Türkiye'nin dijital egemenlik ve veri güvenliği stratejileri kapsamında önemli bir adım atıldı. TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (BİLGEM) tarafından geliştirilen Türkiye’nin milli büyük dil modeli (LLM) BİLGE, test süreçlerinin tamamlanmasının ardından genel kullanıma sunuluyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilan edilen "Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı" kapsamında duyurulan model, ulusal verilerin yurt içinde kalmasını sağlayarak yapay zeka alanında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
TÜRKÇEDE "TAM HAKİMİYET" VE YÜKSEK PERFORMANS
BİLGE, küresel muadillerinin aksine, başka bir dilden çeviri yapmak yerine doğrudan Türkçe dil yapısı, anlam katmanları ve kültürel referanslar üzerine inşa edildi. 1 trilyon kelimelik ham veri kümesi kullanılarak eğitilen model, yerli kaynaklarla sıfırdan geliştirildi.
Modelin öne çıkan teknik ve işlevsel kabiliyetleri şunlardır:
Kültürel Çeviri Başarısı: Genel çeviri kategorisinde öncü küresel modellerle rekabet eden BİLGE, kültürel çeviri kategorisinde diğer büyük dil modellerine kıyasla yüzde 41'e varan oranda daha yüksek performans gösterdi. Modelin kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak tescillendi.
Maliyet ve Enerji Verimliliği: Türkçeyi birincil dil olarak işlemesi sayesinde sistem, yabancı kaynaklı modellere oranla yaklaşık yarı maliyetle, daha hızlı ve daha düşük enerji tüketimiyle çalışıyor.
Fonksiyonel Yetenekler: Doğal ve akıcı metin üretimi, uzun belgelerin ana fikrini koruyarak özetlenmesi, hukuki metin analizi ve mevzuat sorgulamalarının yanı sıra deyim ve özel adların aslına uygun çevrilmesinde etkin çözümler sunuyor.
KAMU, FİNANS VE SAĞLIK SEKTÖRLERİNDE GENİŞ KULLANIM ALANI
BİLGE mimarisi, hafif uç cihazlardan karmaşık kurumsal sunuculara kadar esneklik gösteren 1 milyardan 122 milyara kadar uzanan bir parametre skalasına sahip bulunuyor. Ailede yer alan 1,9 ve 27 milyar parametreli modellerin yanı sıra, 122 milyar parametreli en gelişmiş model; karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren sektörel görevler için optimize edildi.
Modelin entegre edileceği temel sektörler ve iş süreçleri şu şekilde planlandı:
Kamu ve Vatandaşlık Hizmetleri: Bürokratik yazışmalar, raporlama ve hızlı bilgi bankası entegrasyonları ile kamu süreçlerinde verimlilik artışı.
Sağlık Sektörü: Tıbbi kayıtların dijital ortamda işlenmesi, klinik doküman analizleri, hasta iletişimi ve karar destek mekanizmaları.
Finans ve İş Dünyası: Bankacılık süreçleri, müşteri hizmetleri otomasyonu, sektörel çağrı asistanları ve finansal rapor analizleri.
Akademik Araştırmalar: Türkçe doğal dil işleme (NLP) çalışmaları, yapay zeka performans kıyaslamaları (benchmark) ve bilimsel projeler için altyapı desteği.
RESMİ KURUMLARDAN İLK DEĞERLENDİRMELER
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, projeye ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK'ın yerli dil modeli BİLGE, bu yönde katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir" ifadelerini kullanmıştı.
Modeli ilk test eden isimlerden olan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise BİLGE'nin öncelikli olarak Cumhurbaşkanlığı makamında kişisel yapay zeka asistanı olarak hizmet vereceğini belirterek, önümüzdeki dönemde yerli yapay zeka çözümlerinin sektörel entegrasyonunu hızlandıracak teşvik programlarının hayata geçirileceğini kaydetti.
BİLGE'nin genel kullanıma açılma takvimi, erişim süreçleri ve kullanım koşullarına dair resmi bilgilendirmeler, yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın resmi iletişim kanalları üzerinden kamuoyuna duyurulacak.
