Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinde yıllardır en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olan S-400 dosyasında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova ile Ankara arasında Türkiye’nin elindeki S-400 hava savunma sistemlerinin yeniden satılması konusunda görüşmeler gerçekleştirildiğini açıkladı.
Peskov, gazetecilerin sorusu üzerine, “Bu konu son derece hassas bir alana giriyor. Türk tarafıyla bu konuda temaslarımız oldu” dedi. Rusya’nın Türkiye ile konuyla ilgili diyaloğu sürdüreceğini belirten Peskov, sistemlerin satıldığına ya da hangi ülkeye gönderileceğine ilişkin bilgi vermedi.
BAE VE KATAR İDDİASI GÜNDEMDE
Kremlin’den gelen açıklama, gazeteci Abdulkadir Selvi’nin S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satıldığı yönündeki iddiasının ardından geldi.
Selvi, edindiği bilgilere göre satış konusunda son pürüzlerin giderildiğini ve sistemlerin bir Körfez ülkesine gönderileceğini öne sürdü. Alıcı ülke konusunda Birleşik Arap Emirlikleri ile Katar’ın adının geçtiğini belirten Selvi, kesin bilgi için resmî açıklamanın beklenmesi gerektiğini kaydetti.
Selvi’den S-400 iddiası: Körfez ülkesine satıldı, bugün açıklanacak
Daha önce Cumhurbaşkanlığı’na yakın kaynaklara dayandırılan bir başka haberde de S-400’lerin BAE’ye gönderilmesi ve Dubai’de konuşlandırılması formülünün gündemde olduğu ileri sürülmüştü. Aynı haberde Ankara’nın sistemlerin geleceği konusunda Rus yetkililerle görüşmeler yürüttüğü belirtilmişti.
Kremlin’in son açıklaması, Türkiye ile Rusya arasında S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devri konusunda gerçekten temas kurulduğunu doğruladı. Ancak Peskov’un ifadeleri, Moskova’nın satışa nihai onay verdiği ya da BAE ile anlaşmanın tamamlandığı anlamına gelmiyor.
SATIŞ İDDİASI HENÜZ RESMEN DOĞRULANMADI
Şu ana kadar Türkiye, Rusya, BAE veya Katar makamlarından tamamlanmış bir satış anlaşmasına ilişkin resmî açıklama gelmedi.
Kremlin yalnızca yeniden satış seçeneğinin Ankara ile görüşüldüğünü doğrularken; alıcı ülke, satış bedeli, teslimat takvimi ve sistemlerin hangi koşullarla devredileceği belirsizliğini koruyor. Rus basınındaki haberlerde de BAE ve Katar’ın adının geçtiği ancak anlaşmanın resmen doğrulanmadığı vurgulandı.
Rusya’nın silah satışlarında uyguladığı son kullanıcı yükümlülükleri nedeniyle Türkiye’nin S-400 sistemlerini Moskova’nın onayı olmadan başka bir ülkeye devredip devredemeyeceği de tartışılıyordu. Kremlin’in görüşmeleri doğrulaması, bu hukuki ve teknik başlığın taraflar arasındaki temasların bir parçası olduğunu gösteriyor.
F-35’LERİN ÖNÜNÜ AÇACAK FORMÜL
S-400’lerin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi seçeneği, Türkiye’nin yeniden F-35 savaş uçağı programına katılması açısından önem taşıyor.
ABD Kongresi tarafından kabul edilen düzenleme, Türkiye S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu veya işlettiği sürece F-35 satışına izin vermiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldırmak istediğini ve F-35 satışını değerlendirebileceklerini açıklamıştı.
ABD ve Türkiye arasındaki görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, S-400’lerin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi formülünün son haftalarda ağırlık kazandığını, ancak henüz kesin bir anlaşmaya varılmadığını bildirmişti. Aynı değerlendirmelerde, olası devir için Rusya’nın tutumunun da belirleyici olacağına dikkat çekilmişti.
F-35'te kongre engelini aşacak formül: Türkiye S-400’leri elden mi çıkarıyor?
Sistemlerin Türkiye envanterinden çıkarılması halinde Ankara’nın önündeki en önemli hukuki engellerden biri aşılabilecek. Bunun ardından CAATSA yaptırımlarının tamamen kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına dönüşü konusunda ABD Kongresi ile yeni bir sürecin başlaması bekleniyor.
S-400 KRİZİ 2019’DAN BU YANA SÜRÜYOR
Türkiye, Rusya ile S-400 sistemlerinin satın alınmasına ilişkin anlaşmayı 2017’de imzaladı. İlk sistem parçalarının Türkiye’ye teslimatı Temmuz 2019’da başladı.
Washington, S-400’lerin F-35 uçaklarının hassas teknolojileri açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunarak Türkiye’yi F-35 programından çıkardı. Aralık 2020’de de Savunma Sanayii Başkanlığı ile bazı yetkililere CAATSA kapsamında yaptırım uygulandı.
Kremlin’in son açıklamasıyla birlikte S-400’lerin geleceğine yönelik temaslar ilk kez Moskova tarafından açık biçimde doğrulanmış oldu. Ancak sistemlerin BAE’ye satıldığı iddiasının kesinlik kazanması için taraflardan gelecek resmî açıklamalar bekleniyor.
