Son dönemde uyuşturucu bağımlılığına dair uyarılarda işaret edilen vahim durumu araştırmalar da ortaya koydu. TEPAV Başkanı Güven Sak tarafından açıklanan araştırmaya göre uyuşturucuya bağlı suçlardan hüküm giyenlerin toplam hüküm giyenler içindeki oranı 2000’lerin başında yüzde 5’in altındaydı. 2013’te oran yüzde 10 seviyesine, 2024’te ise yüzde 40’a çıkıyor. Sadece toplam hükümlüler içinde zehir suçluları 2019’dan 2024’e yüzde 178,8 arttı. Organize suçlar endeksinde ise uyuşturucu ticaretinde Türkiye dünya yedincisi oldu.
EN FAZLA SUÇ, HAPİSTE EN FAZLA MAHKUM
enzer bir tabloyu da Lozan Üniversitesi’nin Avrupa Konseyi adına yaptığı kapsamlı araştırma gösterdi. Konsey üyeleri ülkeler arasında Türkiye ile Fransa’da cezaevlerindeki doluluk 2025 başında yüzde 131’e yükseldi. 46 ülke içinde en fazla hapis cezası uygulayan ülke de 100 bin kişiye 458 mahkum ile yine Türkiye. İkinci sıradaki Azerbaycan’da bu sayı 271, üçüncü sıradaki Moldova’da ise 245. Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasında geçen bir yıllık sürede mahkumların en fazla artış gösterdiği ülke de yüzde 29 ile Türkiye oldu.
VATANDAŞIN KORUNMA YÖNTEMİ ÇELİK KAPI
TÜİK’in ilk kez gerçekleştirdiği ‘Türkiye Suç Mağduriyeti Araştırması 2025’ sonuçlarına göre, son bir yılda 15 yaş ve üzerindeki bireylerin yüzde 4,6’sı tacize, yüzde 3,5’i bilişim suçlarına, yüzde 2,8’i ise dolandırıcılığa maruz kaldı. Suçtan korunmak için evlerde en yaygın önlemin yüzde 70,7 ile çelik kapı olduğu belirtilen araştırmada, cinsel taciz mağdurlarının yalnızca yüzde 11’inin olayı resmi makamlara bildirdiği kaydedildi.
UMUDU ERİYEN GENÇLİKTE TEHLİKE SİNYALLERİ: UYUŞTURUCU SUÇLARI DÖRT KATINA ÇIKTI
Türkiye’de gençlerin artan umutsuzluğu ile uyuşturucu bağlantılı suçlardaki yükseliş dikkat çekiyor. TEPAV raporuna göre, uyuşturucu suçlarından hüküm giyenlerin toplam hükümlüler içindeki oranı 2013’te yüzde 10’un altındayken 2024’te yüzde 40’a fırladı. Bu suçlardan hüküm giyenlerin oranının 2019-2024 döneminde yüzde 178,8 arttığı belirtilirken ‘toplumsal alarm’ uyarısı yapıldı.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından yayımlanan ve Dr. Güven Sak imzasını taşıyan rapor, Türkiye’de gençlerin artan umutsuzluğu ile uyuşturucu kullanımındaki yükseliş arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Raporda, uyuşturucuya bağlı suçlardan hüküm giyenlerin oranındaki sert artış ‘toplumsal alarm’ olarak değerlendirildi. Buna göre, 2000’li yılların başında uyuşturucu bağlantılı suçlardan hüküm giyenlerin oranı toplam hükümlüler içinde yüzde 5’in altında bulunuyordu. Bu oran 2013 yılında yüzde 10 seviyesinin altında kalırken, 2024 itibarıyla yüzde 40’a yaklaşmış durumda. Türkiye’de cezaevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklu sayısının yaklaşık 400 bin olduğu dikkate alındığında, uyuşturucu bağlantılı suçlardan içeride bulunanların sayısının 150 bini aştığına işaret edildi. Raporda, özellikle 2018 yılında parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçiş sonrası dönemde dikkat çekici bir kırılma yaşandığı vurgulandı. Toplam hükümlüler içinde uyuşturucu bağlantılı suçlardan hüküm giyenlerin oranının 2019-2024 döneminde yüzde 178,8 arttığı belirtildi. Aynı dönemde Türkiye’nin organize suç endekslerinde eroin ticaretinde dünyada yedinci, kokain ticaretinde ise 61’inci sırada yer aldığına dikkat çekildi.
