Ev sahibi olamayanlara müjde: Artık devletin kiracısı olacaksınız! İstanbul'da artan barınma krizine neşter vuran TOKİ, 1+1, 2+1 ve 3+1 dairelerden oluşan tam 15 bin konutu, piyasa rayiç bedellerinin çok altında fiyatlarla kiraya vermeye hazırlanıyor. Yalnızca 3 yıllık sözleşmelerle işleyecek olan bu dev döngüsel projede öncelik kimlerin olacak? Emekliler, memurlar ve kentsel dönüşüm mağdurları için ayrılan özel kontenjanların şartları neler? Eylül ayında e-Devlet üzerinden başlaması beklenen başvuru maratonu öncesinde bilmeniz gereken tüm detaylar haberimizde...
Megakent İstanbul'da tırmanışa geçen kira fiyatları vatandaşların barınma imkanlarını zorlarken, hükümet cephesinden piyasayı dengeleyecek çok kritik bir sosyal konut hamlesi geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu proje kapsamında, mülkiyeti devlette kalacak olan 15 bin TOKİ konutu, dar gelirli ailelere uygun fiyatlarla kiralanacak. İnternet üzerinden "TOKİ kiralık ev başvurusu nasıl yapılır?" ve "TOKİ kiralık konut şartları neler?" aramaları hızla artarken, yüz binlerce kiracının gözü kulağı başvuru takvimine kilitlendi. Şeffaf bir yöntemle, noter huzurunda çekilecek kura ile belirlenecek olan hak sahipleri için geri sayım resmen başladı.
3 YILLIK ROTASYON MODELİYLE KESİNTİSİZ DESTEK
Bu projenin en dikkat çekici ve Türkiye için yeni olan yanı; konutların satışa sunulmaması ve kiralama süresinin 3 yıl ile sınırlandırılması. Devlet mülkiyetinde kalacak olan evlerde, 3 yıllık sözleşme süresi dolan kiracılar daireleri tahliye edecek. Boşalan daireler TOKİ tarafından hızla bakımdan geçirilecek ve sistemde bekleyen yeni ihtiyaç sahiplerine devredilecek. Bu "rotasyon" (döngü) modeli sayesinde, sınırlı sayıdaki 15 bin konut stoğu ile uzun vadede on binlerce ailenin barınma yükünün hafifletilmesi ve kira piyasasındaki spekülatif fiyat baskısının kırılması hedefleniyor.
3 YILLIK SÜRE DOLUNCA NE OLACAK?
Projenin en çok merak edilen ancak detayları henüz tam netleşmeyen kısmı ise 3 yıllık kiralama süresinin sonu. Birçok vatandaş "3 yıl sonra zorla mı çıkarılacağız?" sorusunun yanıtını arıyor. Kurum kaynaklarından edinilen ilk bilgilere göre bu sistem, kalıcı bir barınma hakkından ziyade dar gelirli vatandaşların ekonomik olarak toparlanması için sunulan "geçici bir nefes alma" (buffer) süreci olarak tasarlandı.
Süresi dolan kiracıların daireyi tahliye etmesi yasal bir zorunluluk olacak. Ancak olağanüstü durumlarda (örneğin engelli veya bakıma muhtaç bireylerin durumlarında) sözleşme uzatma opsiyonlarının olup olmayacağı, Eylül ayında yayımlanacak kesin kılavuzla netlik kazanacak.
TOKİ KİRALIK KONUT YILLIK ZAM ORANI NASIL OLACAK?
Sosyal medyada genellikle konutların ucuz kira bedelleri konuşulsa da, gözden kaçan iki kritik maliyet kalemi daha bulunuyor: Bina aidatları ve yıllık kira zam oranları. TOKİ kiralık dairelerinde oturan vatandaşlar, sitenin güvenlik, temizlik ve peyzaj giderleri için aylık aidat ödemekle yükümlü olacak.
Ayrıca 3 yıllık sözleşme süresince kiralara yapılacak yıllık zam oranının, piyasadaki standart TEFE/TÜFE ortalamasına göre mi, yoksa memur maaş katsayısı gibi daha düşük ve korumacı bir "sosyal orana" göre mi belirleneceği büyük önem taşıyor. Uzmanlar, aidat bedellerinin kiranın önüne geçmemesi için özel bir üst sınır getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
TOKİ KİRALIK KONUT BAŞVURULARI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkililerinden sızan bilgilere göre; kiralık sosyal konut modeli için beklenen dönemeç yaklaştı. Başvuruların Eylül ayı (2026) itibarıyla resmi olarak alınmaya başlanması öngörülüyor.
Önümüzdeki günlerde Bakanlık ve TOKİ'nin resmi web sitesi üzerinden kesin başvuru takviminin, kontenjan ayrıntılarının ve ödenmesi gereken peşinat/kira bedellerinin yer aldığı kılavuzun yayımlanması bekleniyor.
TOKİ KİRALIK EVLERE KİMLER BAŞVURABİLECEK?
Noter huzurunda yapılacak kura çekimine katılabilmek için vatandaşların sağlaması gereken temel kriterler netleşmeye başladı:
Başvuru sahibinin ve eşinin üzerine kayıtlı herhangi bir konut (ev) bulunmaması.
Bakanlık tarafından açıklanacak olan "hanehalkı azami gelir sınırının" altında kalınması.
Projenin uygulanacağı il olan İstanbul'da ikamet etme şartı.
Başvuru ekranı (e-Devlet) açıldığında, vatandaşların kimlik ve gelir belgelerini hazır bulundurmaları işlemleri hızlandıracaktır.
HANGİ GRUPLARA ÖNCELİK TANINACAK?
Projede, ekonomik olarak dezavantajlı durumda olan veya sabit gelirle geçinmeye çalışan gruplara özel kontenjanlar (kura önceliği) ayrılacak. Bu gruplar şu şekilde belirlendi:
Sosyal yardım alan dar gelirliler
Emekliler
Memurlar
Engelli vatandaşlar
Kentsel dönüşüm nedeniyle evini boşaltmak zorunda kalan hak sahipleri
DOLANDIRICILARA DİKKAT
Sürecin yaklaşmasıyla birlikte, sosyal medyada doğrulanmamış başvuru tarihleri ve uydurma fiyat listeleri dolaşmaya başladı. Yetkililer, vatandaşların mağduriyet yaşamaması için sadece TOKİ'nin ve Bakanlığın resmi web sitelerinden yapılan duyurulara itibar etmesi gerektiğini önemle vurguluyor. Resmi olmayan kaynaklardan form doldurmayınız ve kimseye ücret ödemeyiniz.
