TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan çalışmada, video paylaşım platformları ve sosyal medya mecralarının kullanımının hızla yaygınlaşmasının, bu alanların gündelik yaşam, kamusal tartışmalar ile temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisini belirgin biçimde artırdığı vurgulandı.
Çalışmada, sosyal medya platformlarında yer alan yanıltıcı içerikler, nefret söylemi, şiddete teşvik eden paylaşımlar ile çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklerin, birçok ülkede yeni düzenlemeleri ve denetim mekanizmalarını gündeme getirdiği ifade edildi.
Bu kapsamda öncelikle Avrupa Birliği’nin (AB) genel düzenlemeleri ele alınırken; Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya, İtalya ve İngiltere’deki uygulamalara da ayrıntılı şekilde yer verildi.
AB: GÖRSEL-İŞİTSEL MEDYA HİZMETLERİ DİREKTİFİ GENİŞLETİLDİ
Çalışmada, AB’nin 2018 yılında revize ettiği Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi’nin, dijital ortam koşullarına uyum sağlamak amacıyla kapsamlı şekilde güncellendiği hatırlatıldı.
Yenilenen direktifin, geleneksel medya hizmetlerinin yanı sıra çevrim içi video paylaşım platformlarını da kapsadığı ve bu platformlara çeşitli yükümlülükler getirildiği belirtildi.
Direktif kapsamında platformlara getirilen yükümlülükler arasında şunlar yer aldı:
“Şiddete teşvik, nefret, yabancı düşmanlığı, ırkçılık veya terör suçunun işlenmesine alenen tahrik içeren paylaşımlara karşı kamunun genelinin korunması. Çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere yönelik tedbir alınması ve yaş doğrulama veya ebeveyn kontrolü mekanizmalarının geliştirilip uygulanması ayrıca çocukların kişisel verilerinin ticari amaçlarla işlenememesi, kullanıcılar tarafından yüklenen videoların görsel-işitsel ticari iletişim içerip içermediğini beyan etmelerine imkan tanıyan bir özellik sunulması, platformların kullanıcıya açık şekilde içerikleri raporlama ve itiraz-şikayet kanalı sağlaması, hizmet şartları ve içerik kuralları hakkında kullanıcılara net bilgi verilmesi, AB reklam kurallarına uyum ve sakıncalı içerik reklamlarının sınırlandırılması, kullanıcıların medya okuryazarlığı düzeylerini yükseltecek adımların atılması ve kullanıcıların bu adımlara dair bilgilendirilmesi.”
DİJİTAL HİZMETLER TÜZÜĞÜ: KÜRESEL CİRONUN YÜZDE 6’SINA KADAR CEZA
Çalışmada, AB’de dijital platformlara yönelik en kapsamlı ve bağlayıcı düzenleme olan Dijital Hizmetler Tüzüğü’nün 17 Şubat 2024 itibarıyla yürürlüğe girdiği hatırlatıldı.
Tüzüğün, uygulama mağazaları, arama motorları, pazaryeri siteleri, sosyal medya ve video paylaşım platformları dahil olmak üzere geniş bir hizmet sağlayıcı grubunu kapsadığı belirtildi.
Kurallara uyulmaması halinde uygulanabilecek yaptırımlar şöyle sıralandı:
“Tüzükte belirlenen bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde söz konusu platforma bir önceki mali yıl küresel cirosunun yüzde 6'sına kadar idari para cezası verilebilir. Buna ek olarak platformlar tarafından ilgili makamlara yanlış, eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya denetim taleplerine uyulmaması durumunda da platformun yıllık gelir veya küresel cirosunun yüzde 1'ine kadar para cezası uygulanabilir. Son olarak yine tüzükte öngörülen yükümlülüklere uyulmaması durumunda platformun günlük ortalama geliri veya küresel cirosunun yüzde 5'i kadar periyodik para cezası da uygulanabilir.”
ALMANYA: ERİŞİM KISITLAMASINA KADAR UZANAN YAPTIRIMLAR
Almanya’daki uygulamalara ilişkin bölümde, sosyal medya platformlarının ihlalleri halinde Federal Ağ Ajansı tarafından uygulanabilecek yaptırımlara yer verildi.
Bu yaptırımlar arasında, günlük zorunlu ödemeler, 50 bin ila 300 bin avro arasında değişen idari para cezaları ve büyük ölçekli şirketlerde dünya çapındaki cironun yüzde 6’sına kadar varabilen cezalar bulunuyor.
Ciddi ve devam eden ihlallerde ise platformların çevrim içi arayüzlerine erişimin kısıtlanması veya sınırlandırılması da mümkün olabiliyor.
İNGİLTERE: OFCOM’DAN YÜZDE 10’A VARAN PARA CEZASI
İngiltere’de video paylaşım ve sosyal medya platformlarının denetiminden sorumlu kurumun İletişim Kurumu (OFCOM) olduğu belirtilen çalışmada, özellikle çocukların çevrim içi güvenliğine vurgu yapıldı.
OFCOM’un, yaş doğrulama ve içerik filtreleme sistemlerinin kurulmasını zorunlu kıldığı, yükümlülüklere uyulmaması halinde ise şu yaptırımların uygulanabileceği aktarıldı:
“Aksiyon alınmaması durumunda OFCOM, ilgili platformlara 18 milyon sterline veya yıllık cironun yüzde 10'una kadar (hangisi yüksekse) para cezası verebilmekte. Devam eden ve ciddi ihlallerde de OFCOM, internet hizmet sağlayıcılarından söz konusu platforma erişim engeli getirme talebinde bulunabilmekte.”
FRANSA, İTALYA, İSPANYA VE HOLLANDA’DAKİ UYGULAMALAR
Çalışmada Fransa’da denetimin Görsel-İşitsel ve Dijital İletişim Düzenleme Kurumu (ARCOM) tarafından yürütüldüğü, ağır ihlallerde dünya cirosunun yüzde 6’sına kadar ceza uygulanabildiği aktarıldı.
İtalya’da İletişim Kurulu (AGCOM), acil durumlarda hızlı içerik kaldırma ve para cezası uygulama yetkisine sahipken; İspanya’da denetim Ulusal Piyasalar ve Rekabet Kurulu (CNMC) tarafından yürütülüyor.
Hollanda’da ise çevrim içi video paylaşım platformları ile sosyal medya platformlarının denetiminin iki ayrı kurum tarafından gerçekleştirildiği belirtildi.