MUTSUZLUK VE UMUTSUZLUK ETKİSİ
Güven Sak, ortaya çıkan tabloya ilişkin iki olasılığa işaret ederek, “Ya gençler gelecek umutlarını kaybederken uyuşturucu bağlantılı suçlar sistematik biçimde arttı ya da uyuşturucu suçlarıyla mücadele ciddi şekilde hızlandı” değerlendirmesinde bulundu. Ancak Sak, kişisel görüşünün gençlerde derinleşen umutsuzluğun uyuşturucu kullanımını artırdığı yönünde olduğunu ifade etti. Raporda gençlerin yaşam memnuniyetine ilişkin veriler de dikkat çekti. 2013 yılında 25 yaş altı yaşam memnuniyetinde Bulgaristan ve Sırbistan’ın gerisinde olmayan Türkiye’nin, 2025’e gelindiğinde bu ülkelerin gerisine düştüğü belirtildi. Avrupa ülkelerinde genç memnuniyetinin yükseldiği dönemde Türkiye’de ters yönde bir eğilim yaşandığı kaydedildi. Habitat Derneği tarafından hazırlanan ‘Türkiye’de Gençlerin İyi Olma Hali Raporu’na da atıf yapılan çalışmada, 18-29 yaş grubunda hayattan memnuniyet oranının 2017’de yüzde 70 seviyesindeyken 2026’da yüzde 50’ye gerilediği aktarıldı. Raporun sonuç bölümünde gençlerde büyüyen öfke ve toplumsal kırılma riskine dikkat çeken Sak, “En çok gençlerin umutsuzluktan kaynaklanan mutsuzluğunun yol açacağı hınçtan korkuyorum. Yeni nesil çetelerde gördüğümüz öfke ve intikam duygusu giderek büyüyor” ifadelerini kullandı.
TÜRKİYE’NİN SUÇ MAĞDURİYETİ TABLOSU
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ilk kez yaptığı ‘Suç Mağduriyeti Araştırması’ ile güvenlik algısından suç türlerine kadar Türkiye’de suçun haritasını çıkardı. Araştırma, 6 Ekim-19 Aralık 2025 arasında 21 bin 500 hanede gerçekleştirilerek vatandaşların güvenlik algısı ve son 1-3 yıldaki suç mağduriyetleri incelendi. Buna göre, son bir yılda en yaygın mağduriyet yüzde 4,6 ile cinsel olmayan taciz oldu. Bunu yüzde 3,5 ile bilişim suçları, yüzde 2,8 ile tüketici dolandırıcılığı izledi. Suçtan korunmak için evlerde en çok çelik kapı tercih edildi. Araç hırsızlığı en fazla resmi mercilere bildirilen suç olurken, rüşvet ve taciz vakalarında başvuru oranı düşük kaldı. Suçtan korunmak amacıyla hanehalkının evde aldığı güvenlik önlemleri incelendiğinde, en yüksek yüzde 70,7 ile çelik kapı, yüzde 35,5 güvenlik kamerası ve yüzde 28 pencerelere panjur veya korkuluk oldu. En düşük yüzde 4,7 hırsız alarmı, yüzde 4,8 bekçi köpeği ve yüzde 5,5 ile biber gazı/elektro şok oldu. Ateşli silah ve bekçi köpeği önlemlerinin ise kırda, pencerelere panjur veya korkuluk önleminin ise orta yoğun kentte diğer yerleşim yerlerine göre daha yüksek oranda olduğu görüldü. Araştırmada yer alan suç türleri için, yaşanan son suç mağduriyeti olayını resmi bir merciye bildirme oranı incelendiğinde, en yüksek bildirme oranına sahip suç yüzde 81,3 ile araç hırsızlığı oldu. En düşük bildirme oranına sahip suç türleri ise sırasıyla yüzde 5,1 rüşvet, yüzde 11,0 cinsel taciz ve yüzde 14,7 cinsel olmayan taciz oldu.
CEZAEVLERİNDE DOLULUK ORANI YÜZDE 131
Avrupa Konseyi adına Lozan Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, Konsey üyeleri Türkiye ile Fransa’nın cezaevleri en kalabalık olan ülkeler olduğunu ortaya koydu. 2025 yılının başına ait verilere göre, her iki ülkede cezaevlerindeki doluluk oranı yüzde 131. Ancak Fransız yetkililer, o tarihten bugüne ülkede durumun daha da kötüye gittiğini ve Nisan 2026 itibarıyla cezaevlerindeki doluluk oranının yüzde 139,1’e yükseldiğini bildiriyor. Araştırma için verilerini Lozan Üniversitesi ile paylaşan 51 cezaevi idaresinden 14’ünde mahkum sayısının, mevcut kapasitenin üstünde olduğu belirtildi. Buna göre Fransa ve Türkiye’nin ardından üçüncü sırada Hırvatistan (her 100 kişilik kapasiteye 123 mahkum), ardından İtalya (121) geliyor. Cezaevlerinde doluluk oranı en düşük ülkeler ise Ukrayna (50), İspanya (77) ve Almanya (80). 46 ülke içinde en fazla hapis cezası uygulayan ülke de 100 bin kişiye 458 mahkum ile Türkiye oldu. İkinci sıradaki Azerbaycan’da bu sayı 271, üçüncü sıradaki Moldova’da ise 245 olarak belirlendi. Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasında geçen bir yıllık sürede mahkumların en fazla artış gösterdiği ülke de yüzde 29 ile Türkiye oldu.
