Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde “İstatistiklerle Kadın 2025” bültenini yayımladı. Bülten, Türkiye’de kadınların nüfus yapısından eğitime, istihdamdan yönetime kadar birçok alandaki durumuna ilişkin kapsamlı veriler ortaya koydu. Verilere göre kadınlar toplam nüfusun neredeyse yarısını oluştururken eğitim ve yaşam süresinde ilerleme görülüyor; ancak işgücüne katılım ve karar alma mekanizmalarındaki temsil oranı erkeklerin gerisinde kalıyor.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye’de kadın nüfus 43 milyon 32 bin 734, erkek nüfus ise 43 milyon 59 bin 434 kişi oldu. Böylece toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini erkekler oluşturdu.
Yaş gruplarına göre incelendiğinde ise ileri yaşlarda kadınların oranı daha yüksek. Kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle 60 yaş ve üzeri nüfusta kadınların payı erkeklerin üzerine çıkıyor. 60-74 yaş grubunda kadınların oranı yüzde 51,9 olurken 90 yaş ve üzeri grupta bu oran yüzde 69,7’ye ulaşıyor.
KADINLAR ERKEKLERDEN DAHA UZUN YAŞIYOR
Hayat tablolarına göre Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi 2022-2024 döneminde 78,1 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda bu süre 80,7 yıl, erkeklerde ise 75,5 yıl oldu. Böylece kadınların erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşadığı görüldü.
Ancak sağlıklı yaşam süresi göstergesinde farklı bir tablo ortaya çıktı. Günlük faaliyetleri kısıtlayan sağlık sorunu olmadan geçirilmesi beklenen yaşam süresi kadınlarda 56,3 yıl olurken erkeklerde 58,9 yıl olarak hesaplandı.
KADINLARIN EĞİTİM SÜRESİ YÜKSELİYOR
Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre Türkiye’de 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi yıllar içinde yükseldi. 2011 yılında 7,3 yıl olan ortalama eğitim süresi 2024’te 9,5 yıla çıktı. Aynı dönemde kadınların ortalama eğitim süresi 6,4 yıldan 8,8 yıla yükseldi.
En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 yaş ve üzeri kadınların oranı da önemli ölçüde arttı. 2008 yılında yüzde 67,5 olan bu oran 2024’te yüzde 88,3’e çıktı.
Yükseköğretim mezunu kadınların oranı da artış gösterdi. 2008’de yüzde 7,1 olan yükseköğretim mezunu kadın oranı 2024’te yüzde 23,6’ya ulaştı.
EĞİTİM ARTTIKÇA İŞGÜCÜNE KATILIM YÜKSELİYOR
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 2024 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılma oranı yüzde 54,2 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 36,8, erkeklerde ise yüzde 72 olarak hesaplandı.
Kadınların işgücüne katılımı eğitim seviyesine göre önemli farklılık gösteriyor. Okuryazar olmayan kadınlarda işgücüne katılım oranı yüzde 14,6 iken lise mezunu kadınlarda yüzde 38,5’e, yükseköğretim mezunu kadınlarda ise yüzde 68,7’ye çıkıyor.
İstihdam oranlarında da benzer bir fark görülüyor. 2024 yılında kadınların istihdam oranı yüzde 32,5 olurken erkeklerde bu oran yüzde 66,9 seviyesinde gerçekleşti.
ÇOCUK SAHİBİ OLMAK KADIN İSTİHDAMINI ETKİLİYOR
Verilere göre hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı yüzde 26,9 oldu. Aynı durumdaki erkeklerde ise istihdam oranı yüzde 90,9 olarak hesaplandı.
Kadınların yarı zamanlı çalışma oranı da erkeklere göre daha yüksek. 2024 yılında yarı zamanlı çalışanların istihdam içindeki payı kadınlarda yüzde 18,3 olurken erkeklerde yüzde 9 oldu.
SİYASET VE YÖNETİMDE KADIN ORANI SINIRLI
Karar alma mekanizmalarındaki kadın temsili de bültende yer aldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre 2025 yılı sonu itibarıyla 592 milletvekili içinde 118 kadın milletvekili bulunuyor. Bu da Meclis’te kadın oranının yüzde 19,9 olduğu anlamına geliyor.
Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında yer alan kadınların oranı 2024 yılında yüzde 21,5 olarak hesaplandı. Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük 50 şirketin yönetim kurullarındaki kadın üye oranı ise 2025 itibarıyla yüzde 18,3 oldu.
Diplomasi alanında ise kadın büyükelçi oranı 2011’de yüzde 11,9 iken 2025’te yüzde 28,4’e yükseldi.
BİLİM VE AR-GE’DE KADINLARIN PAYI
Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre 2024 yılında tam zaman eşdeğeri cinsinden kadın Ar-Ge personeli sayısı 106 bin 74 kişi oldu. Bu sayı toplam Ar-Ge personelinin yüzde 34,2’sine karşılık geliyor.
Kadın Ar-Ge personelinin oranı yükseköğretimde yüzde 47,9, kamu sektöründe yüzde 30,6 ve özel sektörde yüzde 28,2 olarak hesaplandı.
EVLİLİK YAŞI YÜKSELİYOR
Evlenme istatistiklerine göre kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 2025 yılında 26,0 oldu. Erkeklerde ise ortalama ilk evlenme yaşı 28,5 olarak kaydedildi.
Kadınların ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il Tunceli (29,6), en düşük olduğu il ise Kilis (23,7) olarak belirlendi.
BOŞANMALARDA VELAYET ÇOĞUNLUKLA ANNEDE
Boşanma istatistikleri de bültende yer aldı. 2025 yılında kesinleşen boşanma davaları sonucunda çocukların velayetinin büyük çoğunluğu anneye verildi. Çocukların yüzde 74,6’sının velayeti anneye, yüzde 25,4’ünün velayeti babaya verildi.
KADINLARIN YÜZDE 30’U YOKSULLUK RİSKİ ALTINDA
Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistiklerine göre 2025 yılında toplam nüfusun yüzde 27,9’u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Bu oran kadınlarda yüzde 30,1, erkeklerde ise yüzde 25,6 olarak hesaplandı.
Ayrıca araştırma sonuçlarına göre kadınların yaşamlarının herhangi bir döneminde en fazla maruz kaldığı şiddet türü psikolojik şiddet oldu. Kadınların yüzde 28,2’si psikolojik şiddete maruz kaldığını belirtirken ekonomik şiddet yüzde 18,3, fiziksel şiddet yüzde 12,8, dijital şiddet ise yüzde 8,3 oranında görüldü.
