Plastiklerin doğada yüzyıllarca erimemesi, çevre kirliliği ve sağlık sorunlarını da ortaya çıkartmakta iken, konu ile alakalı Çevre Bakanlığı'nın uzunca süredir üzerinde çalıştığı yasak konusu gündeme çıktı. Plastik kullanımının yasaklanacağı açıklanırken, ne zaman yürürlüğe gireceği de merak ediliyor.
Yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanan yönetmelik taslağına göre; plastik çataldan kulak pamuğuna, köpük tabaklardan pipetlere kadar pek çok ürünün piyasaya arzı durdurulacak.
PLASTİK ÇAĞI KAPANIYOR
Türkiye'nin 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi kapsamında hazırlanan yeni düzenlemesi kapsamı, özellikle kısa süreli kullanılıp doğaya bırakılan ve çözünmesi yüzyıllar süren "kullan-at" ürünleri hedef alıyor.
HANGİ PLASTİK ÜRÜNLER YASAKLANIYOR?
Yönetmelik yürürlüğe girdiğinde, aşağıdaki ürünlerin piyasaya sunulması ve ticari amaçla kullanımı tamamen yasaklanacak:
Plastik çatal, kaşık, bıçak ve yemek çubukları
Plastik tabaklar ve karıştırıcılar
Köpükten (EPS) yapılmış gıda kapları ve bardaklar
Plastik çubuklu kulak pamukları ve pipetler
Düzenleme sadece yasaklarla sınırlı kalmayacak; ıslak mendiller, kargo poşetleri ve plastik içerikli bardaklar gibi ürünlerin üzerinde ise zorunlu uyarı işaretleri ve kısıtlamalar yer alacak.
PLASTİK BARDAK, TABAK VE PİPETLER NEDEN YASAKLANDI
TÜİK verileri, Türkiye'deki plastik tüketiminin ulaştığı korkutucu boyutları gözler önüne seriyor. Sadece 2022 yılında 709 bin ton tek kullanımlık plastik tüketilirken, bu miktarın içinde 120 bin ton plastik bardak ve 32 bin tonu aşkın çatal-kaşık grubu bulunuyor. Bu atıkların büyük bir kısmı deniz ekosistemine karışarak mikroplastik kirliliğine yol açıyor. Yeni düzenleme ile yıllık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi ve doğanın nefes alması planlanıyor.
GİZLİ BİYOPLASTİĞE DE GEÇİT YOK
Pek çok kağıt bardak ve pipetin iç yüzeyi, sıvıyla temas ettiğinde dağılmaması için ince bir plastik (PE) film tabakasıyla kaplanıyor. Bu durum, ürünün kağıt görünmesine rağmen geri dönüşümünü imkansız hale getiriyor. Yeni yönetmelik taslağında sadece %100 plastikler değil, kısmen plastik içeren ürünlerin de kısıtlanacak olması bu gizli tehlikeyi hedef alıyor. Ayrıca piyasada doğada çözünür (biodegradable) etiketiyle satılan ancak sadece endüstriyel kompost tesislerinde yok olabilen sahte çevreci ürünlerin denetimi, bu düzenlemenin en kritik ve zorlu ayağını oluşturacak. Restoranların bu maliyet artışını menü fiyatlarına nasıl yansıtacağı ise önümüzdeki yılın en çok tartışılan ekonomik başlıklarından biri olmaya aday.
