Türkiye’de tütün ve tütün ürünleriyle mücadele kapsamında, perakende satış noktalarından yeme-içme mekanlarına kadar geniş bir alanı kapsayan tarihi yasal düzenlemeler gündemde. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun detaylarını paylaştığı, ekim ayı içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulması beklenen kanun teklifi, sigara satış pratiklerini tamamen değiştirmeye hazırlanıyor. Sigara kullanım oranlarındaki artışa dur demek için atılacak bu yeni adımların merkezinde, dijital/fiziksel kimlik doğrulama ve mekanlardaki "dumansız hava sahası" sınırlarının netleştirilmesi yer alıyor.
YENİ SİGARA DÜZENLEMESİ MADDELERİ NELER?
Planlanan Düzenleme / Kural | Uygulama Yöntemi ve Detaylar |
Satışta Yaş Doğrulaması | Alışveriş sırasında T.C. kimlik ibrazı (verifikasyon) ile yaş kontrolü yapılacak. |
Mekan İçi Alan Düzenlemesi | Kafe ve restoranlardaki açık/kapalı alan kargaşası bitecek, içmeyenlere öncelik verilecek. |
Uzun Vadeli Satış Hedefi (Öneri) | 2015 yılından sonra doğanlara ömür boyu satış yasağı getirilmesi tartışılıyor. |
İnce (Slim) Sigara Durumu | Piyasadan tamamen kaldırılmasına yönelik sağlık kurulları önerileri masada. |
Ücretsiz Bırakma Desteği | ALO 171 ve 1.700'den fazla poliklinik üzerinden ücretsiz ilaç tedavisi sürüyor. |
SİGARA ALIRKEN KİMLİK GÖSTERMEK ZORUNLU MU OLACAK?
Tütün mamulleri satışında yürürlükteki yasalara göre 18 yaşından küçüklere sigara satışı halihazırda yasak olsa da, sahada tespit edilen ihlaller ve gençlerin tütüne erişim kolaylığı Sağlık Bakanlığı'nı yeni bir mekanizma kurmaya itti. Yeni kanun teklifine göre, bakkal, tekel bayisi veya zincir marketlerden sigara satın alırken kişinin T.C. kimlik bilgilerini ibraz etmesi zorunlu hale gelecek.
Bakan Memişoğlu'nun "Onun yaşını verifiye edeceğiz" sözleriyle altını çizdiği bu sistem, satış anında satıcının inisiyatifine bırakılan "yaş tahmini" yöntemini rafa kaldıracak. Tüketicinin yaşı anlık olarak teyit edilecek ve yasal sınırın altındakilerin tütün ürünlerine erişimi kaynağında kesilmiş olacak.
KAFE VE RESTORANLARDA SİGARA İÇMEK YASAK MI OLACAK?
2009 yılında tam kapsamlı olarak yürürlüğe giren ve Avrupa'ya örnek olan "dumansız hava sahası" uygulaması, aradan geçen 17 yılda mekanların kış bahçesi, açılır-kapanır tavan veya naylon branda gibi mimari manevralarıyla esnetilmişti. Yeni kanun teklifi, yeme-içme sektöründeki bu gri alanları tamamen ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Mevcut uygulamada sigara içmeyen müşterilerin mekanların havasız, geri plandaki köşe kısımlarında oturmak zorunda bırakıldığını belirten Bakan Memişoğlu, yeni yasa ile mekanların iç ve dış alan kurallarının kesin, şeffaf ve tavizsiz bir şekilde yeniden çizileceğini vurguladı.
2015 YILI SONRASI DOĞUMLULARA SİGARA YASAKLANACAK MI?
Yeni yasal hazırlıklar konuşulurken, tütünle mücadelenin geleceğine dair radikal uluslararası uygulamalar da Türkiye'nin gündemine girmiş durumda. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder'in dikkat çektiği taslak vizyona göre; ince (slim) sigaraların üretimden kaldırılması ve dünya genelinde bazı ülkelerin uygulamaya başladığı "2015 yılından sonra doğanlara ömür boyu sigara satışının yasaklanması" gibi hedefler masada bulunuyor. Şu an için Meclis'e gelecek olan ilk pakette kimlik ibrazı ve alan denetimi öne çıksa da, bu tür radikal adımların da yasanın ilerleyen yıllardaki aşamalarında hayata geçirilmesi planlanıyor.
KİMLİK SORMADAN SİGARA VEREN MARKETLERE NE OLACAK?
Mevcut 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi Kanunu ve Türk Ceza Kanunu'nun 194. maddesi gereği, 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satanlara hali hazırda 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Meclis'e sunulacak yeni torba yasayla birlikte; kimlik doğrulama adımını by-pass eden (atlayan) işletmelere yönelik idari para cezalarının katlanması, tütün satış ruhsatı iptali ve mekan mühürlemeye kadar varabilecek ağır ticari yaptırımların getirilmesi beklenmektedir.
