olduğu anımsatıldığında, hanelerin yaklaşık 17 yıl içinde belirgin şekilde küçüldüğü görüldü.
ŞEHİRLERİN HANE KARNESİ
İller bazında incelendiğinde, hane halkı büyüklüğünün en yüksek ve en düşük olduğu bölgeler arasındaki farklar dikkat çekti:
EN KALABALIK HANELER: 4,84 kişi ile Şırnak zirvede yer alırken, onu 4,63 kişiyle Şanlıurfa ve 4,43 kişiyle Batman izledi.
EN KÜÇÜK HANELER: Ortalama hane halkı büyüklüğünün en düşük olduğu il 2,49 kişi ile Tunceli oldu. Tunceli’yi 2,5 kişiyle Giresun ve 2,51 kişiyle Çanakkale takip etti.
TEK KİŞİLİK HANELER ARTARKEN ÇEKİRDEK AİLELER AZALIYOR
Rapora göre, Türkiye’nin aile tipolojisinde yapısal bir değişim yaşanıyor. 2014 yılında %13,9 olan yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hane halkı oranı, 2025 yılında %20,5’e yükseldi. Buna karşılık:
TEK ÇEKİRDEK AİLELER: %67,4’ten %62,7’ye düştü.
GENİŞ AİLELER: %16,7’den %13,5’e geriledi.
ÇEKİRDEK AİLE BULUNMAYAN ÇOK KİŞİLİK HANELER: %2,1’den %3,3’e çıktı.
Gümüşhane, %32,7’lik oranla tek başına yaşayanların en yoğun olduğu il olurken; Batman, %11,5 ile bu oranın en düşük olduğu şehir olarak kayıtlara geçti. Geniş aile yapısının en yaygın olduğu il ise %21,2 ile Hakkari oldu.
TEK EBEVEYNLİ AİLELER VE ÇOCUK VERİLERİ
Türkiye’deki toplam hanelerin %11,3’ünü tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan aileler oluşturuyor. Bu ailelerin %8,5’inde anne ve çocuklar, %2,8’inde ise baba ve çocuklar bir arada yaşıyor. Tek ebeveynli aile oranının en yüksek olduğu il %13,8 ile Bingöl oldu.
Çocuklu hanelere bakıldığında, toplam 26 milyon 977 bin 795 hanenin %41,9’unda en az bir çocuk bulunduğu tespit edildi. Hanelerin %19,1’inde tek çocuk, %1,1’inde ise 5 ve daha fazla çocuk yaşıyor.
YAŞLI NÜFUS VE GENÇLERİN YAŞAM TERCİHLERİ
2025 verilerine göre, Türkiye'deki hanelerin %26,1'inde en az bir yaşlı fert bulunuyor. Toplamda 1 milyon 836 bin 496 yaşlı bireyin tek başına yaşadığı belirlendi.
Öte yandan, 25-29 yaş grubundaki hiç evlenmemiş gençlerin %70’inin (yaklaşık 2,4 milyon kişi) hâlen anne ve/veya babasıyla yaşamaya devam ettiği görüldü. Bu gruptaki bireylerin %42,6’sını erkekler, %27,4’ünü kadınlar oluşturdu.
AKRABA EVLİLİKLERİNDE DÜŞÜŞ TRENDİ
Resmi evlilikler içinde birinci dereceden kuzenleriyle akraba evliliği yapmış bireylerin oranı 2025'te %8 olarak hesaplandı. Ancak yeni gerçekleşen evlenmelerdeki akraba evliliği oranı, 2010’daki %5,9 seviyesinden 2025’te %3’e kadar gerileyerek sürekli bir düşüş sergiledi. Bu tür evliliklerin en yoğun olduğu il %16,9 ile Şanlıurfa, en düşük olduğu iller ise %0,4 ile Kütahya ve Edirne oldu.
BOŞANMALAR, VELAYET VE SOSYAL KORUMA
Geçen yıl Türkiye’de 193 bin 793 çift boşandı ve 191 bin 371 çocuk velayete verildi. Velayetlerin %74,6’sı annelere tevdi edildi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre ise 15 bin 508 çocuk kuruluş bakımı altında bulunurken, 10 bin 841 çocuk koruyucu aile yanında yaşamını sürdürüyor.
EKONOMİK DURUM VE KONUT SORUNLARI
YOKSULLUK: 2025 yılı yoksulluk oranı %20,6 olarak açıklandı. Geniş ailelerin %27,1’i yoksulluk sınırının altında kalırken, tek kişilik hanelerde bu oran %9,8 oldu.
KONUT SAHİPLİĞİ: Fertlerin %57,1’i kendi konutunda otururken, %27’si kiracı konumunda.
FİZİKSEL SORUNLAR: Nüfusun %28,8’i sızdıran çatı ve nemli duvarlar gibi yapısal sorunlarla, %27,9’u ise izolasyon kaynaklı ısınma problemleriyle mücadele ediyor.
MUTLULUK KAYNAĞI: Tüm bu verilere rağmen, Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre bireylerin %69’u kendilerini en çok ailelerinin mutlu ettiğini beyan etti.
