Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, Osman Kavala’nın 2019 tarihli AİHM kararının ardından devam eden tutukluluğu ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla sonuçlanan ceza yargılamasına ilişkin ikinci başvurusunda kararını 25 Ağustos 2026’da açıkladı.
AİHM’nin resmi duyurusunda da Kavala v. Türkiye (no. 2) dosyasının, 2019 kararından sonraki özgürlükten yoksun bırakılma süreci ile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla sonuçlanan yargılamayı konu aldığı belirtildi.
AİHM’DEN 6 TEMEL HAK İHLALİ KARARI
Büyük Daire, Kavala’nın başvurusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6 temel hükmünün ihlal edildiğine karar verdi.
1. İfade özgürlüğü – Madde 10
AİHM, Kavala’nın ifade, sivil toplum ve insan hakları savunuculuğu faaliyetleri nedeniyle cezalandırılmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti.
Mahkeme, Kavala’nın görüşleri ve sivil toplum faaliyetleri nedeniyle cezai yaptırımla karşı karşıya bırakılmasını, Sözleşme’nin 10. maddesiyle güvence altına alınan hakla bağdaşmaz buldu.
2. Toplantı ve örgütlenme özgürlüğü – Madde 11
Kavala’nın Gezi Parkı gösterilerine ve sivil toplum faaliyetlerine verdiği destek nedeniyle cezalandırılması da toplantı ve örgütlenme özgürlüğünün ihlali olarak değerlendirildi.
AİHM, bu müdahalenin Sözleşme’nin 11. maddesi kapsamında korunması gereken faaliyetler üzerinde caydırıcı etki oluşturduğuna karar verdi.
3. Adil yargılanma hakkı – Madde 6/1
Mahkeme, Kavala hakkında yürütülen yargılamanın adilliği bakımından da ihlal tespit etti.
AİHM kararında, mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığına ilişkin ciddi sorunlara dikkat çekildi. Kavala’nın savunma haklarının da kısıtlandığı belirtilerek, Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmedildi.
4. Özgürlük ve güvenlik hakkı – Madde 5/1
AİHM, Kavala’nın 10 Aralık 2019’dan sonraki özgürlükten yoksun bırakılmasının tamamını keyfî buldu.
Mahkeme, bu nedenle Sözleşme’nin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını düzenleyen 5. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine karar verdi.
5. Hakların amaç dışı kullanılması – Madde 18
AİHM, Kavala hakkında alınan tedbirlerin gerçek amacının hukuki bir soruşturma yürütmek olmadığını değerlendirdi.
Mahkeme, tedbirlerin asıl amacının Kavala’yı Gezi Parkı’ndaki rolü ve görüşleri nedeniyle cezalandırmak ve susturmak olduğuna hükmetti.
Madde 18 kapsamındaki bu ihlal, Sözleşme’nin 5/1, 6/1, 10 ve 11. maddeleriyle birlikte tespit edildi.
6. İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı – Madde 3
AİHM ayrıca, Kavala hakkında verilen ve koşullu salıverilme imkânı bulunmayan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası nedeniyle insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiğine karar verdi.
Bu ihlal, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. maddesi kapsamında değerlendirildi.
“SERBEST BIRAKILMALI”
Büyük Daire, tespit edilen ihlallerin giderilmesi için Kavala’nın özgürlüğüne kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Mahkeme, Kavala’nın serbest bırakılması yönündeki önceki kararını da yineleyerek, Türkiye’nin ihlalleri sona erdirmek için gerekli adımları atması gerektiğine hükmetti.
Karar, Büyük Daire tarafından verildiği için kesin nitelik taşıyor.
2019’DA DA “DERHAL SERBEST BIRAKILSIN” DEMİŞTİ
AİHM, Osman Kavala hakkında 10 Aralık 2019’da verdiği ilk kararda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin kişi özgürlüğü ve güvenliğiyle ilgili 5. maddesinin çeşitli hükümleri ile haklara getirilen sınırlamaların amacı dışında kullanılmasını düzenleyen 18. maddenin ihlal edildiğine karar vermişti.
Mahkeme aynı kararda Türkiye’nin Kavala’nın tutukluluğunu sona erdirmek ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alması gerektiğini belirtmişti.
TÜRKİYE İÇİN 2022’DE DE İHLAL KARARI ÇIKMIŞTI
Kavala’nın serbest bırakılmamasının ardından Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Şubat 2022’de Türkiye hakkında AİHM nezdinde ihlal prosedürü başlatmıştı.
AİHM Büyük Dairesi de 11 Temmuz 2022’de, Türkiye’nin 2019 tarihli Kavala kararını uygulama yükümlülüğünü yerine getirmediğine hükmetmişti.
İKİNCİ BAŞVURU 2024’TE YAPILDI
Kavala, ikinci başvurusunu 18 Ocak 2024’te AİHM’ye yaptı.
Yeni başvuruda, 2019’daki AİHM kararının ardından hakkında alınan tedbirler, devam eden tutukluluk, yürütülen ceza yargılaması ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gündeme getirildi.
Dosya 16 Aralık 2025’te doğrudan Büyük Daire’ye gönderilmiş, 25 Mart 2026’da Büyük Daire duruşması yapılmıştı.
18 EKİM 2017’DEN BU YANA CEZAEVİNDE
AİHM kayıtlarına göre Kavala 18 Ekim 2017’den bu yana özgürlüğünden yoksun bulunuyor. Bu süre 25 Ağustos 2026 itibarıyla yaklaşık 8 yıl 10 aya ulaştı.
Kavala, Türkiye’deki yargılama sonucunda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmişti.
AİHM Büyük Dairesi’nin 25 Ağustos’ta açıkladığı son kararla birlikte, Kavala’nın serbest bırakılması yönündeki hüküm kesinleşirken, Türkiye’nin kararı uygulama yükümlülüğü yeniden gündeme geldi.
